* Γράφει η Λαμπρινή Παπαδοπούλου, επίκουρη Καθηγήτρια στο τμήμα Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Πανεπιστημίου Αθηνών.Εφημερίδα «Πανεπιστήμιο Αθηνών», Φύλλο 3, κυκλοφόρησε με «Το Βήμα της Κυριακής» 30 Μαρτίου 2025
Ο δημοσιογραφικός φακός έχει επικεντρωθεί το τελευταίο χρονικό διάστημα στις εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα στην ανώτερη και ανώτατη εκπαίδευση των ΗΠΑ. Όπως μεταδίδουν τα διεθνή ειδησεογραφικά μέσα, το υπό διάλυση υπουργείο Παιδείας της χώρας είχε ανακοινώσει ήδη πριν από την απόφαση κατάργησής του διαδοχικές αλλαγές με στόχο τον περιορισμό του κριτηρίου της διαφορετικότητας στις εκπαιδευτικές διαδικασίες.
Σε υπόμνημα που διαβιβάστηκε κεντρικά έναν μήνα νωρίτερα σε σχολεία και πανεπιστήμια των Ην. Πολιτειών αναφέρεται ότι τα ιδρύματα που δεν θα συμμορφωθούν με τις σχετικές αποφάσεις που έχουν ληφθεί θα βρεθούν αντιμέτωπα με τον κίνδυνο απώλειας της ομοσπονδιακής χρηματοδότησης.
Ειδικότερα, όπως αναφερόταν σε πλήθος δημοσιευμάτων, το υπουργείο Παιδείας έδωσε τελεσίγραφο για τον τερματισμό της χρήσης «φυλετικών προτιμήσεων» ως παράγοντα στις διαδικασίες εισαγωγής, οικονομικής ενίσχυσης, προσλήψεων ή άλλων τομέων. Ο στόχος της οδηγίας, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στο υπόμνημα, είναι να διορθώσει την «εκτεταμένη διάκριση στην εκπαίδευση, συχνά εις βάρος λευκών και ασιατών φοιτητών».
Όπως ήταν αναμενόμενο, η οδηγία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από ομάδες πολιτικών δικαιωμάτων και πανεπιστημιακούς φορείς. Ορισμένοι πιστεύουν ότι η ασαφής διατύπωσή της αποσκοπεί στο να έχει αποτρεπτικό αποτέλεσμα, οδηγώντας τα εκπαιδευτικά ιδρύματα στο να εξαλείψουν οτιδήποτε σχετίζεται με τη φυλή.
Το υπόμνημα αποτελεί επέκταση του πρόσφατου εκτελεστικού διατάγματος που απαγορεύει τα προγράμματα για τη διαφορετικότητα, την ισότητα και τη συμπερίληψη (DEI). Ως νομική βάση, επικαλείται την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του 2023, η οποία απαγορεύει τη φυλή ως παράγοντα στις πανεπιστημιακές εισαγωγές.
«Με απλά λόγια, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα δεν επιτρέπεται να διαχωρίζουν μαθητές βάσει φυλής, ούτε να διανέμουν οφέλη ή επιβαρύνσεις με βάση τη φυλή» αναφέρεται στο κείμενο.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ανακοινώθηκε επίσης η διακοπή επιχορηγήσεων ύψους 600 εκατομμυρίων δολαρίων σε οργανισμούς που εκπαιδεύουν εκπαιδευτικούς. Σύμφωνα με την αιτιολογία που αναφέρθηκε, τα προγράμματα αυτά προωθούσαν «διχαστικές» έννοιες όπως το DEI, τη θεωρία κριτικής της φυλής (CRT) και τον ακτιβισμό για την κοινωνική δικαιοσύνη.
Πάντως, ο Εθνικός Σύνδεσμος Διαχειριστών Φοιτητικής Οικονομικής Βοήθειας ανέφερε ότι δεν υπάρχει ομοφωνία επί του ζητήματος και η ομάδα προσπαθεί να κατανοήσει πώς το υπόμνημα θα μπορούσε να επηρεάσει τη φοιτητική οικονομική ενίσχυση.
«Το τελευταίο πράγμα που χρειάζονται οι φοιτητές όταν σχεδιάζουν πώς να πληρώσουν για το πανεπιστήμιο είναι η αβεβαιότητα σχετικά με το πότε ή αν θα λάβουν την οικονομική βοήθεια στην οποία βασίζονται» ανέφερε ο Σύνδεσμος σε ανακοίνωσή του. Στο μεταξύ, σύμφωνα με αποκάλυψη των Νew Υork Τimes, στα τέλη Φεβρουαρίου, το υπουργείο Παιδείας ξεκίνησε να θέτει δεκάδες υπαλλήλους του σε διοικητική άδεια, στο πλαίσιο των πολιτικών κατά των πρωτοβουλιών που σχετίζονται με τη διαφορετικότητα.
Το υπουργείο επικαλέστηκε οδηγίες από το Γραφείο Διαχείρισης Προσωπικού, το οποίο είχε ζητήσει από τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες να υποβάλουν σχέδια για τη μείωση του προσωπικού που συνδέεται με τις πρωτοβουλίες για τη διαφορετικότητα, την ισότητα και τη συμπερίληψη (DEI).
