Ερευνητική αποστολή του Τμήματος Φιλολογίας στα Πανεπιστημιακά Αρχεία του Harvard

Στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος για τη μελέτη της ελληνικής Κλασικής Φιλολογίας ομάδα καθηγητών του Τμήματος Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών επισκέφθηκε τα Πανεπιστημιακά Αρχεία του Harvard στο Καίμπριτζ της Βοστώνης κατά το διάστημα από τις 28 Απριλίου ως τις 5 Μαΐου 2024. Την ομάδα συναποτελούσαν ο Αναπληρωτής Καθηγητής κ. Βασίλειος Π. Βερτουδάκης, Επιστημονικός Υπεύθυνος του Προγράμματος, η Καθηγήτρια κ. Θεοδώρα Αντωνοπούλου, Πρόεδρος του Τμήματος Φιλολογίας και ο Καθηγητής κ. Αμφιλόχιος Παπαθωμάς, Διευθυντής του Τομέα Κλασικής Φιλολογίας. Το Πρόγραμμα υποστηρίζεται οικονομικά από το Καταπίστευμα Α. Τσαγκαδά και τον Ε.Λ.Κ.Ε. του Ε.Κ.Π.Α.

Κύριο σκοπό της αποστολής αποτελούσε η έρευνα για τη ζωή, την ακαδημαϊκή δράση και το έργο του Ευαγγελινού Αποστολίδη, γνωστού στη διεθνή φιλολογική κοινότητα ως E. A. Sophocles (1804–1883). Ο Αποστολίδης γεννήθηκε στην Τσαγκαράδα του Πηλίου, ορφάνεψε γρήγορα και υπό την προστασία του θείου του Κωντάντιου του Σιναΐτη μορφώθηκε στην Αίγυπτο και ως μαθητής του Άνθιμου Γαζή στη Σύρο. Ο Γαζής είναι αυτός που του έδωσε το προσωνύμιο «Σοφοκλής» λόγω της φιλομάθειας και της λογιοσύνης του. Με πρόσκληση του Αμερικανού ιεραπόστολου Αιδ. Josiah Brewer έφτασε το 1828 στη Βοστώνη. Συνέχισε τις σπουδές του σε διάφορα κολλέγια της Μασσαχουσέτης και μελέτησε για πρώτη φορά τη λατινική γλώσσα. Το 1842 πήγε στο Χάρβαρντ ως δάσκαλος της ελληνικής γλώσσας. Το 1859 έγινε επίκουρος καθηγητής και την επόμενη χρονιά δημιουργήθηκε ειδικά γι’ αυτόν μια νέα έδρα καθηγητή της Αρχαίας, Βυζαντινής και Νέας Ελληνικής Φιλολογίας, την οποία κατείχε ως τον θάνατό του. Είχε τη φήμη ενός δύστροπου προς τους συναδέλφους του καθηγητή, πολύ φιλικού όμως προς τους φοιτητές του. Έζησε μονήρης και λιτοδίαιτος, και άφησε το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Το πιο γνωστό διεθνώς έργο του E. A. Sophocles είναι το Greek Lexicon of the Roman and Byzantine Periods from 146 b.c. to 1100 a.d. (1870), το οποίο επανεκδίδεται συνεχώς (τελευταία ανατύπωση το 2010).

Τα μέλη της ομάδας ερεύνησαν στις αρχειακές συλλογές του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ που απόκεινται στις Βιβλιοθήκες Houghton, Pusey και Schlesinger. Επίσης μελετήθηκε υλικό στην Κεντρική Βιβλιοθήκη του Χάρβαρντ Widener Library, όπως επίσης και στη Βιβλιοθήκη του Brown University στο Πρόβιντενς της γειτονικής Πολιτείας Ρόουντ Άιλαντ. Η έρευνα υπήρξε εξαιρετικά παραγωγική. Εντοπίστηκε η διαθήκη του Αποστολίδη, η αλληλογραφία του με σημαίνουσες προσωπικότητες της Αμερικής, ανέκδοτα κείμενα από τα κατάλοιπά του, καθώς και πολλές φωτογραφίες και πορτραίτα του. Τα νέα τεκμήρια που ήλθαν στο φως για τη ζωή και το επιστημονικό έργο αυτού του σημαντικού ελληνιστή φιλολόγου του 19ου αιώνα θα αποτελέσουν την πρώτη ύλη για μελλοντικές δημοσιεύσεις από τα μέλη της ερευνητικής ομάδας του Ε.Κ.Π.Α., εμπλουτίζοντας σε μεγάλο βαθμό τις γνώσεις μας από την πτωχή έως τώρα βιβλιογραφία για τον E. A. Sophocles.