Ονοματοδοσία δρόμων Πανεπιστημιούπολης

Καθηγητή Μ.-Α. Κ. Δημόπουλου, Πρύτανη του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών

Η ονοματοδοσία κεντρικών δρόμων της Πανεπιστημιούπολης Ζωγράφου αποτελεί μια από τις παρεμβάσεις για την ουσιαστική αναβάθμιση των υποδομών του ΕΚΠΑ, μια προτεραιότητα που έθεσαν εξαρχής ψηλά οι Πρυτανικές Αρχές και την υλοποιούν με συγκεκριμένες προγραμματικές δράσεις. Ήδη είναι σε εξέλιξη εργασίες συντήρησης ή/και δημιουργίας νέων υποδομών σε όλα τα σημεία παρουσίας του ΕΚΠΑ, ενώ υλοποιούνται και μεγάλες προμήθειες εξοπλισμού.

Οι Πρυτανικές Αρχές έχουν εκπονήσει και η Σύγκλητος έχει εγκρίνει το Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης του Ιδρύματος, όπου μεταξύ των στρατηγικών εργαλείων που προβλέπονται είναι αφενός η συντήρηση και η αναβάθμιση των υπαρχουσών κτηριακών εγκαταστάσεων και του περιβάλλοντος χώρου και αφετέρου η ανέγερση ή αγορά νέων εγκαταστάσεων τόσο για τη στέγαση Τμημάτων και υπηρεσιών, νέων ή παλαιών, όσο και για την κάλυψη νέων αναγκών τους.

Στο πλαίσιο αυτό, ενίσχυσης των υποδομών αλλά και ανάδειξής τους, εντάσσεται και η ονοματοδοσία κεντρικών δρόμων στην Πανεπιστημιούπολη Ζωγράφου. Η ονοματοθεσία είναι μια παμπάλαια πρακτική. Την υιοθέτησε από την πρώτη στιγμή της παρουσίας του ο άνθρωπος για να μπορεί να ελέγξει τον χώρο του, να καθορίσει τα όριά του, να επιβάλει την κυριαρχία του. Η ονοματοθεσία οδών και πλατειών αποτέλεσε έναν από τους κυριότερους μηχανισμούς ιστορικής σήμανσης του περιβάλλοντος. Το όνομα ενός δρόμου ή μιας πλατείας λειτουργεί με διττό τρόπο: αφενός πρακτικά, καθώς κατεξοχήν εξυπηρετεί τον προσανατολισμό και τον διοικητικό έλεγχο του χώρου κι αφετέρου συμβολικά, μεταδίδοντας αξίες και νοήματα. Η θέση ενός οδωνυμίου διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στο τι και πώς θυμόμαστε.

Παράλληλα, τα οδωνύμια αποδίδουν ταυτότητα στον χώρο στον οποίο εντάσσονται και αποτελούν τόπους μνήμης διαμορφώνοντας ένα κοινό πεδίο νοημάτων σε σχέση με το παρελθόν και το παρόν. Έτσι, από τη μια, θελήσαμε να διευκολύνουμε την κίνηση των ανθρώπων και των οχημάτων σε έναν από τους πλέον σημαντικούς χώρους του ΕΚΠΑ, την Πανεπιστημιούπολη. Από την άλλη, θελήσαμε να αποδώσουμε τιμή σε διακεκριμένες προσωπικότητες της πανεπιστημιακής κοινότητας, η οποία περιλαμβάνει τόσο το διδακτικό όσο και το διοικητικό προσωπικό, καθώς και το φοιτητικό σώμα.

