Μια βέρα, ένα σωσίβιο, κανένα όνομα | Άρθρο στην Καθημερινή

Οι ιατροδικαστές του Πανεπιστημίου Αθηνών συλλέγουν στοιχεία για να δώσουν στους ναυαγούς πρόσφυγες τη χαμένη τους ταυτότητα

Ο Μοχάμενχ Αλκαχλούτ επικοινώνησε τελευταία φορά με την οικογένειά του στην Παλαιστίνη, καθώς ετοιμαζόταν για το ριψοκίνδυνο ταξίδι. Tους έστειλε και μια φωτογραφία του, λίγο πριν από τον απόπλου. Φορούσε μαύρο φουσκωτό μπουφάν και τζιν πουκάμισο, είχε κοντά μαλλιά και περιποιημένο μούσι. Πέρασαν όμως μέρες, δίχως άλλα νέα του. Όταν κυκλοφόρησε η είδηση στις αρχές Νοεμβρίου για το ναυάγιο στο Στενό του Καφηρέα οι συγγενείς του έπρεπε να μάθουν εάν βρισκόταν σε εκείνη τη βάρκα. Μήπως ήταν μεταξύ των λιγοστών διασωθέντων ή ένας από τους δεκάδες νεκρούς ή ακόμη τον κρατούσε η θάλασσα; Ο Σεχάντ Χαλέντ, μακρινός συγγενής του που ζει στο Βέλγιο, ανέλαβε εκ μέρους της οικογένειας την περίπλοκη αναζήτηση. Ήταν ο μόνος που μιλούσε καλά αγγλικά και θα μπορούσε να συνεννοηθεί με κάποιον στην Ελλάδα. Όπως λέει ο ίδιος στην «Κ», η αποστολή του δεν ήταν τόσο εύκολη. Προσπάθησε να μεταφράσει μέσω Google ελληνικές ιστοσελίδες για να συλλέξει στοιχεία της υπόθεσης και να βρει με ποιον πρέπει να επικοινωνήσει. Χρειάστηκαν αλλεπάλληλες κλήσεις με τις τοπικές αρχές στην Εύβοια για να επιβεβαιώσει ότι ο Αλκαχλούτ δεν ήταν ένας από τους 12 διασωθέντες. Έπειτα απευθύνθηκε στο εργαστήριο Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας της Ιατρικής Σχολής Αθηνών, όπου είχαν μεταφερθεί οι θανόντες. Η ανταπόκριση ήταν άμεση. Τους έστειλε την τελευταία φωτογραφία του 28χρονου Παλαιστινίου, μήπως χρησίμευε για μια πρώτη οπτική αναγνώριση.
«Έτρεμα στο τηλέφωνο», θυμάται. Περίπου 45 λεπτά αργότερα, έπειτα από προσεκτική επισκόπηση, τον ενημέρωσαν ότι δεν βρισκόταν ούτε μεταξύ των πτωμάτων που είχαν ανασυρθεί.

Το ναυάγιο
Ηταν ξημερώματα 1ης Νοεμβρίου όταν κάποιος από τους επιβάτες κάλεσε σε βοήθεια μέσω του αριθμού έκτακτης ανάγκης 112. Δεν ανέφερε την ακριβή τοποθεσία του ακυβέρνητου σκάφoυς. Το πρωί εντοπίστηκαν και διασώθηκαν εννιά ναυαγοί στη βραχονησίδα Μανδηλού και άλλοι τρεις περισυνελέγησαν από τη θάλασσα. Είχαν αναχωρήσει από τη Σμύρνη συνολικά 68 άτομα, σύμφωνα με τις διαθέσιμες μαρτυρίες. Προορισμός τους φαίνεται πως ήταν η Ιταλία, όμως το σκάφους του βυθίστηκε στο Στενό του Καφηρέα. Πρόκειται για ένα δύσκολο πέρασμα στο νοτιοανατολικό άκρο της Εύβοιας, γνωστό πριν από αιώνες και με την ονομασία Ξυλοφάγος, από τα αμέτρητα σκαριά που έχει σύρει στον βυθό.

Στο εργαστήριο Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας της Ιατρικής Σχολής Αθηνών είχαν ήδη πολύτιμη εμπειρία από τη διαχείριση θυμάτων μαζικών καταστροφών μετά τη φωτιά στην Ανατολική Αττική τον Ιούλιο του 2018 και την πλημμύρα στην Εύβοια τον Αύγουστο του 2020. Αυτή, όμως, ήταν η πρώτη φορά που μεταφέρονταν εκεί νεκροί από ναυάγιο μεταναστών. Μέχρι στιγμής 28 στον αριθμό, εκ των οποίων οι πέντε ανήλικοι. «Η αιτία θανάτου ήταν σε όλους ίδια, ο πνιγμός. Η ιατροδικαστική απορία δεν ήταν από τι πέθαναν, αλλά ποιοι ήταν. Αυτό το ερώτημα έπρεπε να απαντηθεί», λέει στην «Κ» η καθηγήτρια και διευθύντρια του εργαστηρίου Χαρά Σπηλιοπούλου.

