Ενημερωτικό δελτίο του έργου FAMA [1ο]

Το FAMA είναι ένα διετές ευρωπαϊκό πρόγραμμα που υλοποιείται στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Πορτογαλία, με χρηματοδότηση από το πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης «Πολίτες, Ισότητα, Δικαιώματα και Αξίες» (CERV), με στόχο την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης μέσω της ενίσχυσης του γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης και της ενεργού πολιτειότητας. Στην Ελλάδα το έργο υλοποιείται από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), υπό την επιστημονική ευθύνη του Ομότιμου Καθηγητή Γεράσιμου Κουζέλη του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, σε συνεργασία με το Athens Lifelong Learning Institute (ALLI), μέσα από εκπαιδευτικές δράσεις, δημόσιες συζητήσεις και την ανάπτυξη μιας διαδραστικής, πολυγλωσσικής ψηφιακής πλατφόρμας.

Στο πρώτο ενημερωτικό δελτίο  του έργου FAMA για την ενδυνάμωση ενημερωμένων πολιτών στην ψηφιακή εποχή  θα βρείτε πληροφορίες σχετικά με:

1. Το έργο και τους εταίρους
2. Την έναρξη του έργου
3. Τις συναντήσεις των εταίρων
4. Την παρουσίαση του προγράμματος σπουδών «Η παραπληροφόρηση στη νέα ψηφιακή εποχή»
5. Τα σεμινάρια στο Παλέρμο, τη Λισαβόνα και την Αθήνα
6. Τον ιστότοπο και τα κανάλια κοινωνικών μέσων

Το έργο

Το έργο FAMA, χρηματοδοτούμενο στο πλαίσιο του CERV-2025-CITIZENS-CIV, είναι μια πρωτοβουλία διάρκειας 24 μηνών που συντονίζεται από το Πανεπιστήμιο του Παλέρμο (UNIPA) και υλοποιείται από μια διακρατική κοινοπραξία στην οποία συμμετέχουν εταίροι από την Ιταλία, την Ελλάδα και την Πορτογαλία. Το έργο ανταποκρίνεται στην αυξανόμενη απειλή της παραπληροφόρησης και της ψηφιακής παρέμβασης στις δημοκρατικές διαδικασίες — μια ανησυχία που μοιράζεται το 83% των Ευρωπαίων, οι οποίοι θεωρούν την παραπληροφόρηση σοβαρό κίνδυνο για τις δημοκρατίες τους. Απευθυνόμενο ειδικότερα στους νέους/τις νέες, τις μειονότητες και τις γυναίκες, το FAMA στοχεύει στην ενίσχυση του ψηφιακού και μιντιακού γραμματισμού των πολιτών ως άμυνα πρώτης γραμμής ενάντια στη χειραγώγηση, την παραπληροφόρηση και άλλες μορφές παρέμβασης στον δημοκρατικό διάλογο. Για να επιτευχθεί αυτό, το έργο προσφέρει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα συμμετοχικών εκδηλώσεων με πρωτοβουλία των πολιτών: τρία “ζωντανά” σεμινάρια, τρία διαδικτυακά σεμινάρια, τέσσερις επιτόπιες συζητήσεις, τέσσερις διαδικτυακές συζητήσεις, τέσσερα πρακτικά εργαστήρια, τέσσερις ομαδικές διαβουλεύσεις πολιτών, μία στρογγυλή τράπεζα για τη μεταρρύθμιση πολιτικών σε επίπεδο ΕΕ και μία τελική διάσκεψη. Αυτές οι δραστηριότητες έχουν σχεδιαστεί για να ευαισθητοποιήσουν το κοινό σχετικά με τους κινδύνους της διαδικτυακής χειραγώγησης, να παρέχουν εργαλεία και γνώσεις προσαρμοσμένα στις ανάγκες κάθε χώρας για τη βελτίωση του γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης και να ενδυναμώσουν βασικούς πολλαπλασιαστές — συμπεριλαμβανομένων των εργαζομένων με νέους και νέες, των εκπαιδευτικών, των γονέων και των νέων ηλικίας 16 έως 25 ετών — μέσω πρακτικής κατάρτισης και δομημένου διαλόγου. Το έργο στοχεύει επίσης να ενσωματώσει τις προτάσεις που διατυπώνουν οι πολίτες απευθείας στις διαδικασίες μεταρρύθμισης των πολιτικών και να δημιουργήσει μια διακρατική κοινότητα ενεργών, κριτικά ενημερωμένων Ευρωπαίων πολιτών. Με βάση τις αρχές της συμπεριληπτικής συμμετοχής, του σχεδιασμού με ευαισθησία στο φύλο και της ψηφιακής προσβασιμότητας, και με την υποστήριξη μιας πολυγλωσσικής πλατφόρμας, το FAMA επιδιώκει τελικά να εξοπλίσει τους πολίτες ώστε να διαφυλάξουν τις δημοκρατικές αξίες και την κοινωνική συνοχή στην ψηφιακή εποχή.

