Σεισμική δραστηριότητα στον Νότιο Ευβοϊκό Κόλπο: Ανακοίνωση της Διεπιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων και Κρίσεων του ΕΚΠΑ

Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, μέσω του Εργαστηρίου Σεισμολογίας του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος (Διευθυντής Καθηγητής Γεώργιος Καβύρης, Μέλος της Διεπιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων και Κρίσεων ΕΚΠΑ), παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο την εξέλιξη της σεισμικής δραστηριότητας στον Νότιο Ευβοϊκό Κόλπο.

Τα ξημερώματα της 9ης Σεπτεμβρίου 2025, στις 00:27:58 ώρα Ελλάδος (8/9/2025 21:27:58 GMT), σημειώθηκε σεισμική δόνηση τοπικού μεγέθους ML=5.3 με επίκεντρο 41 χλμ βορειοανατολικά της Αθήνας, 55 χλμ ανατολικά-νοτιοανατολικά της Χαλκίδας, 15 χλμ βορειοανατολικά του Μαραθώνα, 11 χλμ βορειοδυτικά των Στύρων και 8 χλμ βορειοδυτικά των Νέων Στύρων, στον υποθαλάσσιο χώρο μεταξύ του Νότιου Ευβοϊκού Κόλπου και του Κόλπου των Πεταλιών. Το εστιακό βάθος του σεισμού υπολογίζεται στα 13 χλμ (Σχήμα 1).

Σχήμα 1. Χειρακτική (manual) λύση εστιακών παραμέτρων για τον σεισμό μεγέθους ΜL=5.3 που εκδηλώθηκε στις 9/9/2025 00:27:58 ώρα Ελλάδος (8/9/2025 21:27:58 GMT) όπως παρουσιάζεται στον ιστότοπο του Εργαστηρίου Σεισμολογίας του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ: http://www.geophysics.geol.uoa.gr/stations/gmaps3/eventpage_leaf.php?scid=nkua2025rqkg&lng=el

Η Μόνιμη Ειδική Επιστημονική Επιτροπή Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου του ΟΑΣΠ συνεδρίασε εκτάκτως την ίδια ημέρα (09/09/2025, 01:00) για να εξετάσει τα δεδομένα. Σύμφωνα με την ομόφωνη εκτίμησή της, η σεισμική δόνηση προήλθε από περιοχή μέτριας σεισμικότητας χωρίς σημαντικά ιστορικά προηγούμενα, αλλά έγινε ιδιαίτερα αισθητή λόγω της εγγύτητας του επικέντρου με την Αττική. Έχει ήδη εκδηλωθεί μικρός αριθμός μετασεισμών και είναι πιθανή η συνέχισή τους. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί την εξέλιξη και θα συνεδριάσει εκ νέου εφόσον κριθεί σκόπιμο. Για θέματα αντισεισμικής προστασίας, οι πολίτες καλούνται να ανατρέχουν στις επίσημες οδηγίες του ΟΑΣΠ (www.oasp.gr) και του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας (www.civilprotection.gr)

Ο σεισμός έγινε ιδιαίτερα αισθητός τόσο στην Αττική όσο και στη Νότια Εύβοια. Οι υψηλότερες εντάσεις εκτιμώνται στην περιοχή Αγ. Μαρίνας – Μαραθώνα και στα Νέα Στύρα, με τις μέγιστες τιμές να φτάνουν περίπου την ένταση I=V (Σχήματα 2 και 3) της Ευρωπαϊκής Μακροσεισμικής Κλίμακας EMS, ενώ οι μέγιστες τιμές εδαφικής επιτάχυνσης στις περιοχές αυτές εκτιμώνται στα ~5-10% g (Σχήμα 4). Στην Αθήνα η ένταση ήταν της τάξης του I=IV. Σημειώνεται ότι η ένταση είναι μέτρο της αισθητότητας και καταστρεπτικότητας του σεισμού, ενώ το μέγεθος είναι μέτρο της ενέργειας που εκλύθηκε στη σεισμική εστία.

Σχήμα 2. Χάρτης (ShakeMap) της ευρύτερης περιοχής γύρω από το επίκεντρο του σεισμού μεγέθους ΜL=5.3 που εκδηλώθηκε στις 9/9/2025 00:27:58 ώρα Ελλάδος (αστέρι), ο οποίος απεικονίζει την εκτιμώμενη ένταση. Τα χρώματα υποδηλώνουν βαθμό αισθητότητας (ένταση σεισμού), όπως υπολογίζεται με βάση τις μετρήσεις μέγιστων πλατών της εδαφικής κίνησης στις θέσεις σεισμολογικών σταθμών και επιταχυνσιογράφων, και προεκτείνεται θεωρητικά στον υπόλοιπο χώρο.

