Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο πλαίσιο της επιστημονικής του δράσης αναφορικά με τη διερεύνηση επίκαιρων και πρωτότυπων θεμάτων, προέβη για πρώτη φορά διεθνώς στη δημιουργία μιας κλίμακας για τη μέτρηση της ψυχολογικής χειραγώγησης (gaslighting) που υφίστανται οι εργαζόμενοι από τους προϊσταμένους στον εργασιακό χώρο.
Πιο συγκεκριμένα, η ερευνητική ομάδα του Εργαστηρίου Κλινικής Επιδημιολογίας του Τμήματος Νοσηλευτικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών δημιούργησε και στάθμισε την κλίμακα “Gaslighting at Work Scale” (GSW) για τη μέτρηση του φαινομένου της ψυχολογικής χειραγώγησης (gaslighting) στον εργασιακό χώρο.
Η δημιουργία και η στάθμιση της “Gaslighting at Work Scale” προέκυψε από την ερευνητική μελέτη του Αναπληρωτή Καθηγητή Πέτρου Γαλάνη, του Επίκουρου Καθηγητή Ιωάννη Μωύσογλου, του μέλους ΕΔΙΠ Ολυμπίας Κωνσταντακοπούλου και των υποψηφίων Διδακτόρων Αγλαΐας Κατσιρούμπα, Μαρίας Τσιαχρή και Αντιγόνης Κολησιάτη. Το σχετικό άρθρο έχει δημοσιευθεί στο έγκριτο περιοδικό “Journal of Workplace Behavioral Health” (impact factor = 1,4).
Η Ελληνική και η Αγγλική έκδοση της “Gaslighting at Work Scale” είναι ελεύθερες προς χρήση για ερευνητικούς σκοπούς στον σύνδεσμο http://scholar.uoa.gr/pegalan/gaslighting-work-scale. Επιπλέον, παρέχονται αναλυτικά οι οδηγίες για τη συμπλήρωση της κλίμακας, καθώς επίσης και ο τρόπος με τον οποίο βαθμολογούνται οι απαντήσεις.
Συνοπτικά αναφέρεται ότι η “Gaslighting at Work Scale” είναι μια εξαιρετικά απλή και σύντομη κλίμακα, καθώς περιλαμβάνει 11 ερωτήσεις, οι οποίες χρειάζονται μόνο 2 λεπτά για να απαντηθούν. Η κλίμακα μετράει τις δυο διαστάσεις της ψυχολογικής χειραγώγησης στον εργασιακό χώρο και πιο συγκεκριμένα (α) την απώλεια της εμπιστοσύνης του εργαζόμενου στον εαυτό του λόγω της ψυχολογικής χειραγώγησης που υφίσταται από τον προϊστάμενο του και (β) την κατάχρηση της εξουσίας από τον προϊστάμενο προς τον εργαζόμενο. Η κλίμακα ουσιαστικά μετράει τον βαθμό στον οποίο οι προϊστάμενοι προσπαθούν να χειραγωγήσουν ψυχολογικά τους εργαζόμενους. Η βαρύτητα της ψυχολογικής χειραγώγησης στον εργασιακό χώρο φαίνεται από το γεγονός ότι στη μελέτη μας, σε δείγμα 580 εργαζόμενων, το 61% βιώνει υψηλά επίπεδα ψυχολογικής χειραγώγησης (gaslighting) από τους προϊσταμένους τους.
Επισημαίνεται ότι η ψυχολογική χειραγώγηση (gaslighting) είναι μια νέα μορφή κακοποιητικής συμπεριφοράς στον εργασιακό χώρο και διαφέρει από άλλες κακοποιητικές συμπεριφορές όπως η ηθική παρενόχληση (mobbing), ο εκφοβισμός (bullying) και η σεξουαλική παρενόχληση (sexual harassment). Ακριβώς αυτή είναι και η χρησιμότητα της “Gaslighting at Work Scale”, η οποία εστιάζει αποκλειστικά στην ψυχολογική χειραγώγηση (gaslighting) και μας δίνει τη δυνατότητα να μετρήσουμε για πρώτη φορά διεθνώς εύκολα, γρήγορα και έγκυρα τον βαθμό της ψυχολογικής χειραγώγησης που υφίστανται οι εργαζόμενοι από τους προϊσταμένους τους.
