190 χρόνια ΕΚΠΑ: Από την ιστορική παρακαταθήκη στο δυναμικό μέλλον

*Γράφει ο Πρύτανης Καθηγητής Γεράσιμος Σιάσος. Εφημερίδα «Πανεπιστήμιο Αθηνών», Φύλλο 9, κυκλοφόρησε με «Το Βήμα της Κυριακής» την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου 2026.

Από την ίδρυσή του, το 1837, το Πανεπιστήμιο Αθηνών υπήρξε πολύ περισσότερο από έναν θεσμό ανώτατης εκπαίδευσης. Υπήρξε και παραμένει ένας από τους θεμελιώδεις πυλώνες της πνευματικής, επιστημονικής και κοινωνικής συγκρότησης της χώρας.

Υπάρχουν θεσμοί που απλώς διαρκούν στον χρόνο. Και υπάρχουν θεσμοί που διαμορφώνουν τον χρόνο. Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Αυτή την ακαδημαϊκή χρονιά το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών συμπληρώνει 190 χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας και προσφοράς στην εκπαίδευση, στην επιστήμη, στην έρευνα, στην κοινωνία και τελικά στην ιστορία της πατρίδας μας.

Από την ίδρυσή του, το 1837, το Πανεπιστήμιο Αθηνών υπήρξε πολύ περισσότερο από έναν θεσμό ανώτατης εκπαίδευσης. Υπήρξε και παραμένει ένας από τους θεμελιώδεις πυλώνες της πνευματικής, επιστημονικής και κοινωνικής συγκρότησης της χώρας. Από τις αίθουσες και τα αμφιθέατρά του πέρασαν προσωπικότητες που σφράγισαν την ιστορική διαδρομή του τόπου, ενώ η επιστημονική και πνευματική του ακτινοβολία ξεπέρασε νωρίς τα ελληνικά σύνορα.

Σε αυτή τη μακρά πορεία, το Πανεπιστήμιο Αθηνών ανέπτυξε σταθερούς δεσμούς με κορυφαία Πανεπιστήμια και ακαδημαϊκούς φορείς σε ολόκληρο τον κόσμο, μέσα από διεθνείς συμφωνίες, ανταλλαγές φοιτητών και καθηγητών, κοινά εκπαιδευτικά και ερευνητικά προγράμματα και πολυάριθμες συνεργασίες. 190 χρόνια μετά, το Πανεπιστήμιο Αθηνών ξεπερνά τα γεωγραφικά σύνορα της Ελλάδας ιδρύοντας ένα νέο πανεπιστήμιο ως Παράρτημά του στην Κύπρο και ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στη μακρόχρονη ιστορία του. Το Πανεπιστήμιο Αθηνών δεν περιορίζεται πλέον στη δημιουργία δεσμών με τον διεθνή ακαδημαϊκό χώρο · δημιουργεί τη δική του μόνιμη ακαδημαϊκή παρουσία πέρα από τα ελληνικά σύνορα, ενώ βρίσκεται πλέον μεταξύ των 200 καλύτερων Πανεπιστημίων του κόσμου.

Η επέτειος συνδυάζεται με κάτι σπουδαίο καθώς υποδεχόμαστε τη μεγαλύτερη δωρεά από την ίδρυση του Πανεπιστημίου, ύψους 130 εκατομμυρίων ευρώ, από τις τέσσερις συστημικές Τράπεζες (Alpha Bank, Eurobank, Εθνική Τράπεζα, Τράπεζα Πειραιώς) μέσω της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών. Η μεγάλη αυτή δωρεά θα ενισχύσει καταλυτικά τις υποδομές του Πανεπιστημίου και θα ενισχύει ακόμη περισσότερο την παγκόσμια παρουσία και επιρροή του. Η επέτειος των 190 χρόνων είναι, επομένως, κάτι περισσότερο από μια στιγμή υπερηφάνειας και αναστοχασμού. Είναι μια αφετηρία. Είναι η επίτευξη του οράματος για ένα Πανεπιστήμιο πρωτοπόρο στην επιστήμη, με ισχυρή διεθνή παρουσία και παγκόσμια ακτινοβολία, αλλά ταυτόχρονα βαθιά ανθρωποκεντρικό· ένα Πανεπιστήμιο που συνδέει την αριστεία με την κοινωνική ευθύνη, την παράδοση με τη δημιουργικότητα και τη γνώση με την πρόοδο.

190 χρόνια μετά την ίδρυσή του, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών δεν κοιτάζει πίσω. Με τις ρίζες του βαθιά στην ιστορία, το βλέμμα του στραμμένο στον κόσμο και την αυτοπεποίθηση της παρακαταθήκης του, προχωρά και γράφει το επόμενο μεγάλο κεφάλαιο της ιστορίας του. 190 χρόνια ιστορίας. Μια παρακαταθήκη. Μια ευθύνη. Ένα δυναμικό μέλλον έχει ήδη αρχίσει.

190 χρόνια ΕΚΠΑ: Από την ιστορική παρακαταθήκη στο δυναμικό μέλλον