«Ελευθερία» υπό έλεγχο

*Γράφει ο Ναπολέων Μαραβέγιας, Ομότιμος Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Εφημερίδα «Πανεπιστήμιο Αθηνών», Φύλλο 5, κυκλοφόρησε με «Το Βήμα της Κυριακής» 23 Νοεμβρίου 2025.

Η Κίνα έχει πλέον καθιερωθεί ως η ανερχόμενη παγκόσμια δύναμη του 21ου αιώνα. Με εντυπωσιακούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης, τεχνολογική πρόοδο και στρατηγική εξάπλωση σε Ασία, Αφρική και Ευρώπη, το Πεκίνο αμφισβητεί ανοιχτά την αμερικανική ηγεμονία.

Η πολιτική της βασίζεται σε έναν κρατικά ελεγχόμενο καπιταλισμό που συνδυάζει την οικονομική ελευθερία με αυστηρό πολιτικό έλεγχο. Μέσα από προγράμματα όπως το «Made in China 2025» και την πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος», η Κίνα επιδιώκει να κυριαρχήσει στις νέες τεχνολογίες και να δημιουργήσει δίκτυα οικονομικής εξάρτησης σε δεκάδες χώρες. Στο διεθνές τοπίο η αντιπαράθεσή της με τις ΗΠΑ έχει πλέον ξεπεράσει τα στενά όρια του εμπορίου.

Πρόκειται για μια συνολική αναμέτρηση ισχύος μεταξύ δύο οικονομικών και ιδεολογικών συστημάτων: του αμερικανικού φιλελεύθερου καπιταλισμού και του κινεζικού κρατικά ελεγχόμενου καπιταλισμού, μεταξύ δημοκρατικής και δεσποτικής διακυβέρνησης. Ωστόσο, η στρατηγική αυτή ενέχει κινδύνους.

Οι δασμοί αυξάνουν τις τιμές για τους αμερικανούς καταναλωτές και προκαλούν αναταραχή στις αγορές. Επιπλέον, η συνεχιζόμενη ένταση απειλεί να διασπάσει την παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού, επηρεάζοντας αρνητικά και τις δύο οικονομίες. Η σύγκρουση ΗΠΑ – Κίνας αποτελεί, ουσιαστικά, το επίκεντρο της νέας παγκόσμιας ισορροπίας.

Η χειρότερη απειλή για Eυρώπη και Ελλάδα