Δημιουργία και στάθμιση κλίμακας (Online Misinformation Susceptibility Scale) για τη μέτρηση του βαθμού παραπληροφόρησης από τις ψευδείς ειδήσεις (fake news)

Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών δημιούργησε, για πρώτη φορά διεθνώς, μια κλίμακα για τη μέτρηση του βαθμού παραπληροφόρησης από τις ψευδείς ειδήσεις (fake news).

Πιο συγκεκριμένα, η κλίμακα για τη μέτρηση του βαθμού παραπληροφόρησης από τις ψευδείς ειδήσεις είναι η Online Misinformation Susceptibility Scale και προέκυψε από την ερευνητική μελέτη του Αναπληρωτή Καθηγητή Πέτρου Γαλάνη, της υποψήφιας Διδάκτορος Αγλαΐας Κατσιρούμπα, της Επίκουρης Καθηγήτριας Πολυξένης Μαγγούλια, του μέλους ΕΔΙΠ Ολυμπίας Κωνσταντακοπούλου, του Επίκουρου Καθηγητή Ιωάννη Μωύσογλου και του Επίκουρου Καθηγητή Παρίση Γάλλου. Το σχετικό άρθρο έχει δημοσιευθεί στο επιστημονικό περιοδικό “Healthcare” (impact factor=2,7) και είναι δωρεάν διαθέσιμο στον σύνδεσμο doi.org/10.3390/healthcare13172252.

Η Ελληνική και η Αγγλική έκδοση της Online Misinformation Susceptibility Scale είναι ελεύθερες προς χρήση στον σύνδεσμο http://scholar.uoa.gr/pegalan/online-misinformation-susceptibility-scale. Επιπλέον, παρέχονται αναλυτικά οι οδηγίες για τη συμπλήρωση της κλίμακας, καθώς επίσης και ο τρόπος με τον οποίο βαθμολογούνται οι απαντήσεις.

Αναλυτικότερα, το Εργαστήριο Κλινικής Επιδημιολογίας του Τμήματος Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ δημιούργησε και στάθμισε μια κλίμακα, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μέτρηση του βαθμού παραπληροφόρησης από τις ψευδείς ειδήσεις. Η Online Misinformation Susceptibility Scale είναι η πρώτη κλίμακα διεθνώς, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να εκτιμήσουμε τον βαθμό στον οποίο τα άτομα παραπληροφορούνται από τις ψευδείς ειδήσεις που δημοσιοποιούνται τόσο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσο και στο διαδίκτυο γενικότερα. Καθώς οι ψευδείς ειδήσεις κατακλύζουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το διαδίκτυο είναι καθοριστικής σημασίας να μπορούμε να διαπιστώσουμε τον βαθμό στον οποίο τα άτομα παραπληροφορούνται, έτσι ώστε στη συνέχεια να μπορέσουμε να διαμορφώσουμε το κατάλληλο πλαίσιο ορθής ενημέρωσης.

Συνοπτικά αναφέρεται ότι η Online Misinformation Susceptibility Scale περιλαμβάνει 9 εξαιρετικά απλές ερωτήσεις και για να απαντηθούν χρειάζονται μόνο δυο λεπτά.

Επισημαίνεται ότι για τη δημιουργία και τη στάθμιση της Online Misinformation Susceptibility Scale εφαρμόστηκαν πιστά όλα τα επιστημονικά βήματα όπως αυτά ορίζονται από την επιστήμη της μεθοδολογίας της έρευνας για τη δημιουργία μιας αξιόπιστης και έγκυρης κλίμακας. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η Online Misinformation Susceptibility Scale έχει (α) υψηλή εγκυρότητα, δηλαδή όντως μετρά τα επίπεδα παραπληροφόρησης από τις ψευδείς ειδήσεις και (β) υψηλή αξιοπιστία, δηλαδή οδηγεί σε παρόμοια αποτελέσματα έπειτα από επαναλαμβανόμενες μετρήσεις.

Οι ψευδείς ειδήσεις επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τα άτομα, διαμορφώνοντας τον τρόπο που αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα και λαμβάνουν αποφάσεις. Η επίδρασή τους συνδέεται στενά με ψυχολογικούς μηχανισμούς όπως οι γνωστικές προκαταλήψεις, οι συναισθηματικές αντιδράσεις και οι κοινωνικές ταυτίσεις, που καθιστούν τους ανθρώπους πιο δεκτικούς σε παραπλανητικές πληροφορίες. Τα άτομα συχνά πιστεύουν ή μοιράζονται ψευδείς ειδήσεις επειδή ανταποκρίνονται σε ισχυρά συναισθήματα, όπως ο θυμός ή ο φόβος, ενώ οι αλγόριθμοι των ψηφιακών πλατφορμών ενισχύουν αυτά τα συναισθήματα προωθώντας εντυπωσιακό περιεχόμενο που αποσκοπεί στη μεγιστοποίηση της εμπλοκής τους. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση, στρεβλή κατανόηση γεγονότων, μειωμένη εμπιστοσύνη σε θεσμούς και ειδικούς, αλλά και σε επιδείνωση της ψυχικής ευεξίας, καθώς η συνεχής έκθεση σε παραπληροφόρηση αυξάνει το άγχος και τη δυσπιστία απέναντι σε άλλους ανθρώπους και στο κοινωνικό περιβάλλον συνολικά.

Στο πλαίσιο αυτό, η Online Misinformation Susceptibility Scale είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς επιτρέπει να καταγραφεί πόσο εύκολα ένα άτομο επηρεάζεται από τις ψευδείς ειδήσεις. Έτσι, βοηθά ερευνητές και επαγγελματίες ψυχικής υγείας να εντοπίσουν τα άτομα που είναι περισσότερο ευάλωτα. Όταν γνωρίζουμε ποιοι είναι περισσότερο επιρρεπείς στην παραπληροφόρηση, μπορούμε να σχεδιάσουμε εκπαιδευτικά προγράμματα, καμπάνιες ενημέρωσης και στρατηγικές ενίσχυσης της κριτικής σκέψης ειδικά για αυτούς. Για παράδειγμα, η Online Misinformation Susceptibility Scale μπορεί να χρησιμοποιηθεί πριν και μετά από ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα, ώστε να αξιολογηθεί αν μειώθηκε πραγματικά η ευπιστία προς τις ψευδείς ειδήσεις. Επιπλέον, τα άτομα που γνωρίζουν τον δικό τους βαθμό ευαλωτότητας μπορούν να γίνουν πιο προσεκτικά, να αναπτύξουν δεξιότητες επαλήθευσης πληροφοριών και να μειώσουν τον κίνδυνο λανθασμένων επιλογών (π.χ. σε θέματα υγείας, πολιτικής ή προσωπικής ασφάλειας).

Επιλέξτε τον παρακάτω σύνδεσμο και ελέγξτε σε δυο λεπτά τον βαθμό παραπληροφόρησης που βιώνετε από τις ψευδείς ειδήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το διαδίκτυο, συμπληρώνοντας την κλίμακα Online Misinformation Susceptibility Scale

https://chesme.limesurvey.net/739755?lang=el&newtest=Y

Εναλλακτικά μπορείτε να σκανάρετε το παρακάτω QR Code