Το εύρος των επηρεαζόμενων ατόμων οδήγησε αρκετούς από αυτούς που τέθηκαν σε άδεια να συμπεράνουν ότι έχουν παγιδευτεί σε μια εκστρατεία εξάλειψης κάθε πρωτοβουλίας DEI σε ολόκληρη την κυβέρνηση, παρά το γεγονός ότι η εμπλοκή τους περιοριζόταν σε ελάχιστη επαφή με σχετικά ζητήματα. Δεν ήταν αμέσως σαφές ποια κριτήρια χρησιμοποιήθηκαν για να επιλεγούν οι υπάλληλοι που τέθηκαν σε πρώτη φάση σε διοικητική άδεια ή ποιες από τις δραστηριότητές τους θα μπορούσαν να εμπίπτουν στη γενική εντολή για την κατάργηση των πρωτοβουλιών DEI σε ολόκληρη την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ των NYT, το υπουργείο φαίνεται να υιοθέτησε μια ευρεία προσέγγιση, με αποτέλεσμα να έχουν πληγεί και υπάλληλοι των οποίων οι τίτλοι και τα καθήκοντα δεν είχαν καμία σχέση με το DEI. Κάποιοι από αυτούς είχαν συμμετάσχει μόνο σε εκπαιδευτικά σεμινάρια που ενθαρρύνονταν από τους προϊσταμένους τους. Πάντως, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τράμπ ανακοίνωσε ότι η ύπαρξη ομοσπονδιακής υπηρεσίας για την παιδεία δεν έχει οδηγήσει σε βελτίωση των μαθησιακών επιδόσεων και καθίσταται μη απαραίτητη σε μια χώρα, όπου ζητήματα όπως η χρηματοδότηση, η πρόσληψη προσωπικού και το πρόγραμμα σπουδών υπάγεται στον έλεγχο των πολιτειών και των περιφερειών.
Οι πολύγλωσσοι νέοι της Ευρωπαϊκης Ενωσης
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το 2022, το 6,5% των μαθητών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στην ΕΕ μάθαιναν δύο ή περισσότερες ξένες γλώσσες. Το Λουξεμβούργο ήταν η μόνη χώρα της ΕΕ όπου η πλειονότητα των μαθητών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (79,6%) μάθαινε δύο ή περισσότερες ξένες γλώσσες, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τα υπόλοιπα κράτη-μέλη.
Ακολουθούσαν η Λετονία (37,2%), η Ελλάδα (34,9%) και η Εσθονία (33,6%). Μεταξύ 2013 και 2022, το ποσοστό των μαθητών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στην ΕΕ που μάθαιναν τουλάχιστον δύο ξένες γλώσσες αυξήθηκε από 4,6% σε 6,5%. Τα δεδομένα δείχνουν ότι σε 18 χώρες της ΕΕ το ποσοστό αυτό παρουσίασε αύξηση, έστω και σε μικρό βαθμό. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφηκαν στη Λετονία (+22,3 ποσοστιαίες μονάδες), τη Φινλανδία (+14,9), την Ισπανία (+9,2) και την Ελλάδα (+9,0).
Αντίθετα, σε 9 χώρες της ΕΕ, το ποσοστό αυτό μειώθηκε, με την Πολωνία (-6,8) και το Λουξεμβούργο (-4,2) να καταγράφουν τη μεγαλύτερη μείωση. Στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, το 2022, το 60,7% των μαθητών στην ΕΕ μάθαιναν δύο ή περισσότερες ξένες γλώσσες.
Η Φινλανδία κατείχε την υψηλότερη θέση μεταξύ των κρατών-μελών, με το 98,0% των μαθητών να μαθαίνουν τουλάχιστον δύο ξένες γλώσσες. Υψηλά ποσοστά καταγράφηκαν επίσης στην Ιταλία, την Ελλάδα, τη Μάλτα, την Εσθονία, τη Ρουμανία, το Λουξεμβούργο και την Πορτογαλία, με ποσοστά που κυμαίνονταν από 96,6% έως 92,9%.
Οι ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στο Ηνωμένο Βασίλειο
Νέα έρευνα του Education Policy Institute (EPI) αποκάλυψε ότι η αναγνώριση των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών των παιδιών στην Αγγλία παρουσιάζει τεράστιες διαφοροποιήσεις ανάλογα με τον τύπο του σχολείου, το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο και τα επίπεδα απουσιών τους.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, παιδιά με γλωσσικά εμπόδια, των οποίων η μητρική γλώσσα δεν είναι τα Αγγλικά, καθώς και μαθητές με υψηλά επίπεδα απουσιών λόγω ασθένειας ή συχνών μετακινήσεων μεταξύ σχολείων, έχουν λιγότερες πιθανότητες να αναγνωριστούν ως παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες αφού οι ανάγκες τους συχνά παραμένουν αόρατες.
