Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο στη μνήμη του Ομοτίμου Καθηγητού του ΕΚΠΑ, Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου (Τίρανα/Δυρράχιο Αλβανίας, 22-25 Ιανουαρίου 2026)

Από 22 έως 25 Ιανουαρίου 2026 πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Logos της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Αλβανίας, στα Τίρανα, και στη Θεολογική Σχολή/ Τμήμα Θεολογίας και Πολιτισμού του ιδίου Πανεπιστημίου, στο Δυρράχιο (Άγιος Βλάσιος), Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο, με τίτλο: International Conference in Honor and memory of the late Archbishop Anastasios: “Greatness in doing and teaching’’ (Mt 5:19), βασισμένο στο βιβλικό χωρίο «ὅς ἄν ποιήσῃ καί διδάξῃ μέγας κληθήσεται ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν» (Ματθ. 5,19).

Διοργανώθηκε από τo Τμήμα Θεολογίας και Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Logos της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Αλβανίας, υπό την αιγίδα του Αρχιεπισκόπου Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας κ. Ιωάννου, εις τιμήν και μνήμην του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αναστασίου, Ομοτίμου Καθηγητού της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Αντεπιστέλλοντος κι Επιτίμου Μέλους της Ακαδημίας Αθηνών, με αφορμή την παρέλευση ενός έτους από την εκδημία του.

Ο Αναστάσιος Γιαννουλάτος [1929-2025] υπήρξε πρωτοπόρος στον χώρο της Θρησκειολογίας, της Ιεραποστολής, του διαχριστιανικού και διαθρησκειακού Διαλόγου, με έντονη δράση στην Ελλάδα (κατηχητής, κληρικός, Πανεπιστημιακός Καθηγητής, Γενικός Διευθυντής της «Αποστολικής Διακονίας» της Εκκλησίας της Ελλάδος, ιδρυτής ελληνόφωνων ιεραποστολικών περιοδικών κ.ά.), στην Αφρική (Πατριαρχείο Αλεξανδρείας: επίλυση προβλημάτων και ιεραποστολική δράση στις Εκκλησίες της Ανατολικής Αφρικής) και τέλος στην Αλβανία (ανασύσταση τοπικής Ορθοδόξου Εκκλησίας).

Στις άοκνες προσπάθειές του και στους εκλεκτούς συνεργάτες του οφείλονται ιδιαιτέρως η θαυμαστή αναβίωση της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Αλβανίας, αλλά και η σοβαρή παρουσία της στην παγκόσμια Ορθοδοξία και το διαχριστιανικό στερέωμα. Επί ημερών του, χειροτονήθηκαν πάνω από 150 ιερείς, ανεγέρθηκαν ή αποκαταστάθηκαν περίπου 230 ναοί και μοναστήρια, ιδρύθηκαν σχολεία, Πανεπιστήμιο, Θεολογική Ακαδημία για την εκπαίδευση των στελεχών της Εκκλησίας, χορωδίες, τυπογραφείο κι εκκλησιαστικό Ραδιόφωνο, μεταφράστηκαν κι εκδόθηκαν βιβλία στην αλβανική, κυκλοφορήθηκαν περιοδικά, εξασφαλίστηκαν χώροι και θέσεις εργασίας για τις υπηρεσίες της Εκκλησίας, κατασκευάστηκαν υδροηλεκτρικοί σταθμοί, οικοτροφεία, κατηχητικά και πνευματικά κέντρα, χώροι αγάπης και φιλοξενίας για ορφανά και ηλικιωμένους, ιατρικά κέντρα, αναλήφθηκαν τολμηρές πρωτοβουλίες και υλοποιήθηκαν (σε συνεργασία και με άλλες Εκκλησίες της Ευρώπης) τεράστια ανθρωπιστικά προγράμματα, ανοικτά όχι μόνο για τους χριστιανούς, αλλά και για όλους τους αναγκεμένους χωρίς διακρίσεις Στον ίδιο πιστώνεται περαιτέρω η καλλιέργεια ειρηνικών σχέσεων μεταξύ των εν Αλβανία θρησκευτικών κοινοτήτων, μεταξύ Εκκλησίας και Πολιτείας, αλλά και μεταξύ των γειτονικών λαών Ελλάδος – Αλβανίας και της ευρύτερης Βαλκανικής.