Σε αυτή την κατεύθυνση ζητήσαμε από τις Κοσμητείες των Σχολών που βρίσκονται στην Πανεπιστημιούπολη να προτείνουν ονόματα καθηγητών τους που τίμησαν με το έργο τους το Πανεπιστήμιο τον 19ο αιώνα και έως κυρίως τον Μεσοπόλεμο, ώστε να δοθούν τα ονόματά τους στους δρόμους που τις περιβάλλουν. Πρόκειται συγκεκριμένα για τους: Χρήστο Ανδρούτσο, Αρχιμανδρίτη Μισαήλ Αποστολίδη, Γρηγόριο Παπαμιχαήλ (Θεολογική Σχολή), Κωνσταντίνο Παπαρρηγόπουλο, Νικόλαο Πολίτη, Γεώργιο Χατζιδάκι (Φιλοσοφική Σχολή) και τους Καίσαρα Αλεξόπουλο και Αναστάσιο Χρηστομάνο (ΣΘΕ). Προσθέσαμε ακόμη δύο ονόματα προσώπων που συνδέθηκαν με το ΕΚΠΑ και το τίμησαν με τη δράση τους: τον ιατρό Γεώργιο Παπανικολάου και τον μαθηματικό Κωνσταντίνο Καραθεοδωρή. Τιμήσαμε ακόμη την πρώτη υφηγήτρια και καθηγήτρια του Πανεπιστημίου μας, την Αγγελική Παναγιωτάτου, όπως και την πρώτη φοιτήτρια, Ιωάννα Στεφανόπολι. Η πλατεία της Πανεπιστημιούπολης αποφασίσαμε να ονομασθεί με το όνομα ενός από τους πιο σημαντικούς Έλληνες ποιητές, που υπηρέτησε ως γραμματέας του Πανεπιστημίου Αθηνών, του Κωστή Παλαμά.

Στο πρόσωπο του Σπυρίδωνος Χάμπα, βοηθού του Φαρμακευτικού Χημείου, τιμούμε την αγάπη και τη θυσία για την πατρίδα. Ο ηρωικός του θάνατος στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο δίκαια συνδέθηκε στις ονοματοδοσίες των κεντρικών δρόμων της Πανεπιστημιούπολης με τα ονόματα των Δημήτρη Κωνσταντινίδη και Δημήτρη Λόη οι οποίοι πρόσφεραν τη ζωή τους στον αγώνα εναντίον της γερμανικής Κατοχής. Τέλος, εύλογα, μια από τις κεντρικές οδούς έλαβε το όνομα του μεγάλου ευεργέτη του Πανεπιστημίου μας Αντώνιου Παπαδάκη, απόδοση τιμής στον ίδιο, καθώς και σε όλους όσοι και όσες ενισχύουν με πολλαπλούς τρόπους τη λειτουργία του ιδρύματός μας.

Το Ιστορικό Αρχείο του ΕΚΠΑ, ο Πρόεδρός του αν. καθηγητής Βαγγέλης Καραμανωλάκης και το προσωπικό του συνέβαλαν καθοριστικά στην επιλογή και τεκμηρίωση των προσώπων που επιλέγησαν. Ο Αντιπρύτανης του ΕΚΠΑ, καθηγητής Νικόλαος Βούλγαρης, ανέλαβε, σε συνεργασία με την Τεχνική Υπηρεσία και τον Διευθυντή της Ιωάννη Μπαρμπαρέσο, τον σχεδιασμό και την πραγματοποίηση του έργου στον χώρο. Τους ευχαριστώ όλους θερμότατα. Η πραγματοποίηση της τελετής ονοματοδοσίας, στις 15 Μαΐου 2022 και μετά το πέρας του 4ου Καποδιστριακού Αγώνα Δρόμου, θέλησε να συνδέσει δύο διαφορετικές πρωτοβουλίες που είχαν ως στόχο την απόδοση τιμής στην ίδια την ιστορία του ιδρύματος. Απόδοση τιμής αλλά και ένα συμβολικό ευχαριστώ προς όλο το εκπαιδευτικό, ερευνητικό, τεχνολογικό και διοικητικό προσωπικό για την καθημερινή, διαχρονική προσφορά τους στη λειτουργία και την ανάπτυξη του Πανεπιστημίου μας.