Ημέρα της Αγγλικής Γλώσσας, 23 Απριλίου

Η Ημέρα της Αγγλικής Γλώσσας στα Ηνωμένα Έθνη καθιερώθηκε το 2010 με απόφαση της UNESCO να γιορτάζεται στις 23 Απριλίου κάθε έτους, τιμώντας έτσι μια από τις 6 επίσημες γλώσσες του ΟΗΕ και την πλέον διαδεδομένη στον κόσμο. Με αφορμή την Ημέρα της Αγγλικής Γλώσσας (23 Απριλίου), το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών υπογραμμίζει τον καίριο ρόλο της αγγλικής γλώσσας ως παγκόσμιου μέσου επικοινωνίας, εκπαίδευσης, επιστημονικής έρευνας και καινοτομίας, πολιτισμικής καλλιέργειας και προσωπικής ανάπτυξης.

Η 23η Απριλίου, ημέρα θανάτου του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, του κορυφαίου Άγγλου δραματουργού και ενός από τους μεγαλύτερους συγγραφείς της παγκόσμιας λογοτεχνίας, αποτελεί ορόσημο για την αγγλική γλώσσα, καθώς τα έργα του την εμπλούτισαν καταλυτικά και εισήγαγαν μεγάλο αριθμό λέξεων που χρησιμοποιούνται αδιάλειπτα επί τέσσερις αιώνες. Παράλληλα, τα σαιξπηρικά έργα αποτελούν ανεξάντλητη πηγή μελετών και θεατρικών παραστάσεων ανά την υφήλιο, συνδέοντας διαφορετικές γλώσσες και διαφορετικούς πολιτισμούς και ενισχύοντας τη διαπολιτισμική κατανόηση. Η γιορτή αυτή της Ημέρας της Αγγλικής Γλώσσας, που αποτελεί μέρος των «Ημερών των Γλωσσών» του ΟΗΕ για την προώθηση της γλωσσικής και πολιτιστικής πολυμορφίας, είναι και μια ευκαιρία να γιορτάσουμε την πολυσχιδή και πλούσια πολιτιστική κληρονομιά της παγκόσμιας γλωσσικής κοινότητας.

Η αγγλική γλώσσα αποτελεί σήμερα τη γλώσσα της διεθνούς επικοινωνίας, της επιστήμης, της τεχνολογίας και της διπλωματίας. Η ιστορική πορεία της από γλώσσα λίγων ομιλητών/τριών σε παγκόσμια γλώσσα είναι μια ιστορία αλλαγών και μετασχηματισμών που δεν μπορεί να κατανοηθεί χωρίς αναφορά στις γλωσσικές επαφές. Ξεκινώντας ως γλώσσα γερμανικών φύλων που εγκαταστάθηκαν στη Βρετανία, η Αγγλική μεταμορφώθηκε μέσα από διαδοχικές φάσεις επαφής: η σκανδιναβική επιρροή, η νορμανδική κατάκτηση και η μαζική εισροή γαλλικών και λατινικών στοιχείων μεταμόρφωσαν καθοριστικά τη δομή και το λεξιλόγιό της. Αυτές οι φάσεις γλωσσικής επαφής αποκαλύπτουν τον τρόπο με τον οποίο η αλληλεπίδραση μεταξύ γλωσσών και πολιτισμών οδηγεί σε γλωσσική αλλαγή, δάνεια και νέες εκφραστικές δυνατότητες. Η νεότερη εξάπλωση της Αγγλικής τη μετέβαλε σε κοινό κώδικα επικοινωνίας εκατομμυρίων ομιλητών παγκοσμίως. Η παγκόσμια εξάπλωσή της όμως δεν είναι μόνο ζήτημα αριθμών: σχετίζεται βαθιά με τον πολιτισμό, τη λογοτεχνία και τη διαμόρφωση ταυτότητας. Η Αγγλική λειτουργεί ως γέφυρα διαπολιτισμικής επικοινωνίας, μέσω της οποίας άνθρωποι διαφορετικών γλωσσικών και πολιτισμικών υπόβαθρων μπορούν να ανταλλάσσουν ιδέες και να κατανοούν ο ένας τον άλλον.

Παράλληλα, η Αγγλική αποτέλεσε τη βάση για σημαντικές θεωρίες και ερευνητικά ρεύματα στη μελέτη της γλώσσας, από την ιστορική γλωσσολογία και τη μελέτη φαινομένων όπως η Μεγάλη Μετατόπιση Φωνηέντων (Great Vowel Shift) και η γραμματικοποίηση, έως τη σύγχρονη γενετική γλωσσολογία και την πραγματολογία, αναδεικνύοντας κρίσιμα ζητήματα της φύσης της Γλώσσας, της γλωσσικής αλλαγής, των γλωσσικών επαφών και της γλωσσικής ποικιλίας. Ως γλώσσα της επιστήμης, η Αγγλική αποτελεί σήμερα το βασικό μέσο για τη διάχυση της γνώσης, την επιστημονική δημοσίευση και τον ακαδημαϊκό διάλογο, ενώ λειτουργεί ταυτόχρονα και ως καθοριστικός παράγοντας για τη διεθνοποίηση των πανεπιστημίων και τη συνεργασία ερευνητικών κοινοτήτων σε παγκόσμια κλίμακα. Καμία γλώσσα δεν εξελίσσεται σε απομόνωση: οι γλώσσες αλλάζουν και ανανεώνονται μέσα από τον διάλογο με άλλες γλώσσες, αντανακλώντας τη διαρκή ανάγκη των ανθρώπων για επικοινωνία, συνεργασία και αλληλοκατανόηση.

Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο εντάσσεται η συμβολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, του Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας και των αγγλόφωνων προγραμμάτων σπουδών του ΕΚΠΑ. Το Τμήμα, μέσα από τη διδασκαλία, την έρευνα και τον ακαδημαϊκό διάλογο που καλλιεργεί, μελετά την αγγλική γλώσσα και την αγγλόφωνη λογοτεχνία στο ευρύτερο πλαίσιο του πολιτισμού, των γλωσσικών επαφών, της γλωσσικής αλλαγής και της διαπολιτισμικής επικοινωνίας, ενώ συμβάλλει αποφασιστικά στη λειτουργία της Αγγλικής ως γλώσσας της επιστήμης. Τα αγγλόφωνα προγράμματα σπουδών του ΕΚΠΑ, προπτυχιακά, μεταπτυχιακά και διδακτορικά, προσελκύουν φοιτήτριες/ές και ερευνήτριες/ές από ολόκληρο τον κόσμο, ενισχύουν την ερευνητική εξωστρέφεια του πανεπιστημίου, τη συνεργασία με διεθνή ιδρύματα και τη δημιουργία κοινοτήτων γνώσης που υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα, υπηρετώντας έτσι τη διεθνοποίηση της ανώτατης εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Η Ημέρα της Αγγλικής Γλώσσας γίνεται, επομένως, αφορμή να υπενθυμίσουμε ότι η Αγγλική δεν αποτελεί απλώς ξένη γλώσσα, αλλά κοινό εργαλείο ακαδημαϊκού διαλόγου, επιστημονικής δημιουργίας και πολιτισμικής συνάντησης στο σύγχρονο πανεπιστήμιο.