Το ΕΚΠΑ πρωτοπορεί στη μάχη της ισότιμης πρόσβασης στην εκπαίδευση με τη Μονάδα Προσβασιμότητας

Η ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, απαραίτητο για την προσωπική εξέλιξη και την κοινωνική συνοχή. Με γνώμονα την παραπάνω πρόταση και πιστό στη δέσμευσή του για ένα πανεπιστήμιο ανοιχτό, συμπεριληπτικό και προσβάσιμο σε όλους, το ΕΚΠΑ πρωτοπόρησε για ακόμη μια φορά διαμορφώνοντας ένα νέο πλαίσιο υποστήριξης στη Μονάδα Προσβασιμότητας, η οποία έχει δημιουργηθεί με σκοπό να προσφέρει συνθήκες ισότιμης φοίτησης για φοιτητές και φοιτήτριες με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.

Η Μονάδα στηρίζει κατ’ έτος περίπου 1.500 εγγεγραμμένους στην πλατφόρμα https://access.uoa.gr φοιτητές. Παράλληλα, περίπου 600 εθελοντές που φοιτούν στο ΕΚΠΑ καταρτίζονται από τη Μονάδα, για να στηρίζουν συμφοιτητές τους με αναπηρία.

Εκδήλωση για το νέο πλαίσιο υποστήριξης φοιτητών και φοιτητριών με αναπηρία και με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

Για το νέο πλαίσιο υποστήριξης πραγματοποιήθηκε εκδήλωση από την Επιτροπή Ισότιμης Πρόσβασης Ατόμων με Αναπηρία και Ατόμων με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες και το Τμήμα Μονάδα Προσβασιμότητας της Διεύθυνσης Φοιτητικής Μέριμνας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Την προσφώνηση έκανε ο Πρύτανης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, καθηγητή Γεράσιμος Σιάσος.

Χαιρετισμό απηύθυνε ο Αντιπρύτανης Έρευνας και Καινοτομίας και Υπεύθυνος της Μονάδας Προσβασιμότητας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, καθηγητής Ευστάθιος Ευσταθόπουλος.

Ομιλίες πραγματοποιήσαν οι:

− Πρόεδρος της Επιτροπής Ισότιμης Πρόσβασης Ατόμων με Αναπηρία και Ατόμων με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες του Πανεπιστημίου Αθηνών, καθηγήτρια Νικολέττα Ιακωβίδου

− Ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών του Πανεπιστημίου Αθηνών, κύριος Γεώργιος Κουρουπέτρογλου.

Στην εκδήλωση παρέστησαν ο Αντιπρύτανης του ΕΚΠΑ καθηγητής Χρήστος Καραγιάννης, η Αναπληρώτρια Περιφερειάρχη Αττικής, κυρία Χριστίνα Κεφαλογιάννη, η εκπρόσωπος του Δημάρχου Αθηναίων, κυρία Έλενα Μαντζαβίνου, Εντεταλμένη Δημοτική Σύμβουλος Προσβασιμότητας και Πρόεδρος του «Αθήνα 9.84», ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού κ. Ιωάννης Μπουσδούνης, ο νέος Πρόεδρος της Αρχής Προσβασιμότητας της χώρας κ. Στέλιος Κυμπουρόπουλος, η εκπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα Πρωτοβάθμιας, Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και Ειδικής Αγωγής του ΥΠΑΙΘΑ κ. Χαρδαλιά., ο πρώην Αντιπρύτανης του ΕΚΠΑ, Ομότιμος καθηγητής Δημήτρης Καραδήμας, η Προϊσταμένη της Γενικής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης του ΕΚΠΑ κ. Άννα Κυπριάδου, μέλη των Επιτροπών Ισότιμης Πρόσβασης των ΑΕΙ της χώρας, Σύμβουλοι Καθηγητές Προσβασιμότητας του Ιδρύματός μας, Προϊστάμενοι των Μονάδων Ισότιμης Πρόσβασης των ΑΕΙ της χώρας, Προϊστάμενοι και στελέχη των ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. Αττικής, Διευθυντές Ειδικών Σχολείων της Αττικής, Πρόεδροι Συλλόγων Εκπαιδευτικού Προσωπικού Ειδικής Αγωγής Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, αρμόδια στελέχη των Γραμματειών των Τμημάτων του Ιδρύματος για Φοιτητές με Αναπηρία και Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες, καθώς και πολλά μέλη ΔΕΠ.