Οι εταίροι

Η κοινοπραξία του έργου μας αποτελείται από 6 οργανισμούς από την Ιταλία, την Ελλάδα και την Πορτογαλία:

1. UNIPA – UNIVERSITA DEGLI STUDI DI PALERMO (ΙΤΑΛΙΑ) (Επικεφαλής εταίρος)
2. CSC – CENTRO PER LO SVILUPPO CREATIVO DANILO DOLCI ETS (ΙΤΑΛΙΑ)
3. UOA – ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΛΛΑΔΑ)
4. ALLI – ATHENS LIFELONG LEARNING INSTITUTE ΑΣΤΙΚΗ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ(ΕΛΛΑΔΑ)
5. CVTT/ISCTE – ASSOCIACAO ISCTE CONHECIMENTO E INOVACAO/CENTRO DE VALORIZACAO E TRANSFERENCIA DE TECNOLOGIAS (ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ)
6. APX APROXIMAR – COOPERATIVA DE SOLIDARIEDADE SOCIAL (ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ).

Η έναρξη του έργου

Στις 13 Μαρτίου 2026 οι εταίροι του έργου FAMA συναντήθηκαν διαδικτυακά (Teams) για την εναρκτήρια συνάντηση. Στόχοι της συνάντησης ήταν η παρουσίαση των οργανισμών-εταίρων, η παρουσίαση της δομής του έργου, η αποσαφήνιση των πακέτων εργασίας και η συζήτηση των διαδικασιών συντονισμού και επικοινωνίας. Τη συντονιστική προεδρία ανέλαβε η Gianna Cappello (Πανεπιστήμιο του Παλέρμο – UNIPA), η οποία παρουσίασε το έργο FAMA και το όραμά του. Κάθε εταίρος παρουσίασε τον οργανισμό του, την εμπειρογνωμοσύνη του και τον ρόλο του στο έργο (καθήκοντα, παραδοτέα, προθεσμίες).

 

Η συνάντηση των εταίρων στο Παλέρμο

Στις 28 Απριλίου 2026, οι εταίροι του FAMA συναντήθηκαν στο Παλέρμο για την πρώτη συνεδρίαση της Συντονιστικής Επιτροπής του έργου, η οποία φιλοξενήθηκε από το UNIPA στις εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου του Παλέρμο. Κατά τη διάρκεια αυτής της παραγωγικής ημέρας, οι εταίροι εξέτασαν τα στάδια του έργου και συζήτησαν τα επερχόμενα ορόσημα, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής του Προγράμματος Σπουδών, της έναρξης των σεμιναρίων, των διαδικτυακών σεμιναρίων με θέμα «Η παραπληροφόρηση στη Νέα Ψηφιακή Εποχή», καθώς και των δια ζώσης και διαδικτυακών συζητήσεων: όλες αυτές οι δραστηριότητες θα οργανωθούν στην Ιταλία, την Ελλάδα και την Πορτογαλία έως τον Ιούλιο του 2026.