Σχήμα 3. Χάρτης εκτιμώμενης έντασης (ShakeMap) του σεισμού μεγέθους ΜL=5.3 που εκδηλώθηκε στις 9/9/2025 00:27:58 ώρα Ελλάδος, στην περιοχή της Αττικής. Τα χρώματα υποδηλώνουν βαθμό αισθητότητας, όπως υπολογίζεται με βάση τις μετρήσεις μέγιστων πλατών της σεισμικής κίνησης στις θέσεις σεισμολογικών σταθμών και επιταχυνσιογράφων, και προεκτείνεται θεωρητικά στον υπόλοιπο χώρο.

Σχήμα 4. Χάρτης εκτιμώμενης μέγιστης εδαφικής επιτάχυνσης (PGA) του σεισμού μεγέθους ΜL=5.3 που εκδηλώθηκε στις 9/9/2025 00:27:58 ώρα Ελλάδος, στην περιοχή της Αττικής.

Σχήμα 5. Επίλυση για τον μηχανισμό γένεσης του σεισμού μεγέθους ΜL=5.3 που εκδηλώθηκε στις 9/9/2025 00:27:58 ώρα Ελλάδος, από το Εργαστήριο Σεισμολογίας του ΕΚΠΑ. http://www.geophysics.geol.uoa.gr/imageseis/model_auto/2025/09/2025-09-08-21-27-57/present.page.en.auto.html

Ο μηχανισμός γένεσης του σεισμού, όπως υπολογίστηκε από το Εργαστήριο Σεισμολογίας του ΕΚΠΑ (Σχήμα 5) καθώς και από άλλα ινστιτούτα (Σχήμα 6), υποδηλώνει πλαγιο-κανονική διάρρηξη. Το μέγεθος σεισμικής ροπής εκτιμάται σε Mw=5.1-5.4. Με βάση τις προκαταρκτικές λύσεις για τον μηχανισμό γένεσης του σεισμού, οι δύο περιπτώσεις για το επίπεδο του ρήγματος είναι:

1. Διεύθυνση ΔΝΔ-ΑΒΑ με κλίση ~60°-80° προς ΝΝΑ και σημαντική δεξιόστροφη οριζόντια συνιστώσα.
2. Διεύθυνση ΒΔ-ΝΑ με κλίση ~35°-60° προς ΒΑ και σημαντική αριστερόστροφη οριζόντια συνιστώσα.

Η δεύτερη περίπτωση δείχνει πιο πιθανή, καθώς η διεύθυνση συνάδει με εκείνη των χαρτογραφημένων τοπικών ρηγμάτων. Αντίστοιχης ΒΔ-ΝΑ διεύθυνσης κανονικά (ή πλαγιοκανονικά) ρήγματα, με αυτό που έδωσε τον σημερινό σεισμό, είναι γνωστά στην ευρύτερη περιοχή των επικέντρων του κύριου σεισμού και των μετασεισμών, τόσο στον χερσαίο χώρο (π.χ. Νήσος Στύρα) όσο και στον υποθαλάσσιο χώρο (π.χ. ανάμεσα στις Νήσους Στύρα και Καβαλλιανή, ή στην παραλιακή ζώνη της ακτογραμμής βόρεια από τα Νέα Στύρα), αλλά και στον εγγύς χώρο της παραλιακής ζώνης της ΒΑ Αττικής (παραλία Βαρνάβα – Αγία Μαρίνα).

Σχήμα 6. Λύσεις για τον μηχανισμό γένεσης, το μέγεθος σεισμικής ροπής (Mw) και το βάθος κεντροειδούς (Z) που έχουν υπολογιστεί από διάφορα ινστιτούτα, συμπεριλαμβανομένου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (NOA), όπως παρουσιάζονται στην ιστοσελίδα του Ευρω-Μεσογειακού Σεισμολογικού Κέντρου για τον σεισμό μεγέθους ΜL=5.3 που εκδηλώθηκε στις 9/9/2025 00:27:58 ώρα Ελλάδος: https://www.emsc-csem.org/Earthquake_information/earthquake_map.php?id=1862761