Κατά την προσφώνησή του ο Πρύτανης του ΕΚΠΑ, Καθηγητής Γεράσιμος Σιάσος, είπε μεταξύ άλλων : «Στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών η δέσμευσή μας για ανάπτυξη προσβάσιμων εκπαιδευτικών κοινοτήτων χωρίς αποκλεισμούς αποτελεί κεντρικό άξονα του οράματός μας. Η ενίσχυση της ισότιμης πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία και των ατόμων με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες είναι βασικός στόχος της Στρατηγικής Προτεραιότητας για αναβάθμιση της ποιότητας του ακαδημαϊκού περιβάλλοντος, που εντάσσεται στον Στρατηγικό Σχεδιασμό 2023-2027 του Ιδρύματός μας. Ο στόχος αυτός υλοποιείται μέσα από το έργο της Επιτροπής Ισότιμης Πρόσβασης, των Συμβούλων Καθηγητών Προσβασιμότητας και της Μονάδας Προσβασιμότητας. Η Μονάδα Προσβασιμότητας έχει συμπληρώσει 20 χρόνια αδιάλειπτης λειτουργίας στο Πανεπιστήμιό μας. Τα τελευταία 2,5 έτη η Μονάδα αναδιοργανώθηκε σε σημαντικό βαθμό, σύμφωνα με το νέο νομοθετικό πλαίσιο για τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας μας (Ν.4957/22) με στόχο να εξυπηρετεί αποτελεσματικότερα τα Άτομα με Αναπηρία και τα Άτομα με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες. Συγχρόνως στο ίδιο διάστημα οι παρεχόμενες υπηρεσίες της Μονάδας Προσβασιμότητας αναβαθμίσθηκαν και εκσυγχρονίστηκαν ουσιαστικά ως προς τις διαδικασίες, το περιεχόμενό τους και τα συστήματα πληροφορικής που υποστηρίζουν την λειτουργία της. Θα ήθελα στο σημείο αυτό να συγχαρώ θερμά την Επιτροπή Ισότιμης Πρόσβασης, υπό την προεδρία της καθηγήτριας κυρίας Νικολέττας Ιακωβίδου, για τη συστηματική και αποτελεσματική συμβολή της στο έργο αυτό. Ευχαριστώ επίσης τον αρμόδιο Αντιπρύτανη Έρευνας και Καινοτομίας, ο οποίος ηγείται της Μονάδας Προσβασιμότητας του Πανεπιστημίου Αθηνών, καθηγητή κ. Ευστάθιο Ευσταθόπουλο για την καθοριστική συμβολή του στην προώθηση της ισότιμης πρόσβασης στο Ίδρυμά μας. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στον Ομότιμο Καθηγητή κ. Γεώργιο Κουρουπέτρογλου, εμπνευστή και ιδρυτή της Μονάδας Προσβασιμότητας, έναν επιστήμονα που δεν περιορίστηκε στην ακαδημαϊκή γνώση, αλλά τη μετέτρεψε σε πράξη, σε προσφορά και σε κοινωνική ευθύνη. Θα ήθελα επίσης να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες προς όλα τα μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας που συμβάλλουν ουσιαστικά στη διοργάνωση της σημερινής εκδήλωσης και υποστηρίζουν με συνέπεια, καθημερινά, τη λειτουργία της Μονάδας Προσβασιμότητας του Πανεπιστημίου μας: στους Συμβούλους Καθηγητές Προσβασιμότητας, στα στελέχη των Γραμματειών, στο διοικητικό προσωπικό του Ιδρύματος, στους εθελοντές φοιτητές, καθώς και στα στελέχη της ίδιας της Μονάδας, των οποίων η αφοσίωση και η συνεργασία διασφαλίζουν την απρόσκοπτη και ποιοτική υποστήριξη των φοιτητών μας. Στο Πανεπιστήμιο Αθηνών εργαζόμαστε με συνέπεια για να διαμορφώσουμε ένα ακαδημαϊκό περιβάλλον φιλόξενο, ανοιχτό και υποστηρικτικό για τους φοιτητές, για το προσωπικό και τους επισκέπτες μας, όπου κάθε μέλος νιώθει ότι έχει θέση, λόγο και προοπτική. Είμαστε περήφανοι για τα βήματα που έχουν γίνει. Η βελτίωση είναι συνεχής και η δέσμευσή μας παραμένει ακλόνητη. Το έργο της Μονάδας Προσβασιμότητας έχει ήδη μεταφερθεί ως πρότυπο σε δεκάδες πανεπιστήμια διεθνώς, γεγονός που δείχνει ότι το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο μπορεί να παράγει καινοτομία και κοινωνικό αντίκτυπο σε παγκόσμιο επίπεδο. Εκ μέρους των Πρυτανικών Αρχών, θέλω να διαβεβαιώσω ότι το Πανεπιστήμιο Αθηνών προωθεί σταθερά και με συνέπεια κάθε πρωτοβουλία που ενισχύει την έρευνα, την εκπαίδευση και την κοινωνική ευαισθητοποίηση για τα ζητήματα αναπηρίας και ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών».

