ΕΚΠΑ / Συγκρότημα Ευρίπου: Φοιτητικός επίγειος σταθμός δορυφορικών επικοινωνιών σε λειτουργία!

Με το πέρας του εαρινού εξαμήνου, ομάδα φοιτητών του τμήματος Τεχνολογιών Ψηφιακής Βιομηχανίας (ΤΤΨΒ) αλλά και του Αεροδιαστημικής Επιστήμης και Τεχνολογίας  ολοκλήρωσε την κατασκευή επίγειου σταθμού λήψης δορυφορικών σημάτων. Ο σταθμός λειτουργεί πλέον στο Συγκρότημα Ευρίπου και εντάσσεται στο παγκόσμιο δίκτυο SatNOGS.

Η ιδέα προέκυψε έπειτα από την επίσκεψη φοιτητών του ΤΤΨΒ στο Open Source Cubesat Workshop (OSCW) που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα τον Οκτώβριο του 2025, και χρηματοδοτήθηκε από το Τμήμα Τεχνολογιών Ψηφιακής Βιομηχανίας.

Για τη φοιτητική ομάδα που συγκροτήθηκε το εαρινό εξάμηνο υπό την επίβλεψη του καθηγητή κ. Πάρι Χρυσού το εγχείρημα αποτέλεσε ένα κατασκευαστικό έργο καθώς και μια εκπαιδευτική εμπειρία που πραγματοποιήθηκε στον ελεύθερό τους χρόνο.

Οι φοιτητές μελέτησαν καταρχάς τη δομή και τη λειτουργία του ίδιου του δικτύου SatNOGS. Ακολούθησε η εξοικείωση με τις βασικές αρχές των επιστημών που ορίζουν το πεδίο καθώς και των σχετικών τεχνολογιών. Φιλοξενούμενοι στο εργαστήριο Διαδικτύου των πραγμάτων του τμήματος και υπό την επίβλεψη του Αναπληρωτή Καθηγητή κ. Παναγιώτη Γκόνη, οι φοιτητές κατασκεύασαν δοκιμαστικές κεραίες και, μετά τα απαραίτητα τεστ, τις εγκατέστησαν στην οροφή του κτηρίου Β. Πέρα από την απλή εφαρμογή του συστήματος, η ομάδα ανέπτυξε προγράμματα για την επιτήρηση της λειτουργίας του σταθμού και τον προγραμματισμό αυτόματων παρατηρήσεων. Κατά το επόμενο ακαδημαϊκό έτος το εγχείρημα θα συνεχιστεί, με την ενσωμάτωση νέων ιδεών.

Πολύτιμη ήταν επίσης η συνεισφορά του κ. Σπύρου Μπόλη και του Κέντρου Λειτουργίας Δικτύου (ΚΛΕΙΔΙ) του ΕΚΠΑ, του κ. Βασίλη Κίλιμπα και της Επιστασίας του Συγκροτήματος Ευρίπου, καθώς και του προέδρου του Τμήματος Τεχνολογιών Ψηφιακής Βιομηχανίας, καθηγητή κ. Κωνσταντίνου Παπαδόπουλου σε όλες τις φάσεις ανάπτυξης της πρωτοβουλίας.

Το ελληνικής έμπνευσης δίκτυο SatNOGS αποτελεί μια παγκόσμια κοινότητα εκατοντάδων επίγειων σταθμών δορυφορικών κοινοτήτων που εκτείνεται από την Καλιφόρνια μέχρι την Αρκτική και από την Ιαπωνία μέχρι την Ανταρκτική. Στο δίκτυο συνεισφέρει ένα ετερογενές κοινό που περιλαμβάνει κορυφαία πανεπιστήμια του κόσμου, ραδιοερασιτέχνες, εταιρίες του διαστήματος και των τηλεπικοινωνιών, αλλά και δημόσια ινστιτούτα διαστημικής. Συντηρείται από τη Libre Space Foundation που έχει έδρα την Αθήνα με τη συμμετοχή εκατοντάδων εθελοντών ανά τον κόσμο.

Η εκπαιδευτική εγκατάσταση του SatNOGS στο συγκρότημα Ευρίπου πολλαπλασιάζει έτσι τις δυνατότητες του ΕΚΠΑ να λάβει δορυφορικά σήματα για τις δικές του ή άλλες διαστημικές αποστολές, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην παγκόσμια κοινότητα. Μέχρι στιγμής, ο σταθμός έχει διενεργήσει συνολικά πάνω από 1600 παρατηρήσεις συλλέγοντας ποικίλης μορφής δεδομένα. Παραδείγματα σημάτων που ελήφθησαν συνιστούν παρατηρήσεις του αμερικάνικου  “CANVAS” που καταγράφει ηλεκτρομαγνητικά κύματα που προκύπτουν από αστραπές ή άλλα φυσικά συμβάντα, του τσέχικου “LASARSAT” που αξιοποιεί λέιζερ υψηλής ισχύος για τη διαχείριση των διαστημικών σκουπιδιών, του νοτιοκορεάτικου εκπαιδευτικού δορυφόρου ραδιοερασιτεχνών και τεχνολογικών επιδείξεων “SNUGLITE” ή του ελληνικού “OPTISAT”  της Planetek Hellas που σχεδιάστηκε με στόχο την επίδειξη προηγμένων τεχνολογιών ασφαλών οπτικών δορυφορικών επικοινωνιών.

Οι φοιτητές που ενδιαφέρονται να συμμετέχουν στην ομάδα στο χειμερινό εξάμηνο μπορούν να επικοινωνούν με τον Επίκουρο Καθηγητή Πάρι Χρυσό.