 

 

Οι μηνιαίες διαδικτυακές συναντήσεις

Στις 6 Μαΐου 2026, οι εταίροι του έργου FAMA συναντήθηκαν διαδικτυακά (μέσω Teams) για την πρώτη μηνιαία διαδικτυακή συνάντηση. Η συζήτηση επικεντρώθηκε σε διοικητικές ενημερώσεις, στη διαχείριση του έργου, στις προσεχείς συναντήσεις και στις δραστηριότητες διάδοσης. Η επόμενη συνεδρίαση της Συντονιστικής Επιτροπής έχει προγραμματιστεί στη Λισαβόνα (Νοέμβριος 2026).

Στις 3 Ιουνίου 2026, οι εταίροι του έργου FAMA συναντήθηκαν διαδικτυακά (μέσω Teams) για τη δεύτερη μηνιαία διαδικτυακή συνάντηση. Τα πανεπιστήμια UNIPA, UoA και CVTT/ISCTE παρουσίασαν τα σεμινάρια με θέμα «Η παραπληροφόρηση στη νέα ψηφιακή εποχή», τα οποία μόλις πραγματοποιήθηκαν στο Παλέρμο, την Αθήνα και τη Λισαβόνα. Το CSC, το ALLI και το Aproximar διοργανώνουν τα διαδικτυακά σεμινάρια τον Ιούνιο/Ιούλιο του 2026, με τη συμμετοχή δημοσιογράφων, ακαδημαϊκών και φοιτητών.

Η συζήτηση επικεντρώθηκε επίσης στις δραστηριότητες διάδοσης: μέσω της ιστοσελίδας / πλατφόρμας του έργου και των λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όλα τα ενημερωτικά δελτία, τα δελτία τύπου και η κάλυψη των ειδήσεων θα αποτελέσουν τα κύρια μέσα για την προβολή όλων των δραστηριοτήτων και εκδηλώσεων, με τη συμμετοχή τόσο των εταίρων όσο και των χρηστών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

 

Η εισαγωγή του προγράμματος σπουδών

«Η παραπληροφόρηση στη νέα ψηφιακή εποχή»

Το πρόγραμμα σπουδών, που αναπτύχθηκε από το Πανεπιστήμιο του Παλέρμο, είναι δομημένο σε μια σειρά επτά αλληλένδετων ενοτήτων, σχεδιασμένων να παρέχουν στους συμμετέχοντες μια ολοκληρωμένη κατανόηση της παραπληροφόρησης, των υποκείμενων μηχανισμών της και των επιπτώσεών της στη δημοκρατική ζωή. Συνδυάζοντας εννοιολογικές, αναλυτικές και πρακτικές προοπτικές, οι ενότητες εξετάζουν βασικές διαστάσεις του φαινομένου – από ορισμούς και οικοσυστήματα μέσων ενημέρωσης έως ψυχολογικούς παράγοντες, τεχνολογικές υποδομές και δημοκρατικές συνέπειες – ενώ ενσωματώνουν μια διατομεακή εστίαση στο φύλο και την ένταξη. Το πρόγραμμα σπουδών αποτελείται από 7 ολοκληρωμένες ενότητες, που καλύπτουν τόσο θεωρητικές όσο και πρακτικές διαστάσεις:

Ενότητα 1. Εισαγωγικοί ορισμοί. Παραπληροφόρηση, εσφαλμένη πληροφόρηση και κακόβουλη πληροφόρηση

Ενότητα 2. Το νέο τοπίο των μέσων ενημέρωσης

Ενότητα 3. Οι ψυχολογικοί παράγοντες της παραπληροφόρησης

Ενότητα 4. Αλγόριθμοι και τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης στην υπηρεσία της παραπληροφόρησης

