Άρθρο της Βάλιας Αρανίτου, καθηγήτριας ΕΚΠΑ και Αν. Προέδρου του Τμήματος Κοινωνιολογίας του ΕΚΠΑ με τίτλο «Το τέλος της κυριαρχίας της αμερικανικής μεσαίας τάξης;» φιλοξένησε η η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ.
Η έκθεση του Pew Research Center για την εξέλιξη της αμερικανικής μεσαίας τάξης αναδεικνύει μια σημαντική μεταβολή στη σύνθεση της εισοδηματικής διαστρωμάτωσης των Ηνωμένων Πολιτειών κατά τις τελευταίες πέντε δεκαετίες.
Συγκεκριμένα, το ποσοστό των Αμερικανών που ανήκαν στη μεσαία τάξη μειώθηκε από 61% το 1971 σε 51% το 2023.
Την ίδια περίοδο, καταγράφηκε αύξηση τόσο των χαμηλών όσο και των υψηλών εισοδηματικών κατηγοριών, γεγονός που αντανακλά την ενίσχυση της οικονομικής πόλωσης και τη διεύρυνση των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων στην αμερικανική κοινωνία.
ΑΝ ΚΑΙ τα εισοδήματα όλων των εισοδηματικών κατηγοριών στις Ηνωμένες Πολιτείες αυξήθηκαν κατά την περίοδο 1970-2022, τα οφέλη της οικονομικής ανάπτυξης δεν κατανεμήθηκαν ισόρροπα.
Τα νοικοκυριά υψηλού εισοδήματος σημείωσαν σημαντικά ταχύτερη αύξηση των αποδοχών τους σε σύγκριση με τα μεσαία και χαμηλά εισοδηματικά στρώματα, με αποτέλεσμα τη διεύρυνση των εισοδηματικών ανισοτήτων.
Ως συνέπεια, η μεσαία τάξη δεν κατόρθωσε να ακολουθήσει τον ρυθμό οικονομικής ανόδου των ανώτερων εισοδηματικών ομάδων, γεγονός που συνέβαλε στην ενίσχυση της οικονομικής πόλωσης και στην αποδυνάμωση της σχετικής της θέσης στην αμερικανική κοινωνία.
ΩΣΤΟΣΟ, ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η μεταβολή στη διανομή του συνολικού εισοδήματος. Το 1970 η μεσαία τάξη απολάμβανε το 62% του συνολικού εισοδήματος των αμερικανικών νοικοκυριών, ποσοστό που έως το 2022 είχε περιοριστεί στο 43%.
Αντίθετα, το μερίδιο που αντιστοιχεί στα υψηλά εισοδήματα αυξήθηκε σημαντικά, από 29% σε 48%. Η εξέλιξη αυτή καταδεικνύει ότι τα οφέλη της οικονομικής ανάπτυξης κατευθύνθηκαν δυσανάλογα προς τα ανώτερα εισοδηματικά στρώματα, ενισχύοντας τη συγκέντρωση του πλούτου και διευρύνοντας τις οικονομικές ανισότητες.
Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ και η επαγγελματική απασχόληση αναδεικνύονται ως οι σημαντικότεροι παράγοντες οικονομικής ανέλιξης.
Τα άτομα με πανεπιστημιακό πτυχίο και όσοι εργάζονται σε τομείς όπως η τεχνολογία, η διοίκηση και τα χρηματοοικονομικά έχουν πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να ανήκουν στη μεσαία ή ανώτερη τάξη.
Αντίθετα, εργαζόμενοι σε κλάδους όπως η εστίαση, οι προσωπικές υπηρεσίες και οι μεταφορές εμφανίζουν συχνότερα χαμηλά εισοδήματα.
Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ της αμερικανικής μεσαίας τάξης αναδεικνύει τις βαθιές κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές που μπορούν να συμβούν ακόμη και σε μία από τις ισχυρότερες οικονομίες του κόσμου.
Η συρρίκνωση της μεσαίας τάξης, η αύξηση των ανισοτήτων και η συγκέντρωση μεγαλύτερου μέρους του πλούτου στα ανώτερα εισοδηματικά στρώματα δημιουργούν εύλογους προβληματισμούς για το μέλλον της κοινωνικής συνοχής και της οικονομικής σταθερότητας.
ΤΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ αυτά οδηγούν αναπόφευκτα και σε σκέψεις για την ελληνική πραγματικότητα.
Ποια είναι σήμερα η κατάσταση της ελληνικής μεσαίας τάξης μετά από μία δεκαετία οικονομικής κρίσης, πανδημίας και έντονων πληθωριστικών πιέσεων;
Διατηρεί το ίδιο οικονομικό και κοινωνικό βάρος που είχε στο παρελθόν ή παρατηρείται και στην Ελλάδα σταδιακή συρρίκνωσή της;
Πώς επηρεάζουν το αυξανόμενο κόστος ζωής, η στεγαστική κρίση και οι μεταβολές στην αγορά εργασίας τις δυνατότητες οικονομικής ανέλιξης των νέων γενεών;
Επιπλέον, κατά πόσο η εκπαίδευση εξακολουθεί να αποτελεί έναν αποτελεσματικό μηχανισμό κοινωνικής κινητικότητας και οικονομικής ασφάλειας;
ΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ αυτά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς η μεσαία τάξη αποτελεί διαχρονικά τον βασικό πυλώνα της οικονομικής ανάπτυξης, της κατανάλωσης και της κοινωνικής σταθερότητας.
Η διερεύνηση της κατάστασης και των προοπτικών της ελληνικής μεσαίας τάξης θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω έρευνας, προκειμένου να διαπιστωθεί αν οι τάσεις που καταγράφονται στις Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν ένα μεμονωμένο φαινόμενο ή μέρος μιας ευρύτερης διεθνούς εξέλιξης, που επηρεάζει και την ελληνική κοινωνία.
