Ο επίσημος εορτασμός της ημέρας των Τριών Ιεραρχών και της Ελληνικής Παιδείας, που καθιερώθηκε από το ΕΚΠΑ το 1842, πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα, 30 Ιανουαρίου 2023 στη Μεγάλη Αίθουσα του Πανεπιστημίου Αθηνών, παρουσία του Γ.Γ. Ανώτατης Εκπαίδευσης Καθηγητή Οδυσσέα Ζώρα.
Η εκδήλωση μεταδόθηκε διαδικτυακά:
Το πρόγραμμα της τελετής περιελάμβανε προσφώνηση από τον Πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών καθηγητή Μελέτιο Αθανάσιο Κ. Δημόπουλο και κεντρική ομιλία της καθηγήτριας του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας, Ειρήνης Π. Χριστινάκη, με τίτλο “Η δικαιοταξική αμφιρρέπεια ενώπιον ηθικών διλημμάτων υπό την αξιολογική οπτική των Τριών Ιεραρχών”. Χορός Ψαλτών από φοιτητές του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών ερμήνευσε επίκαιρους ύμνους υπό την χοραρχία του αναπληρωτή καθηγητή Δημητρίου Μπαλαγεώργου.
Ο Πρύτανης στην προσφώνησή του ανέφερε μεταξύ άλλων και τα εξής:
Μεγάλη ημέρα η σημερινή, καθώς, εκτός από το έργο και την προσφορά τριών μεγάλων πεφωτισμένων προσωπικοτήτων και Αγίων, είναι η μέρα γιορτής της Παιδείας μας.
Γι’ αυτό και το Πανεπιστήμιό μας καθιέρωσε αυτόν τον εορτασμό ως γιορτή της Παιδείας και μεγάλη πανεπιστημιακή εορτή από το 1842, τιμώντας έτσι τους προστάτες της Παιδείας, τους Αγίους Τρεις Ιεράρχες, και τιμώντας έτσι, βεβαίως, γενικότερα την Παιδεία, σε όλες τις βαθμίδες της, και αποδίδοντάς της ύψιστη σημασία.
Στο Πανεπιστήμιό μας τρεις είναι οι μεγάλες εορτές: οι δύο Εθνικές Επέτειοι και η εορτή των τριών Ιεραρχών!
Τιμούμε λοιπόν σήμερα το έργο και την προσφορά τριών μεγάλων πεφωτισμένων προσωπικοτήτων και Αγίων!
Έργο οικουμενικό και διαχρονικό, με ιδιαίτερους συμβολισμούς για την Παιδεία, γι’ αυτό και η σημερινή γιορτή, όπως προείπα, είναι η ημέρα γιορτής της Παιδείας μας.
Διπλός και μέγας, λοιπόν, ο συμβολισμός!
Οι παμμέγιστοι Τρεις Ιεράρχες, ο Μέγας Βασίλειος, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, μάς δίδαξαν το νόημα της σύνθεσης και της σύζευξης, με τον Λόγο και το Έργο τους.
[…]
Με το έργο τους επεσήμαναν τη σημασία της ολοκληρωμένης και καθολικής Παιδείας για τον σύγχρονο Άνθρωπο.
Γι’ αυτό και η σημερινή εορτή των Τριών Ιεραρχών είναι η εορτή της Παιδείας!
[…]
Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών τιμά σήμερα τη μνήμη των Τριών Μεγάλων Ιεραρχών και Πατέρων της Ορθοδοξίας, τιμά έμπρακτα την Ελληνική Παιδεία και δεσμεύεται να τιμήσει την αποστολή του στο ακέραιο και να συνεχίσει το έργο του.
Πάγια επιδίωξή μας είναι ένα ποιοτικό και εξωστρεφές Δημόσιο Πανεπιστήμιο, μέσα στην Κοινωνία και τις ανάγκες της.
Αυτή η επιδίωξη, όμως, για να μην είναι μόνο ένα ευχολόγιο ή μια διακήρυξη, υλοποιείται με σκληρή καθημερινή εργασία, με πρωτοβουλίες, στρατηγικό σχέδιο και ενέργειες, που όλα μαζί δημιουργούν τις προϋποθέσεις για το Πανεπιστήμιο που θέλουμε, όχι με λόγια αλλά με έργα.
Με συντονισμένα και σταθερά βήματα, λοιπόν, το Πανεπιστήμιό μας αλλάζει, με όραμα, σχέδιο και εμπειρία.
[…]
Εύχομαι σε όλους ολόψυχα χρόνια πολλά, με υγεία και δύναμη για την ευόδωση του εκπαιδευτικού και ερευνητικού έργου μας.
Την ίδια ημέρα και ώρα 10.00, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Κρήνης, Πατριαρχικού Εξάρχου Μελίτης και Προέδρου του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας Κύριλλου, μετά τη Θεία Λειτουργία τελέστηκε στον Πανεπιστημιακό Ναό των Εισοδίων της Θεοτόκου (Καπνικαρέα) το καθιερωμένο αρχιερατικό μνημόσυνο για τους Ιδρυτές, Δωρητές, Ευεργέτες, Καθηγητές, Φοιτητές και το Διοικητικό Προσωπικό του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Ο ιστορικός Βυζαντινός Ναός της Καπνικαρέας, σημαντικό τοπόσημο των Αθηνών, ανήκει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών από το 1932. Τη διοικητική εποπτεία έχει η Εφορεία του Ι.Ναού, η οποία αποτελείται από Καθηγητές της Θεολογικής Σχολής του Ε.Κ.Π.Α. με Πρόεδρο τον εκάστοτε Κοσμήτορα της Σχολής.
Το αρχικό κτίσμα είναι ένας σταυροειδής Ναός μετά τρούλου, ο οποίος στηρίζεται σε 4 κίονες με ρωμαϊκά κιονόκρανα. Κτίσθηκε τον 11ο αιώνα προς τιμή της Θεοτόκου και σε ανάμνηση της Εισόδου της στο Ναό του Κυρίου. Αργότερα στη βόρεια πλευρά του Ναού προστέθηκε παρεκκλήσι με τρούλο, το οποίο τώρα τιμά τη μνήμη της Αγίας Βαρβάρας. Ακόμη βραδύτερα στα δυτικά προστέθηκε εξωνάρθηκας με πολλές αμφικλινείς στέγες και 4 μεγάλα ανοίγματα, τα οποία χωρίζονταν με κίονες. Στη δυτική πλευρά είναι εντοιχισμένα γλυπτά και επιγραφές, η δε εικόνα της Πλατυτέρας στο Ιερό του Ναού είναι έργο του Φώτη Κόντογλου.
Καπνικαρέα ονομάστηκε κατά μία άποψη από αυτόν που έκτισε το Ναό εισπράττοντας τον καπνικό φόρο (είδος φόρου των οικοδομών στα χρόνια του Βυζαντίου). Παλαιότερα ονομαζόταν Καμουχαρέα από τη λέξη Καμουχά, με την οποία στα χρόνια του Βυζαντίου ονόμαζαν τα χρυσοΰφαντα υφάσματα, πιθανώς γιατί βρισκόταν κοντά σε εργαστήρια τέτοιων υφασμάτων.
Στον Ναό αυτό τελείται παραδοσιακά και με έντονο συμβολισμό την ημέρα της εορτής των Τριών Ιεραρχών, ημέρα εορτής της Παιδείας, το καθιερωμένο αρχιερατικό μνημόσυνο για τους Ιδρυτές, Δωρητές, Ευεργέτες, Καθηγητές, Φοιτητές και το Διοικητικό Προσωπικό του Πανεπιστημίου Αθηνών.