Η έρευνα δείχνει επίσης ότι τα κορίτσια στο γυμνάσιο έχουν μικρότερη πιθανότητα διάγνωσης κοινωνικών, συναισθηματικών και ψυχικών αναγκών σε σχέση με τα αγόρια, παρά το γεγονός ότι εμφανίζουν παρόμοιες πιθανότητες να αντιμετωπίζουν συναισθηματικές ή συμπεριφορικές διαταραχές. Το Ινστιτούτο διαπίστωσε επίσης ότι η αναγνώριση ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών επηρεάζεται από κοινωνικές ανισότητες.
Αν και τα παιδιά που ζουν σε υποβαθμισμένες περιοχές έχουν σημαντικά περισσότερες πιθανότητες να αναγνωριστούν με ειδικές ανάγκες, ακόμα και εκεί, τα λιγότερο μειονεκτούντα παιδιά, των οποίων οι γονείς μπορούν να διεκδικήσουν αποτελεσματικότερα υποστήριξη, έχουν περισσότερες πιθανότητες να διαγνωστούν και να λάβουν την απαραίτητη βοήθεια.
Δεν αρκεί η απαγόρευση της χρήσης «έξυπνων» τηλεφώνων στα σχολεία
Νέα δεδομένα σχετικά με τη χρήση των smartphones από παιδιά και εφήβους φέρνει στο φως μελέτη που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η απαγόρευση της χρήσης κινητών στις σχολικές αίθουσες δεν φαίνεται να επηρεάζει τον ύπνο των μαθητών, τη συμπεριφορά τους στην τάξη, τη σωματική τους δραστηριότητα ή τον συνολικό χρόνο που περνούν στις συσκευές τους.
Ωστόσο, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η αυξημένη χρήση smartphones και social media συνδέεται με αρνητικές συνέπειες σε όλους αυτούς τους τομείς.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε σε επιστημονικό περιοδικό του Lancet για την ευρωπαϊκή πολιτική υγείας και εξέτασε 1.227 μαθητές από 30 διαφορετικά δευτεροβάθμια σχολεία της Αγγλίας. Τα ευρήματα δεν εναντιώνονται στις απαγορεύσεις κινητών στα σχολεία, αλλά υπογραμμίζουν ότι αυτές οι πολιτικές από μόνες τους δεν αρκούν. «Χρειάζεται να εστιάσουμε στη μείωση του συνολικού χρόνου που οι μαθητές περνούν στα κινητά τους. Δεν αρκεί απλώς να τα απαγορεύσουμε στα σχολεία» ανέφερε η Δρ Goodyear.
Η μελέτη έδειξε ότι η παρατεταμένη χρήση κινητών τηλεφώνων και social media σχετίζεται με: Χαμηλότερη ψυχική ευεξία, αυξημένα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης στους μαθητές, μειωμένη φυσική δραστηριότητα και χαμηλότερη ποιότητα ύπνου και ακαδημαϊκών επιδόσεων.
Αυξάνονται στη Σκωτία τα κρούσματα βίας μεταξύ μαθητών
Εκθετική αύξηση της βίας μεταξύ μαθητών καταγράφεται στα σχολεία στη Σκωτία, με τη συμπεριφορά στην τάξη να έχει επιδεινωθεί «σε μεγάλο βαθμό» και τις απουσίες να ξεπερνούν αυτές της Αγγλίας, σύμφωνα με συνδικάτα δασκάλων, ειδικούς συμπεριφοράς και πολιτικούς της αντιπολίτευσης.
Σύμφωνα με στοιχεία έρευνας που δημοσιεύει ο «Guardian», το 44% των σκωτσέζων συμμετεχόντων έχουν βιώσει σωματική κακοποίηση ή βία το τελευταίο 12μηνο, ενώ το 90% έχει υποστεί λεκτική κακοποίηση.
«Γνωρίζουμε ότι η συμπεριφορά στα σχολεία της Σκωτίας έχει επιδεινωθεί σημαντικά και, σύμφωνα με την εμπειρία μου, σε σύγκριση με την Αγγλία, είναι πολύ χειρότερα» δήλωσε ο Tom Bennett, ανεξάρτητος σύμβουλος συμπεριφοράς στο Υπουργείο Παιδείας του Ηνωμένου Βασιλείου. Ο Bennett προσθέτει ότι ενώ η Αγγλία «δεν είναι καθόλου τέλεια», έχει «ξεκινήσει να παίρνει στα σοβαρά το κλίμα συμπεριφοράς στα σχολεία». Τα ποσοστά επίμονης απουσίας – που, σύμφωνα με τον Bennett, «αναμφίβολα» επηρεάζονται από την κρίση στη συμπεριφορά των μαθητών – είναι πολύ υψηλότερα στη Σκωτία.
Συνολικά, το 31,4% των μαθητών δημοτικών και δευτεροβάθμιων σχολείων απουσίαζε για πάνω από το 10% των σχολικών συνεδριών το 2023-24, σε σύγκριση με το 19,2% στην Αγγλία. Εχει διαπιστωθεί εκθετική αύξηση βίας από την πανδημία και μετά.
Τι αλλάζει στις ΗΠΑ στα προγράμματα για την ισότητα και τη συμπερίληψη
