Κάθε εγκέφαλος είναι διαφορετικός: Νέες προεκτάσεις για τις εγκεφαλικές ασυμμετρίες και τις κλινικές επιπτώσεις τους | Άρθρο με τη συμμετοχή της Επ. Καθηγήτριας του Ε.Κ.Π.Α. Μαριέττας Παπαδάτου-Παστού

Μια ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Nature Reviews Neurology φωτίζει νέες πτυχές των κλινικών προεκτάσεων των ασυμμετριών του εγκεφάλου, υπογραμμίζοντας τη σημασία των ατομικών διαφορών στη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου. Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον κ. Sebastian Ocklenburg από την Ιατρική Σχολή του Αμβούργου της Γερμανίας, αποτελείται από ερευνητές από ιδρύματα σε όλη την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η κ. Μαριέττα Παπαδάτου-Πάστου, Επίκουρη Καθηγήτρια Νευροψυχολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και Επιστημονική Συνεργάτιδα του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών, είναι επίσης μέλος της ερευνητικής ομάδας.

Κάθε εγκέφαλος είναι διαφορετικός. Αυτή η μοναδικότητα, η οποία είναι μια θεμελιώδης πτυχή της ανθρώπινης ατομικότητας, σε μεγάλο βαθμό αντικατοπτρίζει  τις διαφορές ανάμεσα στο  αριστερό και στο δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου, όσον αφορά στη δομή και τη λειτουργία τους, γνωστές ως ασυμμετρίες του εγκεφάλου. Η μελέτη παρέχει μια εκτενή επισκόπηση των πρόσφατων ευρημάτων σχετικά με τις ασυμμετρίες του εγκεφάλου με έμφαση στις περιπτώσεις ψυχικών και νευροαναπτυξιακών διαταραχών, και βασίστηκε κυρίως σε μελέτες που αξιοποίησαν μεγάλες βάσεις δεδομένων καθώς και μετα-αναλύσεις.

Η ανασκόπηση τονίζει την ανάγκη να ληφθούν υπόψη οι ασυμμετρίες του εγκεφάλου στο πλαίσιο της εξατομικευμένης ιατρικής. Παρά την περιορισμένη διαγνωστική τους χρησιμότητα, οι ασυμμετρίες του εγκεφάλου σχετίζονται με την εμφάνιση συμπτωμάτων σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες και έχουν επιπτώσεις στην εφαρμογή θεραπειών, όπως είναι η εγκεφαλική διέγερση. Η ανασκόπηση υπογραμμίζει την ανάγκη για περαιτέρω κλινικές δοκιμές για να διευκρινιστεί πώς η ασυμμετρία του εγκεφάλου επηρεάζει την αποτελεσματικότητα τέτοιων θεραπειών.

Ο κ. Ocklenburg και οι συνεργάτες του ζητούν μια αλλαγή στην κλινική έρευνα της πλευρίωσης, υποστηρίζοντας την ανάγκη χαρτογράφησης πολυπαραγοντικών φαινοτύπων ασυμμετρίας όσον αφορά στη σοβαρότητα των συμπτωμάτων και την ανταπόκριση στη θεραπεία. Αυτή η προσέγγιση θα ενισχύσει τη χρησιμότητα των μελετών πλευρίωσης και θα την βοηθήσει να προχωρήσει πέρα από απλούς δείκτες, όπως η κυριοχειρία, σε ένα ευρύτερο φάσμα μοτίβων ημισφαιρικής ασυμμετρίας.

Ο Καθηγητής Sebastian Ocklenburg δήλωσε: «Σε μια εποχή όπου η ιατρική ακριβείας αναδιαμορφώνει το τοπίο της νευρολογίας, η κατανόηση της μοναδικότητας κάθε ανθρώπινου εγκεφάλου δεν ήταν ποτέ πιο κρίσιμη». Η Επίκουρη Καθηγήτρια κ. Παπαδάτου-Παστού προσθέτει: «Η ανασκόπηση ανοίγει το δρόμο για μια αποτελεσματική προσέγγιση στην κλινική νευρολογία, υπογραμμίζοντας τη σημασία της εξατομικευμένης ιατρικής στην κατανόηση και τη θεραπεία νευρολογικών παθήσεων».

Για περισσότερες πληροφορίες ή για να αποκτήσετε πρόσβαση στην πλήρη ακαδημαϊκή εργασία, επισκεφθείτε https://doi.org/10.1038/s41582-024-00974-8.