Γράφει ο Γιώργος Δότσης, Καθηγητής Χρηματοοικονομικής και Προέδρου του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών. Εφημερίδα «Πανεπιστήμιο Αθηνών», Φύλλο 9, κυκλοφόρησε με «Το Βήμα της Κυριακής» 27 Σεπτεμβρίου 2026.
Η συνέχιση της πολιτικής των δασμών από την πλευρά των ΗΠΑ, με πρόσφατο παράδειγμα τη νέα κλιμάκωση της εμπορικής αντιπαράθεσης με τον Καναδά, σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας, διαμορφώνουν ένα νέο και ιδιαίτερα σύνθετο περιβάλλον για την παγκόσμια οικονομία.
Το πρόσφατο διάστημα παρατηρείται μια σχετική σταθεροποίηση της επίδρασης των δασμών στον πληθωρισμό. Ωστόσο, μια νέα κλιμάκωση του εμπορικού πολέμου θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τις πληθωριστικές πιέσεις, αυξάνοντας το κόστος των εισαγόμενων αγαθών και των ενδιάμεσων εισροών και οδηγώντας σταδιακά σε μετακύλιση του υψηλότερου κόστους στις τιμές καταναλωτή.
Οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή και οι ανησυχίες για τα Στενά του Ορμούζ ενισχύουν τους φόβους για διαταραχές στην προσφορά ενέργειας, ωθώντας ανοδικά τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Στην Ευρώπη, οι πιέσεις εντείνονται από τα σχετικά χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου, την ανάγκη αναπλήρωσής τους εν όψει του χειμώνα και τον ανταγωνισμό με την Ασία για φορτία LNG. Η έντονα ανεστραμμένη καμπύλη των προθεσμιακών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, με τις βραχυχρόνιες λήξεις να διαπραγματεύονται σε υψηλότερες τιμές από τις μακροχρόνιες, αντανακλά τη στενότητα της προσφοράς και τους βραχυπρόθεσμους γεωπολιτικούς κινδύνους, υποδηλώνοντας παράλληλα προσδοκίες σταδιακής αποκλιμάκωσης των πιέσεων σε μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα.
Ο συνδυασμός εμπορικών και ενεργειακών εντάσεων δημιουργεί τον κίνδυνο ενός νέου πληθωριστικού κύματος. Οι δασμοί αυξάνουν το κόστος των εισαγόμενων αγαθών και η άνοδος της ενέργειας επιβαρύνει το κόστος παραγωγής και μεταφοράς. Οι ανησυχίες αυτές αποτυπώνονται και στις αγορές κρατικών ομολόγων, όπου παρατηρείται άνοδος των μακροχρόνιων αποδόσεων, καθώς οι επενδυτές ενσωματώνουν το ενδεχόμενο τα παρεμβατικά επιτόκια της Fed και της ΕΚΤ να αυξηθούν εκ νέου εφόσον ενταθούν οι πληθωριστικές πιέσεις.
Η αβεβαιότητα αποτυπώνεται και στην ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η έντονα ανεστραμμένη καμπύλη των προθεσμιακών συμβολαίων του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας αντανακλά σημαντικό ασφάλιστρο κινδύνου εν όψει του χειμώνα, υποδηλώνοντας παράλληλα προσδοκίες αποκλιμάκωσης των τιμών στη συνέχεια.
Συνολικά, διαμορφώνεται ένα περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας, στο οποίο η περαιτέρω κλιμάκωση των εμπορικών και γεωπολιτικών εντάσεων μπορεί να οδηγήσει σε νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, να αναζωπυρώσει τις πληθωριστικές πιέσεις και να αυξήσει σημαντικά το ενεργειακό κόστος για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Μια ενδεχόμενη αύξηση των επιτοκίων, ως απάντηση στις εντεινόμενες πληθωριστικές πιέσεις, θα επιβάρυνε περαιτέρω την οικονομική δραστηριότητα, αυξάνοντας το κόστος εξυπηρέτησης των δανείων και περιορίζοντας την κατανάλωση και τις επενδύσεις.
