Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2026, στις 19.00, στην κατάμεστη, εμβληματική Μεγάλη Αίθουσα του Πανεπιστημίου Αθηνών, η επιστημονική εκδήλωση «Γενέθλιο εκατό ετών για την περί Αγίου Όρους νομοθεσία», την οποία διοργάνωσαν η Πρυτανεία του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, η Κοσμητεία της Νομικής Σχολής και το Εργαστήριο Εκκλησιαστικού Δικαίου και Σχέσεων Κράτους – Θρησκευμάτων της Νομικής Σχολής.
Η εκδήλωση ξεκίνησε με προσφώνηση του Πρύτανη, Καθηγητή Γεράσιμου Σιάσου, ο οποίος χαρακτήρισε την εκδήλωση «γενέθλια πράξη» του νέου Εργαστηρίου συνδέοντας την ίδρυσή του με την ιστορία του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τόνισε την οικουμενικότητα του αγιορειτικού μοναχισμού και τη σημασία της σε μια εποχή γεωπολιτικών αναταράξεων.
Χαιρετισμούς απηύθυναν ο Καθηγητής της Νομικής Σχολής και Μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του Πανεπιστημίου, Σπυρίδων Βλαχόπουλος, και ο Κοσμήτορας της Νομικής Σχολής, Καθηγητής Κωνσταντίνος Χριστοδούλου. Ο Καθηγητής κ. Βλαχόπουλος παρουσίασε το άρθρο 105 του Συντάγματος ως παράδειγμα «πρακτικής εναρμόνισης» ανάμεσα στη θρησκευτική παράδοση και την κοσμική έννομη τάξη. Ο Κοσμήτορας κ. Χριστοδούλου προσέγγισε το Άγιο Όρος ως φαινόμενο νομικού πλουραλισμού και το άβατο ως έκφραση θεμελιωδών ελευθεριών.
Την εισαγωγική ομιλία με τίτλο «Τιμή και μνήμη αγιορειτικού ιωβηλαίου (1926 – 2026)», πραγματοποίησε ο Αναπληρωτής Καθηγητής Εκκλησιαστικού Δικαίου και Διευθυντής του Εργαστηρίου, Γεώργιος Ανδρουτσόπουλος. Παρουσίασε την ιστορική διαδρομή του Καταστατικού Χάρτη, από την κατάρτισή του το 1924 έως την κύρωσή του με νομοθετικό διάταγμα το 1926, και τις ιδιοτυπίες του αγιορειτικού καθεστώτος, συνδέοντας τα με μια προσωπική εμπειρία από την πρώτη του επίσκεψη στο Άγιο Όρος.
«Εκεί που ο Θεός αποκτά ορατότητα, κάνοντας αισθητή την παρουσία Του, και ο άνθρωπος διευκολύνεται να επιδιώξει μια συνάντηση μαζί Του. Εκεί που ο χρόνος μετριέται αλλιώς και η ανθρώπινη φύση αναμετριέται με την αιώνια προοπτική της», ανέφερε, μεταξύ άλλων, μεταφέροντας την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα του Αγίου Όρους.
Επιμέρους πτυχές της επετείου ανέδειξαν με τις ομιλίες τους:
ο Ευάγγελος Βενιζέλος, πρώην Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, ομότιμος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και επίτιμος διδάκτορας της Νομικής Σχολής και του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, με θέμα «Ο Καταστατικός Χάρτης του Αγίου Όρους ως προϊόν του συστήματος ομοταξίας που διέπει τις σχέσεις Ελληνικού Κράτους και Οικουμενικού Πατριαρχείου». Υποστήριξε ότι η συνταγματική πρόβλεψη για το Άγιο Όρος έχει σημασία «πολύ πέραν του Αγίου Όρους» και αγγίζει τη γενική θεωρία του Συντάγματος. Σημείωσε ότι ο Καταστατικός Χάρτης δεν είναι τυπικός νόμος και ανέλυσε πώς εξακολουθεί να ισχύει μετά από εκατό χρόνια και αλλεπάλληλες συνταγματικές μεταβολές.
O Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ. Νικόλαος, με θέμα «ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ: Άβατον και θεοβάδιστον». Μίλησε για τη σιωπή, την ησυχαστική παράδοση, τη θέση της Παναγίας, την εμπειρία του θαύματος και την ελευθερία της ειρηνικής διαφορετικότητας. Περιέγραψε το Άγιο Όρος ως «Πανεπιστήμιο της καρδιάς» και «θεραπευτήριο του έσω ανθρώπου».
Στην εκδήλωση παρέστησαν, μεταξύ άλλων, ο Θεοφιλ. Επίσκοπος Ταλαντίου κ. Θεολόγος, ως εκπρόσωπος του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερωνύμου, ο Αντιπρύτανης Διοικητικών Υποθέσεων, Φοιτητικής Μέριμνας και Διά Βίου Μάθησης του ΕΚΠΑ, Καθηγητής Χρήστος Καραγιάννης, οι καθηγητές Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Μητροπολίτης Περιστερίου Γρηγόριος, Αθηνά Δημοπούλου, Αντώνιος Καραμπατζός, Δημήτριος Καράμπελας, Κίρκη Κεφαλέα, Βασίλειος Κονδύλης, Δημήτριος Λαδάς, Γεώργιος Λέκκας, Δημήτριος Λιάππης, Βασίλειος Πετρόπουλος, Ευγενία Πρεβεδούρου, Ελένη Ρεθυμιωτάκη, Νικόλαος Σημαντήρας, Σπυρίδων Τσαντίνης, Ζαφείριος Τσολακίδης, Βασιλική Χρήστου, μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας και φοιτητές. κ.α.
Με αφορμή τα εκατό χρόνια από το 1926, η εκδήλωση συνέδεσε τη νομική σκέψη με την πνευματική κληρονομιά του Άθωνα. Υπενθύμισε ότι ο Καταστατικός Χάρτης του Αγίου Όρους δεν είναι μόνο ένα νομικό κείμενο, αλλά ένας ζωντανός θεσμός που συνεχίζει να εμπνέει την επιστήμη και την κοινωνία.
Εισήγηση με τίτλο «ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ: Άβατον και θεοβάδιστον» πραγματοποίησε ο Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ. Νικόλαος.
Στην προσφώνησή του ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών καθηγητής Γεράσιμος Σιάσος ανέφερε μεταξύ άλλων «Η αποψινή εκδήλωση αποτελεί τη γενέθλια πράξη του Εργαστηρίου Εκκλησιαστικού Δικαίου και σχέσεων Κράτους – Θρησκευμάτων της Νομικής Σχολής, το οποίο ιδρύθηκε με απόφαση της Συγκλήτου και λειτουργεί από το 2025, υπό τη διεύθυνση του Αναπληρωτή Καθηγητή κ. Γεωργίου Ανδρουτσόπουλου.
Η ίδρυση του Εργαστηρίου συνεχίζει μια μακρά επιστημονική παράδοση του Πανεπιστημίου Αθηνών, η οποία ανάγεται στα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του… Ήδη από το 1855 λειτουργούσε στη Νομική Σχολή έδρα Εκκλησιαστικού Δικαίου, με πρώτο Καθηγητή τον Μιχαήλ Ποτλή. Ο ίδιος, σε συνεργασία με τον Γεώργιο Ράλλη, επίσης Καθηγητή της Νομικής Σχολής και διατελέσαντα Πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών, εξέδωσε το εξάτομο έργο «Σύνταγμα τῶν θείων και ἱερῶν Κανόνων», μια θεμελιώδη συμβολή στη μελέτη του Κανονικού Δικαίου.».
