Ο ρόλος των γυναικών της καθ’ ημάς Ανατολής στην διαμόρφωση της σύγχρονης Ελληνικής κοινωνίας [24-25 Σεπτεμβρίου 2022]

Καθηγήτριες του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) συμμετέχουν, ως προσκεκλημένες ομιλήτριες, στο διαδικτυακό συνέδριο του Συνδέσμου Ελληνίδων Επιστημόνων (ΣΕΕ) “Ο ρόλος των γυναικών της καθ’ ημάς Ανατολής στην διαμόρφωση της σύγχρονης Ελληνικής κοινωνίας”, 24-25 Σεπτεμβρίου 2022.Ο ΣΕΕ  ιδρύθηκε το 1924, δύο χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή: https://www.facebook.com/events/1049440829096571/?active_tab=discussion

Θέμα εισήγησης της Καθηγήτριας Ειρήνης Καμπερίδου: O ξεριζωμός στα μάτια των περιηγητριών: «Η κυριαρχία της τρομοκρατίας» (1881-1922) και «η Μεγάλη Σφαγή» του 1896 (Σάββατο 24/9, ώρα 19.00-19.20).

Θέμα εισήγησης της Αναπληρώτριας Καθηγήτριας Κωνσταντίνας Γογγάκη: Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου. Η σπουδαία στιχουργός με τα λαβωμένα φτερά (Σάββατο 24/9 ώρα 17.40-18.00).

Η  διακεκριμένη Ιστορικός, η Καθηγήτρια Μαρία Ευθυμίου, υπήρξε προσκεκλημένη ομιλήτρια του ΣΕΕ στη συνέντευξη τύπου— για τη γνωστοποίηση του συνεδρίου— που πραγματοποιήθηκε στις 13/9/2022 στα γραφεία της ΕΣΗΕΑ (Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών), Ακαδημίας 20.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε το συνέδριο του ΣΕΕ το Σάββατο, 24/9/2022: 15.00-20.00, και την  Κυριακή, 25/9/2022: 10.00–15.00 στο  Zoom: https://us06web.zoom.us/j/4778084377?pwd=eGRvZGx4NUhEL3J6RnA3MWFqbkRndz09 

Οι εισηγήσεις/ομιλίες του συνεδρίου θα δημοσιευτούν στο Βιβλίο Πρακτικών του ΣΕΕ, σε ηλεκτρονική μορφή, μετά το συνέδριο:

Θεματολογία

Ειρήνη Καμπερίδου: O ξεριζωμός στα μάτια των περιηγητριών: «Η κυριαρχία της τρομοκρατίας» (1881-1922)  και «η Μεγάλη Σφαγή» του 1896.

Η εργασία αυτή επικεντρώνεται στις επιτόπιες μαρτυρίες τριών περιηγητριών στη Μικρά Ασία και τον Πόντο στα τέλη του 19^ου αιώνα και στις αρχές του 20^ου αιώνα: της Αμερικανίδας ιατρού Blanche Norton, της Αγγλίδας συγγραφέως Dorina L. Neave και της Γαλλίδας εθελόντριας σε νοσοκομεία της Σμύρνης Mme L. Jean Antoniades. Συμπεριλαμβάνονται και σύντομες αναφορές άλλων περιηγητριών και Ελληνίδων, όπως της δημοσιογράφου-συγγραφέως Demetra Vaka (1922). Οι γυναικείες μαρτυρίες περιγράφουν τη «Μεγάλη Σφαγή» των Αρμενίων στην Κωνσταντινούπολη τον Αύγουστο του 1896, τις λεηλασίες στις οικίες των Αρμενίων, οι οποίες είχαν σημαδευτεί με το σχήμα του Σταυρού, και την «τρομοκρατία» που επικρατούσε στην Τουρκία. Συναντάμε για πρώτη φορά στις γυναικείες μαρτυρίες τον όρο τρομοκρατία (terrorism), και συγκεκριμένα στο έργο της Neave Είκοσι-Έξι Χρόνια στο Βόσπορο (1881-1907). Οι μαρτυρίες αυτές περιγράφουν, μεταξύ άλλων, τις γυναίκες της Κερασούντας που έσωσαν τις οικογένειές τους από τον εκτοπισμό,  τα ελληνικά ορφανοτροφεία της Κερασούντας, του Καραχισάρ και του Πουλαντζάκ, τις ενέργειες του δημάρχου της Κερασούντας Οσμάν αγά για «τον αφανισμό όλων των στοιχείων που δεν είναι καθαροί Μουσουλμάνοι» (Norton, 1922), το πανικόβλητο πλήθος στην προκυμαία της Σμύρνης το 1922, «το τέλος ενός πολιτισμού ή τον θάνατο της Σμύρνης» (Antoniades, 1923). Ο ξεριζωμός και οι γενοκτονίες των Αρμενίων και των Ελλήνων της Μικρά Ασίας και του Πόντου, δεν αποτελούσαν στιγμιαία, απροσδόκητη ή αιφνίδια πράξη και πολιτική του 20^ου αιώνα (1908-1924), όπως διαφαίνεται και τεκμηριώνεται στις επιτόπιες μαρτυρίες δυτικών περιηγητριών από τον 18^ο αιώνα. Οι διωγμοί, οι σφαγές και η εξόντωση αυτοχθόνων ιστορικών λαών της Μικράς Ασίας και του Πόντου, όπως των Ασσυρίων, των Αρμενίων, των Ελλήνων και άλλων, δεν περιορίστηκαν σε μια εποχή. Το οθωμανικό κράτος και, ιδίως, το μετέπειτα κεμαλικό καθεστώς οδήγησαν στον ξεριζωμό, στην εξολόθρευση και στην τελική εξαφάνιση αυτοχθόνων ιστορικών λαών της Μικράς Ασίας και του Πόντου. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3223206