Στο εργαστήριο εκείνες τις ημέρες στάλθηκε ακόμη ένα πτώμα μετανάστη, ο οποίος όμως είχε πεθάνει έπειτα από πτώση αυτοκινήτου σε χαράδρα στην Εύβοια. Η αρχική πληροφόρηση που είχαν ήταν ότι μπορεί να σχετιζόταν με κάποιον τρόπο με το ναυάγιο. Ωστόσο στην πορεία επιβεβαιώθηκε ότι ήταν από άλλο περιστατικό που δεν είχε κάποια σχέση με τη βύθιση του σκάφους. Το προσωπικό του εργαστηρίου εργάστηκε εντατικά, παράλληλα με όλες τις άλλες υποθέσεις που είχε να διαχειριστεί. Μέσα στις πρώτες δύο ημέρες είχαν πραγματοποιήσει ήδη 22 νεκροτομές από το ναυάγιο. Ο Χριστόφορος Κολεντίνης, στρατιωτικός ιατροδικαστής και επιστημονικός συνεργάτης του εργαστηρίου περιγράφει στην «Κ» πως ήδη είχαν προετοιμαστεί προτού φθάσουν οι πρώτες σοροί, συζητώντας πως θα κινηθούν, μοιράζοντας ρόλους και ακολουθώντας πιστά τα βήματα που προβλέπονται.

Ένα από τα στάδια της διαδικασίας περιελάμβανε, με τη συνδρομή στελεχών της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών της Αστυνομίας, την προσεκτική φωτογράφιση των σορών, των προσωπικών τους αντικειμένων και των ενδυμάτων τους. Έπρεπε να καταγραφεί το καθετί. Αυτά τα αντικείμενα ενδεχομένως κάποια στιγμή στο μέλλον ανοίξουν τον δρόμο προς την ταυτοποίηση κάποιας σορού αγνώστων στοιχείων.

Βρήκαν δύο προσευχητάρια στα αραβικά – το ένα εξ αυτών είχε αλλοιωθεί από το θαλασσινό νερό, το άλλο ήταν σχεδόν άθικτο. Εντόπισαν σε μια ζώνη ραμμένα χαρτονομίσματα 600 λίρες Τουρκίας και 50 ευρώ. Φωτογράφισαν δαχτυλίδια, βραχιόλια, σκουλαρίκια, ένα φυλαχτό και ένα πακέτο τσιγάρα ασιατικής μάρκας με έναν αναπτήρα. Βρήκαν ένα κινητό με τον φορτιστή
του, αλλά και έναν σουγιά. Σε μία μόνο σορό υπήρχε σωσίβιο, ενώ πάνω σε μία γυναίκα υπήρχαν δύο άδεις διαμονής ανδρών οι οποίες είχαν εκδοθεί στην Ιταλία. Αλλα προσωπικά έγγραφα ή κάποιο διαβατήριο δεν εντοπίστηκαν, άλλωστε στη θάλασσα θα ήταν πολύ εύκολο να χαθούν.

Οι περισσότεροι θανόντες φορούσαν αρκετές στρώσεις ρούχων, κάτι που αρχικά παραξένεψε τους ιατροδικαστές. Kάποιες γυναίκες είχαν βάλει δύο στηθόδεσμους και κάποιοι άνδρες διπλά παντελόνια. «Αυτό μπορεί να ερμηνευθεί με διάφορους τρόπους. Είτε για προστασία από το κρύο είτε ότι φόρεσαν οτιδήποτε είχαν στη διάθεσή τους γιατί δεν υπήρχε χώρος για βαλίτσες», λέει στην «Κ» ο Μανώλης Σακελλιάδnς, επίκουρος καθηγητής στο εργαστήριο Ιατροδικαστικής.

Πέρα από τα προσωπικά αντικείμενα αναζήτησαν και σημάδια στις σορούς που θα μπορούσαν πιθανώς να βοηθήσουν σε ταυτοποίηση. Οι θανόντες δεν είχαν χειρουργικές τομές, οι κακώσεις τους ήταν ελάχιστες. Μία γυναίκα είχε στο χέρι της ένα μικρό τατουάζ, ένα τριαντάφυλλο και κάποια άλλη είχε μια εκτεταμένη ουλή από έγκαυμα.

«Ηταν νέοι άνθρωποι και αυτό ήταν πολύ σοκαριστικό και δυσάρεστο», επισημαίνει η κ. Σπηλιοπούλου. «Η δουλειά μας είναι να μπορέσουμε να δώσουμε όνομα σε μία σορό και πρέπει να το κάνουμε όσο το δυνατόν πιο γρήγορα γίνεται. Την “ψυχοθεραπεία” θα την κάνουμε μετά, μεταξύ μας. Αυτό έγινε και στην περίπτωση της φωτιάς στο Μάτι και όσες φορές έχουμε να διαχειριστούμε δύσκολα περιστατικά, πόσο μάλλον έναν βίαιο θάνατο», λέει ο ιατροδικαστής Κωνσταντίvoς Κάτσος. «Νιώθουμε θλίψη για την απώλεια αυτών των ανθρώπων και οργή για εκείνους που τους οδήγησαν να χάσουν τη ζωή τους με τόσο άσχημο τρόπο», τονίζει ο κ. Σακελλιάδης.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο παρακάτω:

Βλ. επίσης: https://www.kathimerini.gr/society/562156591/mia-vera-ena-sosivio-kanena-onoma/