Ενότητα 5. Οι επιπτώσεις για τη δημοκρατία

Ενότητα 6 – Εργαλεία κατά της παραπληροφόρησης

Ενότητα 7. Αξιολόγηση και ανασκόπηση μετά την αξιολόγηση

Με εξαίρεση την Ενότητα 7, κάθε ενότητα ενσωματώνει θεωρητικές γνώσεις με εμπειρικές, πρακτικές δραστηριότητες που στοχεύουν στην προώθηση της ενεργού μάθησης και της κριτικής σκέψης, ενθαρρύνοντας τους συμμετέχοντες να μετατρέψουν τη γνώση σε συγκεκριμένες δράσεις, να προωθήσουν την υπεύθυνη συμμετοχή και να συμβάλουν ενεργά στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης εντός των κοινοτήτων τους. Δομημένα στοιχεία αξιολόγησης, συμπεριλαμβανομένων διαμορφωτικών και συνολικών ασκήσεων, ενσωματώνονται σε όλες τις ενότητες για να υποστηρίξουν τον συνεχή αναστοχασμό, να παρακολουθήσουν την πρόοδο και να αξιολογήσουν την επίτευξη των μαθησιακών αποτελεσμάτων. Επιπλέον, έχει αναπτυχθεί ένα ολοκληρωμένο σύνολο συμπληρωματικού υλικού για την υποστήριξη των διαδικασιών διδασκαλίας, μάθησης και αξιολόγησης κάθε ενότητας. Το πλήρες φάσμα του συμπληρωματικού υλικού περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:

1. έτοιμες προς χρήση παρουσιάσεις
2. υποθετικά σενάρια για δραστηριότητες αναπαράστασης ρόλων
3. ταινίες και βίντεο
4. πρόσθετη βιβλιογραφία
5. έτοιμες προς χρήση ερωτήσεις διαδραστικής αυτοαξιολόγησης
6. κριτήρια αξιολόγησης.

Το πρόγραμμα σπουδών είναι διαθέσιμο σε 4 ευρωπαϊκές γλώσσες (αγγλικά, ιταλικά, ελληνικά, πορτογαλικά).

Τα σεμινάρια «Παραπληροφόρηση στη Νέα Ψηφιακή Εποχή» στο Παλέρμο, τη Λισαβόνα και την Αθήνα

 Το σεμινάριο στο Παλέρμο

Το UNIPA διοργάνωσε το σεμινάριο «Παραπληροφόρηση στη Νέα Ψηφιακή Εποχή» στην Ιταλία, το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 14 Μαΐου 2026 στο πανεπιστημιακό campus του Παλέρμο. Το σεμινάριο παρακολούθησαν 210 φοιτητές του Πανεπιστημίου του Παλέρμο και διήρκεσε 5 ώρες.

 

 

Το σεμινάριο στη Λισαβόνα

Το CVTT/ISCTE έχει συνάψει συνεργασίες με πορτογαλικούς φορείς, όπως η Agência Lusa (το πορτογαλικό πρακτορείο ειδήσεων), η Cátedra UNESCO em Comunicação, Literacia Mediática e Cidadania (υπό την αιγίδα της ESCS – Escola Superior de Comunicação Social), το OberCom (το πορτογαλικό παρατηρητήριο έρευνας για τα μέσα ενημέρωσης) και το Cenjor (το εθνικό κέντρο κατάρτισης για τη δημοσιογραφία). Δημιούργησαν επίσης εθνικούς λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τη διάδοση των δραστηριοτήτων που πραγματοποιούνται στην Πορτογαλία. Με παρουσία στο Facebook, το Instagram και το TikTok, αυτοί οι λογαριασμοί στοχεύουν στην ενίσχυση της διαδικτυακής παρουσίας του έργου στο εθνικό πλαίσιο.

Διοργάνωσαν συνεδρίες στην Agência Lusa για 45 φοιτητές δημοσιογραφίας κατά τη διάρκεια δύο συνεδριών στις 19 και 21 Μαΐου 2026.

Στις 27 και 28 Μαΐου διοργανώθηκε σεμινάριο στο Iscte – Instituto Universitário de Lisboa, ανοιχτό σε φοιτητές, μέλη του διδακτικού προσωπικού και το ευρύ κοινό. Πάνω από 100 άτομα παρακολούθησαν την εκδήλωση κατά τη διάρκεια των δύο ημερών, στην οποία συμμετείχαν διάφοροι ειδικοί στους τομείς των μέσων ενημέρωσης, της επικοινωνίας και της δημοσιογραφίας. Η εκδήλωση στο Iscte καλύφθηκε ευρέως από τα πορτογαλικά μέσα ενημέρωσης, όπως τα Correio da Manhã, Observador, Jornal Público και Diário de Notícias, μεταξύ άλλων.

