Λειτουργία Εθελοντικών Φοιτητικών Ομάδων Διαδραστικής Μελέτης Ιστοπαθολογίας στο Α’ Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ

Στην ηλεκτρονική τάξη της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, στα «Έγγραφα» του χαρτοφυλακίου της Παθολογικής Ανατομικής, φιλοξενούνται σε ειδικό κατάλογο

(https://eclass.uoa.gr/modules/document/index.php?course=MED409&openDir=/4f8e670fkcr8/57b157a4hUPr )

αρκετές παρουσιάσεις σε επιστημονικές εκδηλώσεις και δημοσιεύσεις σε έγκριτα διεθνή περιοδικά ιατρικής εκπαίδευσης με αντικείμενο την επίτευξη ουσιαστικής ιατρικής εκπαίδευσης στη σύγχρονη πραγματικότητα.

Λόγω της πρόσφατης συγκυρίας της πανδημίας, με την εφαρμογή της τηλ-εκπαίδευσης, υπήρξε προβληματισμός για την απρόσωπο χαρακτήρα της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, παρά τις αρκετές δυνατότητες επικοινωνίας μέσω Η/Υ που αυτή διαθέτει. Σαφώς, η διά ζώσης εκπαίδευση ευνοεί συγκριτικά περισσότερο την ουσιαστική επικοινωνία μεταξύ διδάσκοντα και διδασκομένου, αρκεί βέβαια να καλλιεργηθεί η σχετική διάθεση από τις δύο πλευρές.

Με την επάνοδο της διά ζώσης διδασκαλίας ως κυρίαρχη μορφή διδασκαλίας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ο Καθηγητής Παθολογικής Ανατομικής Ανδρέας Χ. Λάζαρης οργάνωσε, κατά το εαρινό εξάμηνο του τρέχοντος ακαδημαϊκού έτους, τη δημιουργία μικρών εθελοντικών φοιτητικών ομάδων διαδραστικής μελέτης της ιστοπαθολογίας τεσσάρων διαγνωστικών πεδίων του μαθήματος Παθολογικής Ανατομικής Ι (φλεγμονώδεις νόσοι, νεοπλασματικές νόσοι, νεοπλάσματα θυρεοειδούς αδένα και ογκίδια δέρματος). Επελέγησαν από τον ίδιο 12 εκπαιδευτικά ιστολογικά πλακίδια ανά ενότητα, τα οποία ψηφιοποιήθηκαν και τα αντίστοιχα εικονικά πλακίδια διατέθηκαν και διατίθενται σε κάθε ενδιαφερόμεν-ο/-η, ώστε να μπορεί να τα μικροσκοπεί ευχερώς στην οθόνη του Η/Υ του/της, εγκαθιστώντας δωρεάν ειδικό πρόγραμμα. Οι δίωρες συναντήσεις των εν λόγω ομάδων προπτυχιακών φοιτητών Ιατρικής, κυρίως προκλινικών αλλά και κλινικών ετών, συνεχίζουν να διεξάγονται επιτυχώς μέχρι το πέρας του παρόντος εξαμήνου.

Στις πρώτες συναντήσεις των ομάδων, παρουσιάζονται προκαταρκτικά τα επιλεγμένα περιστατικά στο μικροσκόπιο της Αίθουσας Ασκήσεων του Α΄ Εργαστηρίου Παθολογικής Ανατομικής και ορίζονται φοιτητικές υπο-ομάδες μελέτης του κάθε περιστατικού, στα μέλη των οποίων διανέμονται τα αντίστοιχα ιστολογικά πλακίδια τόσο σε φυσική όσο και σε ψηφιοποιημένη μορφή.