Μερικές ώρες πριν από τον σεισμό ML=5.3 9/9/2025 00:27:58 ώρα Ελλάδος, είχαν προηγηθεί τουλάχιστον 3 μικρότεροι σεισμοί στον ίδιο εστιακό χώρο, με τον μεγαλύτερο προσεισμό από αυτούς να έχει εκδηλωθεί στις 8/9/2025 22:17:36 ώρα Ελλάδος (19:17:36 GMT), με μέγεθος ML=2.5 (Σχήμα 7). Μέχρι τις 10:30 (ώρα Ελλάδος) της 9/9/2025, είχαν σημειωθεί 13 μετασεισμοί με μέγεθος ΜL≥2.0, και αρκετοί μικρότεροι, με μεγαλύτερο μέγεθος μετασεισμού το ΜL=2.8.
Σύμφωνα με τον κατάλογο σεισμών της Ελλάδας των Makropoulos et al. (2012), για την περίοδο 1900 έως και 2009, στην επικεντρική περιοχή δεν έχουν καταγραφεί σεισμοί με μέγεθος M≥4.0. Τα πιο πρόσφατα χρόνια, παρά την πιο λεπτομερή παρακολούθηση της σεισμικότητας από το Ενιαίο Εθνικό Δίκτυο Σεισμογράφων (ΕΕΔΣ), η περιοχή αυτή εμφανίζει γενικά χαμηλό ρυθμό σεισμικότητας. Ωστόσο, ανατολικότερα στη Νότια Εύβοια, στην περιοχή Πολυπόταμος, πλησίον και ΒΒΔ των Στύρων, τον Οκτώβριο του 2022 άρχισε να εμφανίζεται ένα σεισμικό σμήνος, το οποίο εντάθηκε στις 29 Νοεμβρίου 2022 με τρεις σεισμούς μεγέθους 4.8, 4.2 και 5.0, αντίστοιχα. Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους σημειώθηκαν άλλοι τέσσερις σεισμοί με μεγέθη 4.0-4.4. Κατά την ίδια περίοδο, και σε άλλες περιοχές της Εύβοιας παρουσιάστηκαν πρόσκαιρες σεισμικές εξάρσεις, όπως στα Ψαχνά (όπου το Εργαστήριο Σεισμολογίας του ΕΚΠΑ έχει εγκαταστήσει μόνιμο σεισμολογικό σταθμό εντός των χώρων του Πανεπιστημίου), με έναν σεισμό Μ=5.0 στις 28 Δεκεμβρίου 2022, στις Μαρκάτες, με έναν σεισμό Μ=4.3 στις 4 Ιανουαρίου 2023, και στο Προκόπι, με έναν σεισμό Μ=5.0 στις 3 Νοεμβρίου 2023 (Kaviris et al., 2024). Ο τελευταίος σημαντικός σεισμός στην περιοχή Πολυπόταμος, πλησίον των Στύρων, εκδηλώθηκε στις 22 Απριλίου 2023 και είχε μέγεθος 4.6. Όπως παρουσιάζεται στο Σχήμα 8 από την πρόσφατη εργασία των Spingos et al. (2024), οι σεισμοί του σεισμικού σμήνους αντιπροσωπεύονται από έναν μηχανισμό γένεσης οριζόντιας ολίσθησης με υποκατακόρυφα ορικά επίπεδα. Η οριζόντια σχετική κίνηση για το κάθε επίπεδο, σε περίπτωση που αυτό αποτελεί επίπεδο ρήγματος, είναι παρόμοια με εκείνη για τον σεισμό μεγέθους ΜL=5.3 που εκδηλώθηκε στις 9/9/2025 00:27:58 ώρα Ελλάδος: δεξιόστροφη ολίσθηση για το επίπεδο με διεύθυνση ΝΔ-ΒΑ, παρόμοια με την κίνηση του ρήγματος της Βόρειας Ανατολίας στο Βόρειο Αιγαίο, και αριστερόστροφη ολίσθηση για το επίπεδο με διεύθυνση ΒΔ-ΝΑ. Στην περιοχή Πολυπόταμος, η διεύθυνση της μέγιστης οριζόντιας θλιπτικής τάσης, σHmax (Σχήμα 8), είναι Α-Δ, ενώ δυτικότερα στρέφεται προς ΒΔ-ΝΑ, ακολουθώντας τη διεύθυνση των (πλαγιο-)κανονικών ρηγμάτων που σχηματίζουν τους κόλπους μεταξύ Εύβοιας και Στερεάς Ελλάδας.

Σχήμα 7. Καταγραφές του σεισμολογικού σταθμού 1Υ.GR27B, ο οποίος έχει εγκατασταθεί από το Εργαστήριο Σεισμολογίας του ΕΚΠΑ σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Ρουρ – Μπόχουμ (Γερμανία) στο Ελαιοχώρι Εύβοιας, σε επικεντρική απόσταση ~11 χλμ από τον σεισμό ML=5.3 που εκδηλώθηκε στις 9/9/2025 00:27:58 ώρα Ελλάδος. Στη γραμμή της ώρας 19:00 GMT παρατηρούνται 3 προσεισμοί, ο σεισμός ML=5.3 βρίσκεται στο τέλος της γραμμής 21:00 GMT, ενώ στη γραμμή της ώρας 21:30 GMT παρατηρείται πλήθος μετασεισμών. http://www.geophysics.geol.uoa.gr/stations/gmaps3/leaf_plotpage.php?station=GR27B&lang=el