Στον χαιρετισμό του ο Αντιπρύτανης Έρευνας και Καινοτομίας και Υπεύθυνος της Μονάδας Προσβασιμότητας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, καθηγητής Ευστάθιος Ευσταθόπουλος ανέφερε «… Είμαστε στην ευχάριστη θέση, ως Διοίκηση του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, να αναφέρουμε ότι για την πενταετία 2025-2029 βρίσκονται σε εξέλιξη έξι (6) Iδρυματικά έργα που αφορούν ζητήματα προσβασιμότητας του Πανεπιστημίου μας σε Αττική & Εύβοια.

Συγκεκριμένα, αναφέρομαι σε έξι (6) έργα που υλοποιούνται με τη χρηματοδότηση των Περιφερειών Αττικής και Στερεάς Ελλάδας και τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατόπιν προσκλήσεων από τις Περιφέρειες:

Πρόσκληση 1: Υποστήριξη παρεμβάσεων ισότιμης πρόσβασης ΑμεΑ και άλλες ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στην ανώτατη εκπαίδευση, που αφορά τη χρηματοδότηση της λειτουργίας των Μονάδων Προσβασιμότητας, της μισθοδοσίας που προσωπικού και των λειτουργικών εξόδων, ύψους άνω των δύο εκατομμυρίων ευρώ (2.189.301€) για την Αττική και άνω των οκτακοσίων χιλιάδων ευρώ (812.037€) για το Συγκρότημα Ευρίπου.

Πρόσκληση 2: Aναβάθμιση εξοπλισμού ΑΕΙ, που αφορά τη χρηματοδότηση του εξοπλισμού των Μονάδων Προσβασιμότητας για φοιτητές και φοιτήτριες με αναπηρία ύψους άνω του ενός εκατομμυρίου ευρώ (1.005.000€) για την Αττική και 200.000€ για τις εγκαταστάσεις μας στο Συγκρότημα Ευρίπου.