Κατά τις δεύτερες συναντήσεις των ομάδων, καθορίζονται τα μικροσκοπικά ευρήματα που θα επιδειχθούν από τους φοιτητές/τις φοιτήτριες στις τελευταίες συναντήσεις των ομάδων και δίδονται οδηγίες για τη δημιουργία από τους φοιτητές/τις φοιτήτριες σχετικών, σύντομων αρχείων διαφανειών ppt για κάθε περίπτωση. Τα εν λόγω αρχεία διαφανειών, αφού ελεγχθούν, αναρτώνται σε κατάλογο «Εγγράφων» στο ηλεκτρονικό χαρτοφυλάκιο του μαθήματος ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ.

Τα μέλη κάθε υποομάδας, πέρα από τη μικροσκοπική μελέτη μέσω του Η/Υ τους,  έχουν τη δυνατότητα, κατόπιν συνεννοήσεως,  να μικροσκοπούν τα ιστολογικά πλακίδια που έχουν παραλάβει είτε ατομικά στους χώρους του Εργαστηρίου είτε μαζί με τον Καθ. Α.Χ.Λάζαρη σε πολυκέφαλο μικροσκόπιο συμπαρατήρησης.

Κατά τις τρίτες συναντήσεις των ομάδων, τα ιστολογικά πλακίδια παρουσιάζονται στο μικροσκόπιο από τα μέλη των ομάδων με τη συνεπικουρία του Καθ. Α.Χ.Λάζαρη. Η κάθε επίδειξη μεταδίδεται «ζωντανά» για κάθε ενδιαφερόμεν-ο/-η και παράλληλα καταγράφεται, με τη συναίνεση των συμμετεχόντων, και αναρτάται ως αρχείο βίντεο στο κανάλι του YouTube « Ανδρέας Χ. Λάζαρης : ΙΣΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ» ( 588 εγγεγραμμένοι και 11.459 προβολές έως σήμερα ).

Η λειτουργία αυτών των μικρών ομάδων μελέτης αφενός προάγει την αλληλεπίδραση μεταξύ καθηγητή και φοιτητή αφετέρου επιτρέπει στον «ανήσυχο» φοιτητή να γνωρίσει από κοντά, μέσα από απτά, καθημερινά περιστατικά ασθενών, το πρακτικό αντικείμενο της ιστοπαθολογίας,  ήτοι τη σύνθετη διαδικασία της διάγνωσης μέσω του μικροσκοπίου με την απαιτούμενη κριτική σκέψη στην αξιολόγηση των μικροσκοπικών ευρημάτων και τη σύνδεσή τους με την κλινική ιατρική πράξη. Η εκπαίδευση έτσι τείνει να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο, ξεφεύγοντας από την τυπική από αμφιθεάτρου παθητική διαδικασία, η οποία δυστυχώς αφορά ακόμα και εργαστηριακές «ασκήσεις» αρκετών προκλινικών μαθημάτων της Ιατρικής.

Πολλά ακούγονται τελευταία για την απουσία ενσυναίσθησης κατά τις ανθρώπινες συναναστροφές. Στον τομέα της Ιατρικής, η ενσυναίσθηση του γιατρού προς τον ασθενή δηλ. η κατανόηση της κατάστασης στην οποία έχει περιέλθει ο ασθενής  λόγω της νόσου του,  άπτεται, πρωτίστως, του τρόπου της εκπαίδευσης που έχει λάβει ο γιατρός. Μια εξαετής απρόσωπη, αδιάφορη, απλώς διεκπεραιωτική εκπαιδευτική διαδικασία απάδει προς την ανθρωπιστική φύση της ιατρικής. Αντίθετα, μια δ ι α δ ρ α σ τ ι κ ή εκπαίδευση στηριζόμενη στην επικοινωνία δασκάλου με μαθητή, ευνοεί την κατανόηση της κατάστασης του ασθενούς από τον μελλοντικό “επαγγελματία” γιατρό και προάγει την τόσο πολύτιμη για την ίαση του ασθενούς, ουσιαστική, ειλικρινή ε π ι κ ο ι ν ω ν ί α μεταξύ γιατρού και ασθενούς.