Τονίζεται ότι για τη δημιουργία και τη στάθμιση της “Gaslighting at Work Scale” εφαρμόστηκαν πιστά όλα τα επιστημονικά βήματα όπως αυτά ορίζονται από την επιστήμη της μεθοδολογίας της έρευνας για τη δημιουργία μιας αξιόπιστης και έγκυρης κλίμακας. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η “Gaslighting at Work Scale” έχει (α) υψηλή εγκυρότητα, δηλαδή όντως μετρά την ψυχολογική χειραγώγηση που υφίστανται οι εργαζόμενοι από τους προϊσταμένους στον εργασιακό χώρο και (β) υψηλή αξιοπιστία, δηλαδή οδηγεί σε παρόμοια αποτελέσματα έπειτα από επαναλαμβανόμενες μετρήσεις.
Το gaslighting είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο για να περιγράψει τη χειραγώγηση του νου και αφορά σε στρατηγικές των χειριστικών ανθρώπων σε οποιοδήποτε επίπεδο σχέσεων όπως για παράδειγμα σε ερωτικές, συγγενικές ακόμη και επαγγελματικές σχέσεις. Ουσιαστικά, πρόκειται για μια μορφή ψυχολογικής χειραγώγησης με την οποία ο θύτης προσπαθεί να σπείρει αμφιβολίες στο θύμα, έτσι ώστε αυτό να μην είναι βέβαιο για την ίδια του τη μνήμη, την αντίληψη και τη λογική. Ενδεικτικό της βαρύτητας που έχει πλέον το gaslighting στις ανθρώπινες σχέσεις είναι το γεγονός ότι το 2022, ένα από τα πιο έγκυρα λεξικά, το Merriam-Webster Dictionaries ανέδειξε τη λέξη αυτή ως λέξη της χρονιάς λόγω της ολοένα αυξανόμενης χρήσης της.
Δυστυχώς, το gaslighting τα τελευταία χρόνια επεκτάθηκε και στον εργασιακό χώρο και περιλαμβάνει πλέον και τα περιστατικά ψυχολογικής χειραγώγησης από την πλευρά των προϊσταμένων προς τους εργαζόμενους. Στον εργασιακό χώρο, το gaslighting οδηγεί σε μια σειρά δυσμενών και επιβαρυντικών καταστάσεων για τους εργαζόμενους που το βιώνουν, κυρίως σε ψυχικό και πνευματικό επίπεδο. Κάποιες από τις χαρακτηριστικότερες εκβάσεις των ατόμων που δέχονται gaslighting είναι η εξουθένωση, η κακή ψυχική υγεία, η εκδήλωση καταθλιπτικών συμπτωμάτων και στρες, η κακή ποιότητα ύπνου, η έλλειψη εμπιστοσύνης στον εαυτό τους και τις ικανότητες τους, η αποξένωση και η αποστασιοποίηση από το εργασιακό περιβάλλον.
Είναι σαφές επομένως ότι η έγκυρη μέτρηση της ψυχολογικής χειραγώγησης (gaslighting) που υφίστανται οι εργαζόμενοι από τους προϊσταμένους στον εργασιακό χώρο είναι καθοριστικής σημασίας για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων.
Εργαλεία όπως η “Gaslighting at Work Scale” μπορούν να συμβάλλουν αποφασιστικά στο να αντλήσουμε περισσότερες πληροφορίες για το εργασιακό περιβάλλον, έτσι ώστε να αναπτυχθούν και να εφαρμοστούν οι κατάλληλες στρατηγικές για τη μείωση της ψυχολογικής χειραγώγησης (gaslighting) που υφίστανται οι εργαζόμενοι από τους προϊσταμένους και τη βελτίωση των εργασιακών συνθηκών σε όλα τα επίπεδα. Η αρμονική σχέση μεταξύ εργαζόμενων και προϊσταμένων είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη διαμόρφωση ενός υγιούς και παραγωγικού εργασιακού περιβάλλοντος.
Επιλέξτε τον παρακάτω σύνδεσμο και ελέγξτε σε 2 λεπτά τα επίπεδα της ψυχολογικής χειραγώγησης (gaslighting) που βιώνετε από τον προϊστάμενό σας συμπληρώνοντας την κλίμακα “Gaslighting at Work Scale”https://chesme.limesurvey.net/137714?lang=el
Εναλλακτικά μπορείτε να σκανάρετε το παρακάτω QR Code
