Ανάγκη επανανοηματοδότησης της «επιτυχίας» στην εποχή της ΑΙ

Την Παρασκευή, 28 Νοεμβρίου 2025, πραγματοποιήθηκε στο Radisson Blu Park Hotel στην Αθήνα το συνέδριο «Σύγχρονες Προκλήσεις και Προοπτικές στη Συμβουλευτική Σταδιοδρομίας, τον Επαγγελματικό Προσανατολισμό και την Ένταξη στην Αγορά Εργασίας: Τεχνητή Νοημοσύνη και Ανάπτυξη Δεξιοτήτων σε Νέους». Το συνέδριο διοργανώθηκε από το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου και το Κέντρο «Αριάδνη», σε συνεργασία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ). Η κεντρική ομιλία με τίτλο «Contemporary challenges and prospects in career counseling, vocational guidance, and labor market integration: Artificial Intelligence and skills development in youth» πραγματοποιήθηκε από τον Dr. V. Scott Solberg, Καθηγητή Συμβουλευτικής Ψυχολογίας στο Boston University. Το συνέδριο ήταν αφιερωμένο στη μνήμη της προσφάτως εκλιπούσης Ομότιμης Καθηγήτριας του ΕΚΠΑ και επισκέπτριας καθηγήτριας του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου Δέσποινας Σιδηροπούλου-Δημακάκου.

Συντονιστής της πρώτης στρογγυλής τράπεζας με τίτλο: «Στο σταυροδρόμι Τεχνητής Νοημοσύνης και ανθρώπινης ανάπτυξης: Νέες προοπτικές για τη συμβουλευτική σταδιοδρομίας και την απασχολησιμότητα των νέων» ήταν ο Ευριπίδης Στυλιανίδης, Βουλευτής Ροδόπης και Αν. Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Στη συζήτηση συμμετείχαν ο Νίκος Δρόσος, Αν. Καθηγητής Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Συμβουλευτικής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, ο Αλέξανδρος-Σταμάτιος Αντωνίου, Καθηγητής Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ, ο Γιάννης Αναστασόπουλος, Upper Education Sector Lead Microsoft, Europe South και η Αντωνία Νικολοπούλου, Δικηγόρος Αθηνών και Διδάκτωρ Αστικού Δικαίου του Πανεπιστημίου του Μονάχου.

Η στρογγυλή τράπεζα επικεντρώθηκε σε τρεις θεματικούς κύκλους, φωτίζοντας διαφορετικές πτυχές της σχέσης μεταξύ τεχνητής νοημοσύνης, αγοράς εργασίας και νέων. Στον πρώτο κύκλο οι ομιλητές ανέλυσαν τις ραγδαίες αλλαγές στην οργάνωση της εργασίας, την εμφάνιση νέων επαγγελμάτων και την ταυτόχρονη υποχώρηση ή εξαφάνιση παραδοσιακών επαγγελματικών ρόλων. Ειδική έμφαση δόθηκε στην ανάγκη για συνεχή επιμόρφωση και στην ανάπτυξη οριζόντιων δεξιοτήτων, όπως η συνεργασία, η προσαρμοστικότητα και η κριτική σκέψη, οι οποίες θεωρούνται πλέον απαραίτητες για τη σύγχρονη επαγγελματική ταυτότητα. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Αντωνίου κλήθηκε να απαντήσει στο ερώτημα: «Σ’ έναν κόσμο όπου η τεχνητή νοημοσύνη αναλαμβάνει ολοένα περισσότερες εργασίες, τι πιστεύετε ότι παραμένει πραγματικά ανθρώπινο στην εργασία;». Στην τοποθέτησή του υπογράμμισε ότι το ουσιαστικά ανθρώπινο στοιχείο συνδέεται με την ενσυναίσθηση, την ικανότητα για δημιουργική σκέψη και ηθική κρίση, τη διαχείριση των σχέσεων και των συναισθημάτων στον χώρο εργασίας, αλλά και με την αναζήτηση νοήματος και σκοπού μέσα από την επαγγελματική δραστηριότητα· διαστάσεις που καμία τεχνολογία δεν μπορεί να υποκαταστήσει και οι οποίες καθιστούν ακόμη πιο κρίσιμη τη συμβολή της Συμβουλευτικής και του Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΣυΕΠ).

Στον δεύτερο κύκλο, ο κ. Αντωνίου ανέδειξε την ανάγκη για διαφάνεια, δεοντολογία και σαφείς κανόνες στη χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης στο πλαίσιο της συμβουλευτικής διαδικασίας, επισημαίνοντας ότι η ανθρώπινη κρίση παραμένει αναντικατάστατη και δεν μπορεί να υποκατασταθεί από αλγοριθμικά μοντέλα. Παράλληλα, υπογράμμισε τον κεντρικό ρόλο της εκπαίδευσης στην καλλιέργεια ψηφιακού γραμματισμού, ώστε οι νέοι και οι νέες να κατανοούν σε βασικό επίπεδο πώς λειτουργούν οι αλγόριθμοι, να αναγνωρίζουν τις πιθανές προκαταλήψεις και τους περιορισμούς τους και να μην μετατρέπονται σε παθητικούς αποδέκτες προτάσεων σταδιοδρομίας. Τόνισε, επίσης, ότι η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να ενσωματώνεται σε πλαίσια που ενισχύουν την αυτογνωσία και την κριτική σκέψη των συμβουλευόμενων και όχι σε σχήματα που «προδικάζουν» το επαγγελματικό τους μέλλον. Τέλος, επισημάνθηκε ότι τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης οφείλουν να υποστηρίζουν και όχι να καθορίζουν τις αποφάσεις, διασφαλίζοντας ότι κάθε νέος και κάθε νέα έχει πρόσβαση σε πολλαπλές, ανοικτές δυνατότητες και όχι σε στενά, «κλειστά» επαγγελματικά μονοπάτια.

Τέλος, στον 3ο Κύκλο με θέμα «Συνεργασίες, αξίες και προοπτικές», ο κ. Αντωνίου υπογράμμισε ότι η διαμόρφωση ενός δίκαιου και ανθρώπινου μέλλοντος εργασίας απαιτεί ουσιαστικές και σταθερές συνεργασίες μεταξύ πανεπιστημίων, φορέων πολιτικής, κοινωνικών εταίρων και επιχειρήσεων, ώστε οι αποφάσεις να λαμβάνονται με βάση τις ανάγκες των νέων και της κοινωνίας και όχι αποκλειστικά τις τεχνολογικές ή οικονομικές επιταγές. Τόνισε, επίσης, ότι η «επιτυχία» στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης χρειάζεται να επανανοηματοδοτηθεί, περιλαμβάνοντας όχι μόνο την επαγγελματική ανέλιξη, αλλά και την ψυχική υγεία, την ανθεκτικότητα, τις σχέσεις εμπιστοσύνης και συνεργασίας, καθώς και τη θετική συμβολή στο κοινωνικό σύνολο, στοιχεία στα οποία η Συμβουλευτική Σταδιοδρομίας μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο.

Την εκδήλωση παρακολούθησαν ακαδημαϊκοί, επαγγελματίες του χώρου της ΣυΕΠ, εκπρόσωποι της αγοράς εργασίας, φοιτητές/ριες και στελέχη της εκπαίδευσης, αναδεικνύοντας την ανάγκη διαλόγου και συνεργασίας ανάμεσα στον ακαδημαϊκό χώρο, τους θεσμικούς φορείς και τις επιχειρήσεις.