Το Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας στα… μεταφραστικά άδυτα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Domenica Minniti-Γκώνια, διευθύντρια LabItEl
Ekaterine Naos, διευθύντρια ΓΔΜ 
Σοφία Κίτσου, μεταδιδακτορική ερευνήτρια ΤΙΓΦ

Την Παρασκευή 3 Ιουνίου τ.έ, οι φοιτητές του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας (ΤΙΓΦ), με πρωτοβουλία του Εργαστηρίου Γλώσσας, Μετάφρασης & Μελέτης των σχέσεων μεταξύ ιταλικής & ελληνικής γλώσσας (LabItEl) του Τμήματος μαζί με φοιτητές από περισσότερα από 30 πανεπιστήμια στην Ελλάδα, την Ιταλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, έζησαν μια μοναδική εμπειρία: μπήκαν – εικονικά – στα άδυτα της μεγαλύτερης και  σημαντικότερης μεταφραστικής υπηρεσίας στον κόσμο, της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής!

   Η υπηρεσία αυτή απασχολεί περίπου 2000 άτομα προσωπικό, κυρίως σε Βρυξέλλες (44,5%) και Λουξεμβούργο (54%). Το 70% αυτών είναι μεταφραστές και μεταφράστριες (δηλαδή περίπου 1400) και το 30% είναι προσωπικό υποστήριξης (δηλαδή περίπου 600). Οι μεταφραστές και οι μεταφράστριες της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης (ΓΔΜ) μεταφράζουν από και προς τις 24 επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν και πλέον, στην πράξη, πάνω από το 90% των πρωτοτύπων συντάσσονται στα αγγλικά. Το 2021 η ΓΔΜ μετέφρασε 2,76 εκατομμύρια σελίδες. Κατά μέσο όρο, η ΓΔΜ διεκπεραιώνει καθημερινά 300 αιτήματα μετάφρασης που προέρχονται από τις 50 γενικές διευθύνσεις και άλλες υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

   Τα κείμενα που μεταφράζονται είναι συνήθως νομοθετικές προτάσεις –προτάσεις οδηγιών ή κανονισμών– δελτία τύπου, κείμενα για τον ιστότοπο EUROPA και για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, λόγοι, άρθρα, αλληλογραφία με τα κράτη μέλη, με Ευρωπαίους πολίτες ή οργανώσεις, ανακοινώσεις και εκθέσεις της Επιτροπής προς τα άλλα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απαντήσεις της Επιτροπής σε ερωτήσεις ευρωβουλευτών, έγγραφα δημόσιων διαβουλεύσεων κ.λπ.

   Πέρα από τις πλήρεις μεταφράσεις κειμένων, οι μεταφραστές και οι μεταφράστριες της ΓΔΜ μεταφράζουν και επιμελούνται περιεχόμενο για τις ιστοσελίδες του EUROPA, διορθώνουν και επιμελούνται κείμενα που παράγονται από το σύστημα αυτόματης μετάφρασης της ΓΔΜ (eTranslation), παράγουν γραπτές ή προφορικές περιλήψεις και επιμελούνται τα αγγλικά ή γαλλικά πρωτότυπα, όταν χρειάζεται.

  Κατά την εικονική περιδιάβαση, οι φοιτητές και οι φοιτήτριες είχαν την ευκαιρία να συναντήσουν μεταφραστές και μεταφράστριες, καθώς και ασκούμενους/ασκούμενες της ΓΔΜ, και να μάθουν από πρώτο χέρι για το επάγγελμα του μεταφραστή, τα μεταφραστικά εργαλεία και ό,τι έχει σχέση με τον «μαγικό» κόσμο της μετάφρασης των ενωσιακών κειμένων. Μεταξύ άλλων, οι φοιτητές και οι φοιτήτριες ενημερώθηκαν για τις τελευταίες εξελίξεις και τάσεις στον κλάδο της μετάφρασης, όπως αυτές διαμορφώνονται χάρη στις τεχνολογίες πληροφορίας, λ.χ. για την αυτόματη μετάφραση (eTranslation), τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά της, τα εργαλεία αξιολόγησης και αναθεώρησης των μεταφράσεων κ.ο.κ.

   Αυτό που έγινε ιδιαίτερα αντιληπτό, κατά τη διάρκεια των ιδιαίτερα ενδιαφερουσών παρουσιάσεων, είναι ότι η μετάφραση δεν έγκειται στην αναζήτηση της σωστής έκφρασης ή λέξης και μόνο, αλλά επωφελείται σημαντικά από τη χρήση του σωστού μεταφραστικού εργαλείου, το οποίο συμβάλλει στην απλοποίηση και ευκολότερη διαχείριση της μεταφραστικής διαδικασίας. Η μετάφραση πλέον κινείται με ταχείς ρυθμούς και το προφίλ του επαγγελματία μεταφραστή απαιτεί σήμερα ένα ευρύ πλαίσιο ικανοτήτων, όπως εξοικείωση με την τεχνολογία, διανοητική ευελιξία, ταχύτητα, προσαρμοστικότητα και, βεβαίως, υψηλό επίπεδο γλωσσικών και διαπολιτισμικών δεξιοτήτων.

   Οι φοιτήτριες και οι φοιτητές του Τμήματος ενδιαφέρθηκαν ιδιαίτερα για τις ευκαιρίες σταδιοδρομίας στις μεταφραστικές υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τις διαδικασίες πρόσληψης, την πρακτική άσκηση και τις δυνατότητες συνεργασίας τους ως μεταφραστών με τη ΓΔΜ.

   Το LabItEl, και η διευθύντριά του προσωπικά, δεν μπορούν παρά να εκφράσουν την ικανοποίησή τους που είχαν την τιμή να εκπροσωπήσουν το ΕΚΠΑ στη συγκεκριμένη δραστηριότητα καθώς και για το γεγονός ότι η πρωτοβουλία αυτή εκτιμήθηκε από τους φοιτητές και τις φοιτήτριες.

   Πράγματι, σήμερα, περισσότερο από ποτέ, η διασύνδεση των προγραμμάτων σπουδών με τις διαρκώς μεταβαλλόμενες ανάγκες και επιταγές της τεχνολογίας, της οικονομίας και της αγοράς εργασίας είναι σημαντική και επιβάλλεται. Μέσα από την πρωτοβουλία αυτή, στόχος μας ήταν να δοθεί στους φοιτητές και στις φοιτήτριές μας, τους δυνάμει επαγγελματίες μεταφραστές, η δυνατότητα να  γνωρίσουν τις μεταφραστικές υπηρεσίες της ΓΔΜ στις Βρυξέλλες και το Λουξεμβούργο και, υπερβαίνοντας τις γεωγραφικές αποστάσεις, να επωφεληθούν από τα συγκεκριμένα εργαλεία επικοινωνίας, για μάθηση και εργασία χωρίς σύνορα.