Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για τα Δικαιώματα των Γυναικών που γιορτάστηκε στις 8 Μαρτίου, παρουσιάζεται η επιστημονική μελέτη που εκπονήθηκε από ειδική ομάδα εργασίας και κυκλοφόρησε πρόσφατα σε ηλεκτρονική έκδοση από την ΕΛΕΤΟ με τον τίτλο «Έμφυλοι τύποι ουσιαστικών: Θηλυκά Επαγγελματικά / Θεσμικά Ουσιαστικά (ΕΘΟ)».
Η Ελληνική Εταιρεία Ορολογίας (ΕΛΕΤΟ), από το 1992, υπηρετεί με συνέπεια την ελληνική γλώσσα και ορολογία σε όλες τις εκφάνσεις της επιστημονικής και κοινωνικής δραστηριότητας, θεωρώντας ότι η γλώσσα αποτελεί στοιχείο όχι μόνο επικοινωνίας, αλλά και καταγραφής, διαμόρφωσης και αναγνώρισης των κοινωνικών σχέσεων. Έχοντας ως βασικό της αντικείμενο την ειδική γλώσσα και ορολογία, έκρινε χρήσιμο και αναγκαίο να συστήσει ομάδα μελέτης με στόχο τη συμβολή στον δημόσιο διάλογο για το ζήτημα της θηλυκοποίησης των επαγγελματικών τίτλων και των θεσμικών ρόλων στην ελληνική γλώσσα.
Στο πλαίσιο του συγκεκριμένου έργου, εκπονήθηκε ένας πρακτικός οδηγός που βασίστηκε σε έγκυρες πηγές για τη συγκέντρωση 2.500 επαγγελματικών και θεσμικών ουσιαστικών και αναπτύχθηκε μοντέλο τεκμηρίωσης και κωδικοποίησής τους με βάση τη μορφολογία της νεοελληνικής. Λήφθηκαν υπόψη τόσο το μορφολογικά ορατό θηλυκό γραμματικό γένος όσο και η χρήση, με αποτέλεσμα, σε πολλές περιπτώσεις, τη συνύπαρξη πολλών τύπων που διαφοροποιούνται ως προς τη συχνότητα ή το επίπεδο χρήσης (επίσημο/ανεπίσημο). Έτσι, στο τελικό παραδοτέο καταγράφονται όλοι οι μορφολογικά διαθέσιμοι θηλυκοί τύποι, ενώ επισημαίνονται ως προτεινόμενοι ένας ή περισσότεροι σύμφωνα με σαφή κριτήρια. Τον συντονισμό του έργου ανέλαβαν η Μαβίνα Πανταζάρα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΕΚΠΑ και Αντιπρόεδρος της ΕΛΕΤΟ, και η Κατερίνα Τοράκη, Γραμματέας του Γενικού Επιστημονικού Συμβουλίου της ΕΛΕΤΟ.
Το έργο κυκλοφόρησε στα τέλη του 2025 ως ηλεκτρονικό βιβλίο ανοικτής πρόσβασης (ISBN 978-618-5788-04-9), στο οποίο περιλαμβάνονται το θεωρητικό μέρος τεκμηρίωσης της θηλυκοποίησης, το λημματολόγιο (αλφαβητικό ευρετήριο ουσιαστικών με τους μορφολογικά διαθέσιμους και προτεινόμενους θηλυκούς τύπους) και η βιβλιογραφία (που αναφέρεται στο βιβλίο αλλά και συμπληρωματική για περαιτέρω ενημέρωση). Επίσης, αναπτύχθηκε η διαδικτυακή βάση δεδομένων FEMINBASE για τη δυνατότητα αναζήτησης των ουσιαστικών με βάση είτε τον αρσενικό ή θηλυκό τύπο είτε το επίθημα και την κωδικοποίησή τους.
Τα μέλη της συγγραφικής ομάδας είναι οι: Άννα Ιορδανίδου (Γλωσσολόγος, Ομότιμη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Πατρών), Παναγιώτης Γ. Κριμπάς (Γλωσσολόγος, Νομικός, Καθηγητής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης), Έλενα Μάντζαρη (Γλωσσολόγος, Διδακτόρισσα Πανεπιστημίου Πατρών), Μαβίνα Πανταζάρα (Γλωσσολόγος, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΕΚΠΑ), Νίκος Σαραντάκος (Μεταφραστής, Συγγραφέας) και Κατερίνα Τοράκη (Ορολόγος, Χημικός μηχανικός, Βιβλιοθηκονόμος).
Η ηλεκτρονική έκδοση της ΕΛΕΤΟ φιλοδοξεί να χρησιμεύσει ως «χάρτης», που θα δίνει λύσεις σε όσους και όσες αισθάνονται αμηχανία αναζητώντας τον θηλυκό τύπο ενός επαγγελματικού ουσιαστικού, χωρίς να τους/τις δεσμεύει ή να υποκαθιστά το προσωπικό τους γλωσσικό αισθητήριο. Μπορεί, επίσης, να χρησιμοποιηθεί από επίσημα όργανα της δημόσιας διοίκησης και την ακαδημαϊκή κοινότητα ως οδηγός για τη χρήση συμπεριληπτικής γλώσσας στη σύνταξη δημόσιων εγγράφων και επιστημονικών κειμένων. Πρωτίστως, όμως, θα συμβάλει στην ορατότητα των γυναικών σε όλες τις πλευρές της κοινωνικής, πολιτικής και επαγγελματικής ζωής, στην ισότητα των φύλων, στη συμπερίληψη, στον κοινωνικό διάλογο και προβληματισμό, καθώς και στον εμπλουτισμό της νεοελληνικής γλώσσας.
Το ηλεκτρονικό βιβλίο και η βάση δεδομένων FEMINBASE είναι διαθέσιμα μέσω της σελίδας του έργου στον ιστότοπο της ΕΛΕΤΟ: https://eleto.gr/el/dimosieymata/loipa-glossika/emfyloi-typoi-oysiastikon-thilyka-epaggelmatika-thesmika-oysiastika-etho/.
Η ΕΛΕΤΟ συνεργάζεται στενά με το ΕΚΠΑ, μεταξύ άλλων και στο πλαίσιο των Συνεδρίων «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία» (βλ. https://hub.uoa.gr/oloklirothike–to-15o–synedrio–elliniki–glossa–kai–orologia–afieromeno–sti–mnimi–tou–panagioti–kontou/), ενώ το 2023 είχε διοργανώσει διαδικτυακά, στο πλαίσιο του 14ου Συνεδρίου της, που ήταν αφιερωμένο στην Υπατία, την Ανοικτή Συζήτηση με θέμα «Έμφυλη και συμπεριληπτική γλώσσα και Ορολογία» (διαθέσιμη εδώ: https://www.youtube.com/watch?v=n61FYFcBYEE&t=1s), όπου γνωστές ερευνήτριες και ερευνητές συζήτησαν, μεταξύ άλλων, και ζητήματα που αφορούν τη χρήση μη σεξιστικής γλώσσας στον επιστημονικό, ακαδημαϊκό, και γενικότερα τον δημόσιο λόγο.
