Άρθρο στο BBC για το ΒΙΑΣ: Διεθνής αναγνώριση για το καινοτόμο έργο καταγραφής της βιοποικιλότητας σε αρχαιολογικούς χώρους που έφερε εις πέρας το ΕΚΠΑ

Την Πέμπτη 8 Ιανουαρίου 2026 δημοσιεύτηκε ως βασικό άρθρο στην ιστοσελίδα του BBC αφιέρωμα για το έργο Βιοποικιλότητα στους Αρχαιολογικούς Χώρους (ΒΙΑΣ). Στο εκτενές κείμενο αναδεικνύεται ο ιδιαίτερος ρόλος των αρχαιολογικών χώρων ως κοιτίδων βιοποικιλότητας. Οι αρχαιολογικοί χώροι διατηρήθηκαν επί πολλές δεκαετίες αναλλοίωτοι ενώ το φυσικό περιβάλλον τους διατηρήθηκε, καθιστώντας τους φιλόξενους για πολλά είδη χλωρίδας και πανίδας. Αναδεικνύεται έτσι η σημασία τους και στην προστασία της βιοποικιλότητας. Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από τα αποτελέσματα του ΒΙΑΣ αλλά και από παρεμφερείς έρευνες από το Περού και την Ιταλία που παρουσιάζονται επίσης στο άρθρο.

Το έργο ΒΙΑΣ εκκίνησε από την Υπουργό Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη, υποστηρίχτηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρος Ν. Παπασταύρου), ενώ χρηματοδοτήθηκε από τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής. Ανάδοχος του έργου ήταν το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το οποίο, για την υλοποίηση του έργου, συνεργάστηκε με ερευνητές από άλλα οκτώ Πανεπιστήμια και Ερευνητικά Ιδρύματα (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Πανεπιστήμιο Πατρών, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, το Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων, Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών). Στο πλαίσιο του ΒΙΑΣ, 49 ερευνητές όλων των ειδικοτήτων ζωολογίας και βοτανικής πραγματοποίησαν εργασίες πεδίου σε 20 εμβληματικούς αρχαιολογικούς χώρους που επελέγησαν από το Υπουργείο Πολιτισμού. Κάποιοι από αυτούς αποτελούν Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομίας της UNESCO, κάποιοι άλλοι συμπίπτουν με περιοχές του δικτύου Natura 2000, ενώ σε τρεις περιπτώσεις (Δελφοί, Μετέωρα και Ολυμπία) ισχύουν και οι δύο αυτές ειδικές συνθήκες. Συνολικά, πραγματοποιήθηκαν 526 ημέρες δειγματοληψιών και 90 ημέρες αναλύσεων στο εργαστήριο.

Στους 20 αρχαιολογικούς χώρους καταγράφηκαν συνολικά 4.403 είδη ζώων και φυτών. Αποκαλύπτεται συνεπώς με σαφήνεια η ιδιαίτερη αξία των αρχαιολογικών χώρων ως προς την βιοποικιλότητα που διαθέτουν. Στο άρθρο του BBC δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στο γεγονός ότι παρότι οι συγκεκριμένοι 20 χώροι καταλαμβάνουν έκταση ίση με μόλις το 0,08% της ελληνικής επικράτειας, φιλοξενούν περίπου το 11% της πανίδας και της χλωρίδας της χώρας. Σύμφωνα με την συγγραφέα του άρθρου Elizabeth Hewitt, σε καιρούς που η βιοποικιλότητα μειώνεται με ταχείς ρυθμούς σε όλο τον πλανήτη, η σύγχρονη έρευνα καταδεικνύει το βαθμό που η φύση είναι ενσωματωμένη στους πολιτιστικούς χώρους και ότι η διατήρηση αυτών των ιστορικών τόπων μπορεί επίσης να βοηθήσει στην προστασία σπάνιων ειδών.

Τον Οκτώβριο του 2025, η Υπουργός Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρος Ν. Παπασταύρου, ο Πρύτανης του ΕΚΠΑ Καθηγητής Γεράσιμος Σιάσος, ο Πρόεδρος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Καθηγητής ΑΠΘ Δημοσθένης Σαρηγιάννης και ο Διευθύνων Σύμβουλος του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. Καθηγητής ΕΚΠΑ Κωνσταντίνος Τριάντης υπέγραψαν προγραμματική σύμβαση για την επέκταση του έργου σε 35 επιπλέον αρχαιολογικούς χώρους. Την υλοποίηση και του νέου έργου ανέλαβε το Τμήμα Βιολογίας του ΕΚΠΑ, με Επιστημονικό Υπεύθυνο τον Καθηγητή Παναγιώτη Παφίλη. Το ΒΙΑΣ ΙΙ συνεχίζει την καινοτόμα σε παγκόσμιο επίπεδο προσέγγιση, συνδυάζοντας την καταγραφή της βιοποικιλότητας με τη μελέτη ιστορικών, αρχαιολογικών και φιλολογικών πηγών. Η πρώτη φάση του έργου έχει ήδη ολοκληρωθεί, ενώ μέσα στον Φεβρουάριο του 2026 ξεκινούν οι εργασίες πεδίου.

Ο σύνδεσμος του άρθρου: https://www.bbc.com/future/article/20260107-the-ancient-greek-ruins-harbouring-rare-animals