Αποκρυπτογραφώντας το Ανθρώπινο Λειτουργικό Κίνωμα: μία Καινοτομία του ΕΚΠΑ στον Ευρωπαϊκό Ακαδημαϊκό Ιστό

Στο πλαίσιο αναβάθμισης των ερευνητικών και εκπαιδευτικών υποδομών του ΕΚΠΑ και μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) – 2021, υπό την επίβλεψη και διαχειριστική εποπτεία των κ.κ. Καθηγητών Μελέτιου-Αθανάσιου Κ. Δημόπουλου, Πρύτανη ΕΚΠΑ, και Νικόλαου Θωμαΐδη, προκηρύχθηκε, διενεργήθηκε και ολοκληρώθηκε εύρυθμα και επιτυχώς Διεθνής διαγωνισμός, με Α.Μ.: «11296» και τίτλο: «Προμήθεια Επιστημονικού Εξοπλισμού για το ΕΚΠΑ», αποτέλεσμα του οποίου ήταν η εκ μέρους του ΕΚΠΑ αγορά, προμήθεια και θέση σε πλήρη λειτουργία του «Τμήματος 22» σχετικού εξοπλισμού, ο οποίος περιγράφεται στο εν λόγω έργο ως «Ολοκληρωμένη Διάταξη Ανίχνευσης, Απεικόνισης και Επεξεργασίας Ενεργότητας Κινασών μέσω Μικρο-συστοιχίας Ομοειδών Υποστρωμάτων-Στόχων (Kinase-Activity Micro-Array Device: KAMAD)» [χρηματική αξία (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ): 248.868,00 €]. Δεδομένης της ελεύθερης πρόσβασης της στο παρόν αναλυόμενης καινοτόμου τεχνολογίας από όλα τα ενδιαφερόμενα μέλη και στελέχη του, το ΕΚΠΑ φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως ένας εστιακός πόλος και κεντρικός κόμβος προσέλκυσης και ανάπτυξης τεχνολογικών συνεργασιών και θεματικών δικτύων τόσο σε Ελληνικό όσο και σε Διεθνές επίπεδο.

Αποκρυπτογραφώντας το Ανθρώπινο Λειτουργικό Κίνωμα: μία Καινοτομία του ΕΚΠΑ στον Ευρωπαϊκό Ακαδημαϊκό Ιστό

ΕΚΠΑ: Ενεργότητες Κινασών Πρωτεϊνών του Ανθρώπου

Αθανάσιος Δ. Βελέντζας¹ BSc, PhD – Σταματία Α. Καταραχιά¹ BSc, MSc – Savithri Rangarajan² BSc, PhD, MBA – Δημήτριος Ι. Στραβοπόδης¹ BSc, MSc, PhD

¹Τομέας Βιολογίας Κυττάρου & Βιοφυσικής, Τμήμα Βιολογίας, Σχολή Θετικών Επιστημών (ΣΘΕ), Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), Πανεπιστημιόπολη, Ζωγράφου 15772, Αττική, Ελλάδα

(tveletz@biol.uoa.gr, skatarachia@biol.uoa.gr, dstravop@biol.uoa.gr)

²PamGene International B.V., Wolvenhoek 10, 5211 HH ‘s-Hertogenbosch, The Netherlands (srangarajan@pamgene.com)

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η φωσφορυλίωση συνιστά μία θεμελιώδους σημασίας μετα-μεταφραστική τροποποίηση πρωτεϊνών των ευκαρυωτικών κυττάρων. Τα ένζυμα που φωσφορυλιώνουν υποστρώματα-στόχους ονομάζονται κινάσες, οι οποίες αποτελούν καθοριστικούς ρυθμιστές του σηματοδοτικού φορτίου ελέγχου της κυτταρικής παθοφυσιολογίας. Το συνεχώς αυξανόμενο ενδιαφέρον για την αξία της συστημικής μελέτης της ενζυμικής ενεργότητας κινασών, το σύνολο των οποίων συγκροτεί το λειτουργικό κίνωμα (functional kinome), σηματοδοτεί την απαρχή μίας νέας εποχής, κατά την οποίαν η αποκρυπτογράφηση του λειτουργικού κινώματος θα οδηγήσει στην ταυτοποίηση μίας νέας γενεάς βιοδεικτών με υψηλή προγνωστική, διαγνωστική και θεραπευτική αξία για την ανθρώπινη υγεία. Στην κατεύθυνση αυτή, η Ολλανδική εταιρεία PamGene International B.V. ανέπτυξε το μοναδικό παγκοσμίως σύστημα PamChip, το οποίο βασίζεται στην ακινητοποίηση πεπτιδίων-στόχων πλήθους διαφορετικών πρωτεϊνικών κινασών (Y ή S/T), με την εκάστοτε κινάση να φωσφορυλιώνει ειδικά τα ομοειδή της πεπτίδια-στόχους, και τα γεγονότα φωσφορυλίωσης ανά υπόστρωμα κινάσης (πεπτίδιο) να αποτυπώνονται ηλεκτρονικά από CCD κάμερα και να επεξεργάζονται βιοπληροφορικά από προηγμένους αλγορίθμους του BioNavigator λογισμικού πακέτου. Η ομαλή εισαγωγή της PamGene καινοτόμου τεχνολογίας από τον ερευνητικό ιστό των μελών του ΕΚΠΑ, όπως αυτή διασφαλίζεται από την πρόσφατη αγορά, προμήθεια και θέση σε πλήρη λειτουργία της PamStation®-12 – BioNavigator πλατφόρμας, μέσω της επιτυχούς υλοποίησης και ολοκλήρωσης του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) – 2021, αναμένεται να αναβαθμίσει καθοριστικά την επιστημονική αξία των παραγόμενων δημοσιεύσεων σε Διεθνή περιοδικά, αλλά και το εκπαιδευτικό επίπεδο μετάδοσης γνώσης σε τεχνολογίες αιχμής, για όλους τους φοιτητές και των τριών ακαδημαϊκών βαθμίδων (προπτυχιακό, μεταπτυχιακό και διδακτορικό), αλλά και μετα-διδάκτορες, καθώς και μέλη ΔΕΠ/ΕΔΙΠ.