Για το επιστημονικό, κοινωνικό και ανθρωπιστικό του έργο, καθώς και την εν γένει προσφορά του, ο Αναστάσιος εξελέγη Αντεπιστέλλον κι εν συνεχεία Επίτιμο Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών (1993, 2005), ενώ το 2000 προτάθηκε για το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης, σε αναγνώριση των προσπαθειών του για την ειρηνική συνύπαρξη και τον διάλογο μεταξύ των θρησκειών στην Αλβανία και διεθνώς.

Το Συνέδριο αποτέλεσε ένα σημαντικό επιστημονικό, θρησκευτικό και πολιτιστικό γεγονός, στο οποίο συμμετείχαν όχι μόνο άνθρωποι της ακαδημαϊκής κοινότητας και των ανά τον κόσμο χριστιανικών Εκκλησιών, αλλά κι εκπρόσωποι της Πολιτείας και των λοιπών θρησκευτικών κοινοτήτων στην Αλβανία. Επίσης, έλαβε τεράστια δημοσιότητα τόσο στην Αλβανία (στα ΜΜΕ και διαδικτυακά) όσο και σε όλο τον Ορθόδοξο και χριστιανικό κόσμο ανά την Υφήλιο. Σε αυτό συμμετείχαν 70 ομιλητές και ομιλήτριες από 40 περίπου χώρες απ’ όλον τον κόσμο, πανεπιστημιακοί, διδάκτορες και νέοι ερευνητές, κληρικοί όλων των βαθμών και λαϊκοί, πολλοί/ές εξ αυτών μάλιστα απόφοιτοι και διπλωματούχοι του ΕΚΠΑ, που ανέπτυξαν στην αγγλική γλώσσα θέματα σχετικά με το έργο και τη σκέψη του μακαριστού Αρχιεπισκόπου, σε τρεις θεματικές ενότητες: α) διαχριστιανική και διαθρησκειακή συνεργασία β) ευαγγελισμός – θεολογική τεκμηρίωση και πράξη και γ) το παράδειγμα της Αλβανίας.

Το Συνέδριο ξεκίνησε την Πέμπτη 22.1.26, στα Τίρανα, με την κήρυξη της επίσημης έναρξης, τις προσφωνήσεις, τα μηνύματα, την εναρκτήρια Εισήγηση και τη συμμετοχή χορωδιών της τοπικής Εκκλησίας. Συνεχίστηκε τις επόμενες δύο ημέρες στη Θεολογική Σχολή της Εκκλησίας της Αλβανίας στο Δυρράχιο. Στο πλαίσιο των Συνεδριών της Παρασκευής 23.1.26, στο Δυρράχιο, εκ μέρους του ΕΚΠΑ ο Καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας Κωνσταντίνος Μπελέζος παρουσιάσε το θέμα: Insights into the social message of the Orthodox Church by the late Anastasios, Archbishop of Albania [Reflektim mbi mesazhin social të Kishës Orthodhokse nga i ndjeri Kryepiskopi i gjithë Shqipërisë, Anastas].

Οι εκδηλώσεις μνήμης για τον Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο ολοκληρώθηκαν την Κυριακή 25.1.26, με την τέλεση Συνοδικής θ. Λειτουργίας κι επιμνημόσυνης Δέησης στον εμβληματικό Μητροπολιτικό Ναό της Αναστάσεως του Χριστού στο κέντρο των Τιράνων.

Το Διεθνές Συνέδριο που πραγματοποιήθηκε, 22-25 Ιανουαρίου 2026, στη γείτονα Αλβανία προς τιμήν του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αναστασίου, μαζί με άλλα παρόμοια που έλαβαν ή θα λάβουν χώρα εφέτος σε όλο τον κόσμο εις μνήμην του, προσπάθησε ν’ αναδείξει την εντυπωσιακή προσφορά ενός εξέχοντος τέκνου της εποχής μας και μέλους εκλεκτού της πανεπιστημιακής μας κοινότητας με παγκόσμια αναγνώριση και ακτινοβολία. Πέραν πάσης αμφιβολίας, αποτελεί άλλο ένα παράδειγμα των συνεργασιών που μπορούν ν’ αναπτυχθούν στη γεωπολιτική μας περιφέρεια, μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ομόλογων οργανισμών, με αφετηρία τις κοινές καταβολές, την μακρά ιστορική και πολιτισμική παράδοση, αλλά και τη δυναμική σχέση της Ελλάδας με τους λοιπούς λαούς της Νοτιοανατολικής Ευρώπης σήμερα.