Πρόσκληση 3: Αναβάθμιση υφιστάμενων κτηριακών υποδομών ως προς την προσβασιμότητα ΑμεΑ, που σχετίζεται με τη βελτίωση της φυσικής προσβασιμότητας των κτηριακών υποδομών στην Αθήνα και την Εύβοια, ύψους περί τα 2.500.000€ (2.473.800€) και 500.000€ (447.040,92€) αντίστοιχα.
Συνολικά τα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη ξεπερνούν τα επτά εκατομμύρια ευρώ, γεγονός που φανερώνει την έμπρακτη δέσμευση του Πανεπιστημίου μας για τη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης και της ουσιαστικής υποστήριξης των φοιτητών και φοιτητριών μας με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, καθώς και τη συνεχή προσπάθεια αναβάθμισης των υφιστάμενων ακαδημαϊκών και κτηριακών υποδομών του ΕΚΠΑ σε Αττική και Εύβοια»

Η Πρόεδρος της Επιτροπής Ισότιμης Πρόσβασης Ατόμων με Αναπηρία και Ατόμων με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες του Πανεπιστημίου Αθηνών, καθηγήτρια Νικολέττα Ιακωβίδου είπε μεταξύ άλλων «Η Μονάδα Προσβασιμότητας, η οποία σήμερα συμπληρώνει είκοσι χρόνια συνεχούς λειτουργίας, επιτελεί ένα έργο ιδιαίτερης σημασίας, καθώς υποστηρίζει συστηματικά τα άτομα με αναπηρία και τα άτομα με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, συμβάλλοντας στην άρση των εμποδίων που ενδέχεται να περιορίζουν την πλήρη και ουσιαστική ένταξή τους στο ακαδημαϊκό περιβάλλον. Μέσα από τις υπηρεσίες και τις δράσεις της, προάγει την αυτονομία, την ισότητα ευκαιριών και τη συμπερίληψη στο πλαίσιο της πανεπιστημιακής κοινότητας.
Η Επιτροπή Ισότιμης Πρόσβασης Ατόμων με Αναπηρία και Ατόμων με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες, της οποίας έχω την τιμή να προεδρεύω, εργάζεται με συνέπεια και ευθύνη για την ενίσχυση των πολιτικών και των πρακτικών που διασφαλίζουν την καθολική προσβασιμότητα στο Πανεπιστήμιό μας, σε στενή συνεργασία με τη Μονάδα Προσβασιμότητας και τις αρμόδιες υπηρεσίες του Ιδρύματος.
Η σημερινή εκδήλωση, η οποία στοχεύει στην εξωστρέφεια, φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα πρώτο πεδίο ενημέρωσης, ανταλλαγής εμπειριών και ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ των αρμοδίων οργάνων όλων των ΑΕΙ της χώρας, με κοινό στόχο τη διαμόρφωση πανεπιστημίων ανοιχτών, συμπεριληπτικών και ουσιαστικά προσβάσιμων σε όλους».

  Λίγα λόγια για την Μονάδα Προσβασιμότητας του ΕΚΠΑ

Η Μονάδα Προσβασιμότητας του ΕΚΠΑ ιδρύθηκε και λειτουργεί από το 2006, μετά από σχετικές αποφάσεις της Συγκλήτου και του Πρυτανικού Συμβουλίου. Ωστόσο, οι προβλέψεις για την πρόσβαση στο πανεπιστήμιο Αθηνών των φοιτητών με αναπηρία είχαν αρχίσει πολύ νωρίτερα, από το 1998, μέσω του Εργαστηρίου Φωνής και Προσβασιμότητας, υπό τη διεύθυνση του Γιώργου Κουρουπέτρογλου, ομότιμου –πλέον– καθηγητή στο τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών. Τότε, η προσβασιμότητα ήταν ακόμα μία έννοια κυρίως αναφερόμενη ερευνητικά, οι προσωπικές εμπειρίες του καθηγητή όμως, έμελλαν να αλλάξουν την εμπειρία των φοιτητών με αναπηρία στα ελληνικά πανεπιστήμια. Με αφορμή προσωπικές εμπειρίες του κ. Κουρουπέτρογλου, καθώς και ανάγκες φοιτητών του ΕΚΠΑ, άρχισαν να προτείνονται λύσεις με βάση την πληροφορική. Σήμερα, ένας από τους τρεις βασικούς πυλώνες της αποστολής της Μονάδας αφορά στην πληροφορική.

