Σημαντική Διάκριση Δημοσίευσης σε Διεθνές Επιστημονικό Περιοδικό

Το άρθρο με τίτλο “Cultivating Self-Compassion to Improve Social Workers’ Professional Quality of Life in Primary Healthcare”, με πρώτη συγγραφέα την Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ, κα Πολυξένη Μαγγούλια, επιλέχθηκε ως Title Story και προβάλλεται στην κεντρική σελίδα (homepage) του διεθνούς επιστημονικού περιοδικού Healthcare MDPI (Impact Factor 2.7, CiteScore 4.7) (Healthcare homepage: https://www.mdpi.com/journal/healthcare, paper: https://www.mdpi.com/2227-9032/13/11/1313). Η επιλογή του άρθρου να αναδειχθεί ως highlighted ανάμεσα σε πλήθος δημοσιεύσεων αποτελεί σημαντική αναγνώριση της ερευνητικής δραστηριότητας της ομάδας.

Η μελέτη διερεύνησε τη σχέση της αυτο-συμπόνιας (self-compassion) με την επαγγελματική ποιότητα ζωής (Professional Quality of Life – ProQOL) κοινωνικών λειτουργών της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας στην Ελλάδα. Η ProQOL ορίζεται μέσα από δύο βασικές διαστάσεις: την Ικανοποίηση Συμπόνιας (Compassion Satisfaction – CS), που εκφράζει την ικανοποίηση και ευχαρίστηση από το να είναι κανείς αποτελεσματικός στη δουλειά του και να συμβάλλει θετικά στο εργασιακό και κοινωνικό σύνολο, και την Κόπωση Συμπόνιας (Compassion Fatigue – CF), η οποία περιλαμβάνει το Δευτερογενές Τραυματικό Στρες (Secondary Traumatic Stress – STS), δηλαδή τη συναισθηματική και σωματική επιβάρυνση από την έμμεση έκθεση σε τραύμα μέσω της φροντίδας ανθρώπων που πονάνε ή υποφέρουν, καθώς και την Επαγγελματική Εξουθένωση (Burnout – BO), που αντανακλά αρνητικά συναισθήματα ματαιότητας λόγω των συνθηκών εργασίας, όπως μεγάλος φόρτος εργασίας ή απουσία υποστηρικτικού περιβάλλοντος. Το STS δεν είναι τι ίδιο με την BO. Τα συμπτώματα τους είναι παρόμοια. Η κύρια διαφορά έγκειται στην αιτία των συμπτωμάτων, στην έκταση και τη φύση της κόπωσης. Η ΒΟ μπορεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για το STS και το αντίστροφο.

Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι οι κοινωνικοί λειτουργοί είχαν μέτρια επίπεδα CS και χαμηλά προς μέτρια επίπεδα BO και STS. Υψηλότερη αυτο-συμπόνια συσχετίστηκε με αυξημένη CS και χαμηλότερα επίπεδα BO και STS (p < 0.001). Επιπλέον, η ηλικία και η επαγγελματική εμπειρία βρέθηκαν να συνδέονται θετικά με την CS, ενώ το υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης σχετίστηκε με αυξημένη αυτο-συμπόνια. Παράγοντες όπως η κοινωνική υποστήριξη, το θετικό εργασιακό κλίμα και η ενασχόληση με χόμπι αναδείχθηκαν ως σημαντικοί προστατευτικοί μηχανισμοί, οι οποίοι συμβάλλουν στη μείωση του στρες και στην ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας.

Η μελέτη προτείνει συγκεκριμένες παρεμβάσεις για την ενίσχυση της ευεξίας των κοινωνικών λειτουργών: την ενσωμάτωση προγραμμάτων mindfulness και αυτο-συμπόνιας στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, την υλοποίηση οργανωσιακών παρεμβάσεων που να προάγουν ένα θετικό και υποστηρικτικό εργασιακό περιβάλλον, καθώς και την ανάπτυξη δικτύων κοινωνικής υποστήριξης και πρακτικών αυτοφροντίδας. Οι παρεμβάσεις αυτές μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά απέναντι στην επαγγελματική εξουθένωση και το δευτερογενές τραυματικό στρες, ενώ ταυτόχρονα ενισχύουν την ψυχική ανθεκτικότητα και την ικανοποίηση από τη φροντίδα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρώτη μελέτη και η πρώτη αναφορά στην ελληνική βιβλιογραφία για τους όρους επαγγελματική ποιότητα ζωής (Professional Quality of Life), δευτερογενές τραυματικό στρες (Secondary Traumatic Stress – STS), κόπωση συμπόνιας (Compassion Fatigue – CF) και ικανοποίηση συμπόνιας (Compassion Satisfaction – CS) έγινε το 2011 στη διδακτορική διατριβή της Επίκουρης Καθηγήτριας Πολυξένης Μαγγούλια. Μέχρι τότε, οι μελέτες στην Ελλάδα εστίαζαν αποκλειστικά στην επαγγελματική εξουθένωση και την επαγγελματική ικανοποίηση.

Η διάκριση αυτή αναδεικνύει τη συμβολή του Πανεπιστημίου στην παραγωγή καινοτόμου γνώσης και στην προώθηση της έρευνας για την ευεξία των επαγγελματιών υγείας.