Σχήμα 8. Σεισμικότητα της περιόδου 2022-2025 στην περιοχή της Νότιας Εύβοιας για μεγέθη Μ≥3.0, από τη βάση δεδομένων του Εργαστηρίου Σεισμολογίας του ΕΚΠΑ. Σημειώνεται με ετικέτα το επίκεντρο του σεισμού μεγέθους ΜL=5.3 που εκδηλώθηκε στις 9/9/2025 00:27:58 ώρα Ελλάδος. http://www.geophysics.geol.uoa.gr/stations/gmapv3_db/index.php?lang=el

Σχήμα 9. Χάρτης σεισμικότητας (κύκλοι, και αστέρια για ML ≥ 4.0, με το χρώμα να αντιστοιχεί στο εστιακό βάθος) μεταξύ Οκτωβρίου 2022 και Ιουλίου 2023, μαζί με τη μέση πόλωση των ταχέων εγκαρσίων κυμάτων (διεύθυνση σεισμικής ανισοτροπίας / μαύρη γραμμή) στον σταθμό 1Y.GR27 (κίτρινο τρίγωνο). Εμφανίζονται τα διανύσματα της διεύθυνσης της μέγιστης οριζόντιας θλιπτικής τάσης, σHmax, από την εργασία των Kapetanidis and Kassaras (2019) (σκούρα κόκκινα διπλά βέλη), καθώς και από την εργασία των Spingos et al. (2024) (μαύρα διπλά βέλη). Οι γραμμές ρηγμάτων είναι από Sakellariou and Tsampouraki-Kraounaki (2016) και από τη βάση NOAFAULTS (Ganas, 2013). Σχήμα από Spingos et al. (2024).

Περίπου 6 λεπτά μετά τη γένεση του σεισμού ML=5.3 της 9/9/2025, ο ιστότοπος του Τομέα Γεωφυσικής-Γεωθερμίας του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ, όπου προβάλλεται η σεισμικότητα του Ελλαδικού χώρου σε πραγματικό χρόνο με βάση τις λύσεις από το Εργαστήριο Σεισμολογίας, παρουσίασε ρεκόρ επισκεψιμότητας, φτάνοντας τους 18,179 μοναδικούς επισκέπτες σε χρονικό διάστημα ενός λεπτού (Σχήμα 10).

Σχήμα 10. Διάγραμμα αριθμού μοναδικών επισκεπτών ανά λεπτών στον ιστότοπο του Τομέα Γεωφυσικής-Γεωθερμίας του ΕΚΠΑ. http://www.geophysics.geol.uoa.gr/stations/traffic/index3.php?date=20250908&lng=el

Το δυναμικό των ρηγμάτων της περιοχής του Νότιου Ευβοϊκού Κόλπου, όπου εκδηλώθηκε ο σεισμός της 9ης Σεπτεμβρίου 2025, δεν είναι ιδιαίτερα υψηλό. Επομένως, εφόσον δεν υπάρξει μετανάστευση επικέντρων, ο σεισμός ML=5.3 που εκδηλώθηκε ήταν, με υψηλή πιθανότητα, ο κύριος σεισμός.

Βιβλιογραφικές αναφορές

Ganas, A., Oikonomou, I.A., Tsimi, C., 2013. NOAfaults: a digital database for active faults in Greece. Bull. Geol. Soc. Greece 47, 518. https://doi.org/10.12681/bgsg.11079

Kapetanidis, V., Kassaras, I., 2019. Contemporary crustal stress of the Greek region deduced from earthquake focal mechanisms. J. Geodyn. 123, 55–82. https://doi.org/10.1016/j.jog.2018.11.004

Kaviris, G., Kapetanidis, V., Karakonstantis, A., Spingos, I., Madonis, I., Kranis, H., Papadimitriou, P., Makropoulos, K., Voulgaris, N., 2024. Contribution of the AdriaArray stations to the monitoring of the recent Euboea sequences. Proceedings of 39th General Assembly of the European Seismological Commission, ESC2024-S30-064, p. 549.

Makropoulos, K., Kaviris, G., Kouskouna, V., 2012. An updated and extended earthquake catalogue for Greece and adjacent areas since 1900. Nat. Hazards Earth Syst. Sci. 12, 1425–1430. https://doi.org/10.5194/nhess-12-1425-2012

Sakellariou, D., Tsampouraki-Kraounaki, K., 2016. Offshore Faulting in the Aegean Sea: a Synthesis Based on Bathymetric and Seismic Profiling Data. Bull. Geol. Soc. Greece 50, 134. https://doi.org/10.12681/bgsg.11712

Spingos, I., Kaviris, G., Kapetanidis, V., Papadimitriou, E., Vallianatos, F., 2024. Shear-wave splitting associated with fluid processes beneath Styra, South Euboea: First results. Phys. Earth Planet. Inter. 351, 107196. https://doi.org/10.1016/j.pepi.2024.107196