Βασικά εμπόδια και περιορισμοί που συναντούν οι φοιτητές στους οποίους απευθύνεται και στα οποία καλείται να επέμβει η Μονάδα Προσβασιμότητας, είναι η πρόσβαση από τη διαπροσωπική επικοινωνία με τα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας και τις πανεπιστημιακές κτιριακές εγκαταστάσεις, μέχρι το εκπαιδευτικό υλικό (έντυπο και ηλεκτρονικό), τον πίνακα και τις προβολές της αίθουσας διδασκαλίας. Από τη συγγραφή σημειώσεων, εργασιών και το περιεχόμενο του Διαδικτύου και τις εφαρμογές πληροφορικής, μέχρι τις γραπτές εξετάσεις.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η εν λόγω Μονάδα του ΕΚΠΑ και ο τρόπος οργάνωσης και λειτουργίας της, αποτέλεσε το μοντέλο με βάση το οποίο καταρτίστηκαν αργότερα οι προβλέψεις του νόμου 4957/2022 για τα ‘Ατομα με Αναπηρία και τα ‘Ατομα με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες. Επιπλέον, το μοντέλο αυτό έχει υλοποιηθεί σε 26 πανεπιστήμια από 8 χώρες, μεταξύ των οποίων η Αλβανία, το Μαυροβούνιο, το Μαρόκο, και η Ιορδανία. Παράλληλα, έχει μεταφέρει τεχνογνωσία για την οργάνωση για λειτουργία των Μονάδων Προσβασιμότητας σε άλλα 14 ελληνικά ΑΕΙ. Μεταξύ αυτών, το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. 

Η Μονάδα Προσβασιμότητας του Πανεπιστημίου Αθηνών αποτελεί την πρώτη αντίστοιχη δομή που ιδρύθηκε και λειτούργησε στη χώρα ήδη από το 2006, πριν ακόμη θεσμοθετηθεί η υποχρεωτική λειτουργία τέτοιων μονάδων στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα.

Η Μονάδα Προσβασιμότητας του ΕΚΠΑ εφαρμόζει ένα ολοκληρωμένο και καινοτόμο σύστημα υπηρεσιών, το οποίο καλύπτει το σύνολο της ακαδημαϊκής εμπειρίας των φοιτητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και το οποίο περιλαμβάνει:

• Υπηρεσία Καταγραφής Περιορισμών και Εμποδίων Δραστηριότητας και Συμμετοχής
• Υπηρεσία Προσαρμογών και Διευκολύνσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία & στις εξετάσεις
• Υπηρεσία Υποστήριξης Προσβασιμότητας στον δομημένο χώρο
• Υπηρεσία Υποστήριξης Συμβούλων Καθηγητών Προσβασιμότητας
• Υπηρεσία Υποστήριξης προσωπικού γραμματειών και βιβλιοθηκών
• Υπηρεσία Εθελοντικής Υποστήριξης ΦμεΑ & ΕΕΑ
• Υπηρεσία Ηλεκτρονικής Προσβασιμότητα
• Υπηρεσία παραγωγής Προσβάσιμου Εκπαιδευτικού Υλικού
• Υπηρεσία Διαμεταγωγής για Φοιτητές με έλλειμα προφορικής επικοινωνίας
• Υπηρεσία Μεταφοράς ΦμεΑ με τέσσερα (4) ειδικά διαμορφωμένα οχήματα για τη δωρεάν μεταφορά  ΦμεΑ (κυρίως χρηστών τροχοκαθισμάτων) από τις οικίες τους ή κάποιο άλλο σημείο συνάντησης σε Τμήμα/Σχολή του Ιδρύματος και αντίστροφα

Η Μονάδα Προσβασιμότητας του ΕΚΠΑ αποτελεί σημείο αναφοράς για την ελληνική ανώτατη εκπαίδευση, αποδεικνύοντας ότι η συμπερίληψη, όταν σχεδιάζεται στρατηγικά και υλοποιείται με συνέπεια, μπορεί να μετασχηματίσει ουσιαστικά το πανεπιστημιακό περιβάλλον.