Στις 2 Ιουνίου πραγματοποιήθηκε μια ακόμη εκδήλωση στο Γυμνάσιο της Οέιρας για μαθητές και καθηγητές, στην οποία συμμετείχαν πάνω από 150 άτομα.

 

 

Επίσης, στις 2 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε μια επιπλέον εκπαιδευτική συνεδρία στο Νοσοκομείο Beatriz Ângelo (HBA) για τους γιατρούς του τμήματος παιδικής και εφηβικής ψυχιατρικής. Αυτή ήταν η πρώτη από τις πέντε συνεδρίες που θα πραγματοποιηθούν στο HBA κατά τη διάρκεια του Ιουνίου. Οι μελλοντικές συνεδρίες θα απευθύνονται σε επαγγελματίες που εργάζονται με παιδιά και εφήβους, συμπεριλαμβανομένων σχολικών ψυχολόγων, προσωπικού της CPCJ (Εθνική Επιτροπή για την Προώθηση των Δικαιωμάτων και την Προστασία των Παιδιών και των Νέων), επαγγελματιών σχολικής υγείας και εκπαιδευτικών.

Το σεμινάριο στην Αθήνα

Το Πανεπιστήμιο Αθηνών διοργάνωσε ένα τετράωρο σεμινάριο με τίτλο «Η παραπληροφόρηση στη νέα ψηφιακή εποχή στην Ελλάδα» την Τετάρτη, 3 Ιουνίου 2026 (Αίθουσα Διαλέξεων 16, Μέγαρο Ανθρωπιστικών Επιστημών, Οδός Σίνα 3), συγκεντρώνοντας διακεκριμένους ακαδημαϊκούς, ερευνητές και δημοσιογράφους με εξειδίκευση στον τομέα. Το σεμινάριο προσέλκυσε περίπου 90 συμμετέχοντες από διαφορετικά υπόβαθρα, συμπεριλαμβανομένων φοιτητών, εκπαιδευτικών, νομικών και απλών πολιτών, και επικεντρώθηκε σε θέματα όπως η μεταμόρφωση των μέσων ενημέρωσης στην ψηφιακή εποχή, οι μηχανισμοί της παραπληροφόρησης και της προπαγάνδας, ο ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης, η ικανότητα κριτικής αξιολόγησης των ειδήσεων, καθώς και οι συνέπειες για τη δημοκρατία.

 

Το τετράωρο σεμινάριο θα επαναληφθεί με ορισμένες μικρές αλλαγές στη σύνθεση των ομιλητών τη Δευτέρα, 8 Ιουνίου 2026 (Αίθουσα Διαλέξεων Αργυριάδη, Προπύλαια), από τις 4:30 μ.μ. έως τις 8:30 μ.μ. Έχει αναρτηθεί πρόσκληση στον ιστότοπο του Πανεπιστημίου Αθηνών και έχει αποσταλεί στα μέσα ενημέρωσης προς δημοσίευση, με στόχο την προσέλκυση ευρέος κοινού.

 

Ο ιστότοπος και η ψηφιακή πλατφόρμα

 

Ο ιστότοπος και η ψηφιακή πλατφόρμα μας είναι πλέον διαθέσιμοι στο διαδίκτυο. Πρόκειται για ένα δωρεάν, ανοικτό και συνεργατικό εργαλείο που διευκολύνει την συμμετοχικές και δημοκρατικές διαδικασίες. Ο ιστότοπος και η πλατφόρμα έχουν αναπτυχθεί σε τέσσερις (4) γλώσσες: αγγλικά, ιταλικά, ελληνικά και πορτογαλικά, με σκοπό να διευκολύνουν την περαιτέρω αλληλεπίδραση μεταξύ των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά με το θέμα.

Επισκεφθείτε μας εδώ:

https://fama-project.eu/

Τα κανάλια μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι διαθέσιμα εδώ:

https://linktr.ee/famaeuproject

1st Newsletter FAMA – GR