Κωνσταντίνα Γογγάκη: Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου. Η σπουδαία στιχουργός με τα λαβωμένα φτερά

Η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου (1893-1972) υπήρξε σπουδαία Ελληνίδα στιχουργός, η οποία αναδείχθηκε σε μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού. Η εποχή της ανάδειξής της, μάλιστα, ήταν εντελώς ανδροκρατική, και εξαιρετικά δύσκολη επομένως για την αναγνώριση της καλλιτεχνικής αξίας μιας γυναίκας. Η Παπαγιαννοπούλου, όμως, δεν ήταν μια τυχαία γυναίκα, αλλά μια παρουσία δυναμική, με φυσική ειλικρίνεια, με το θάρρος της γνώμης της και με μια έντονη ποιητικότητα. Η ζωή της ήταν γεμάτη συγκινήσεις και περιπέτειες, αλλά ξεχώρισε το μεγάλο προσωπικό της δράμα. Η ίδια γεννήθηκε στο Αϊδίνι της Μικράς Ασίας, αλλά αναγκάστηκε να προσφύγει στην Ελλάδα μετά την Μικρασιατική καταστροφή. Η παρούσα εργασία παρακολουθεί από κοντά τις δραματικές στιγμές της προσφυγιάς της Παπαγιαννοπούλου, αλλά και την επίπονη προσπάθειά της να επιβιώσει. Θέλησε να φύγει προς τα εμπρός, άλλοτε ως ηθοποιός, άλλοτε ως δασκάλα και ως ποιήτρια. Άρχισε να γράφει στίχους το 1948, θάβοντας μέσα στους στίχους αυτούς τον πόνο του ξεριζωμού, τους οικείους που πρόωρα έχασε, και την ωμότητα του άδικου διωγμού. Η ίδια είχε μια ανθρώπινη ψυχή που πάλευε να ξεπεράσει τις πικρές αναμνήσεις, και να ζήσει. Ήθελε να πετάξει, ξεφεύγοντας από το βαρύ παρελθόν, αλλά η μοίρα την ξερίζωσε στο πιο ευαίσθητο σημείο: της μάνας. Τσακισμένη από την τραγική απώλεια της κόρης της, για την οποία έγραψε το «Δυο πόρτες έχει η ζωή», δεν ξεπέρασε ποτέ την αναμέτρηση αυτή με το θάνατο, μένοντας με λαβωμένα τα φτερά. Η χαρτοπαιξία έγινε η νοσηρή φυγή της. Βυθισμένη στο προσωπικό της πάθος, τροφοδοτούσε, έναντι ευτελούς οικονομικής αμοιβής, πολλούς επώνυμους συνθέτες της εποχής της με αριστουργηματικά τραγούδια. Κάπως έτσι έριξε λ.χ. κάτω απ’ την πόρτα του Μάνου Χατζηδάκι και το χαρτί με τους στίχους «Ένας αετός χωρίς φτερά». Έφυγε απ’ τη ζωή σε ηλικία 79 ετών, φτωχή και πικραμένη, αφήνοντας όμως πίσω της όμορφα τραγούδια, που έδεσαν σφιχτά το συναίσθημα της πρώτης ελληνίδας στιχουργού με το αυθεντικό λαϊκό τραγούδι του 20ού αιώνα.