Η εκπαιδευτική συνεισφορά του Μουσείου Ζωολογίας υπό το πρίσμα κοινωνικοεπιστημονικων ζητημάτων

Το Μουσείο Ζωολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών έχει αναπτύξει μία σειρά από εκπαιδευτικές δράσεις υποδεχόμενο κάθε χρόνο σημαντικό όγκο μαθητών και εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Αξιοποιώντας τις πλούσιες συλλογές του φέρνει σε επαφή τους επισκέπτες με τη ζωική ποικιλότητα μέσα από τρόπους πρωτότυπους και παιγνιώδεις ώστε φεύγοντας από το χώρο του Μουσείου να έχουν εμπλουτίσει τις γνώσεις τους. Επιδιώκει έτσι να συνεισφέρει στη διαμόρφωση στάσεων που συμβάλλουν στο σεβασμό και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Τα προγράμματα του Μουσείου σχεδιάζονται με συνεργασία του Διευθυντή κ. Ευστράτιου Βαλάκου (Καθηγητής Συγκριτικής Φυσιολογίας Ζώων – Οικοφυσιολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΕΚΠΑ) και της κας Μάρθας Γεωργίου (ΕΔΙΠ Διδακτικής Βιοεπιστημών, υπεύθυνη εκπαιδευτικών προγραμμάτων Μουσείου Ζωολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΕΚΠΑ ).   

Ταυτόχρονα αναπτύσσονται και ερευνητικές δράσεις στο πεδίο της εκπαίδευσης (π.χ. ανάδειξη των μη δημοφιλών ζώων, διδασκαλία της προσαρμογής μέσω των συλλογών των πτηνών κ.ά.). Μέρος αυτών δημοσιεύτηκε σε διεθνή συλλογικό τόμο με τίτλο “Learning evolution through socioscientific issues”, με συμμετοχή στην ομάδα επιμελητών της Δρ. Γεωργίου. H συνεργασία του Ζωολογικού Μουσείου ΕΚΠΑ, του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας και Επιστημών του Πόρτο καθώς και του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Παρισιού αποτυπώνεται υπό το συντονισμό της Δρ. Μ. Γεωργίου στο κεφάλαιο με τίτλο “SSI approach out of schools – How can this approach be used in science museums and other non formal education contexts?”, όπου περιγράφεται η συμβολή της μη τυπικής εκπαίδευσης και κυρίως των Μουσείων στην ενδυνάμωση της γνώσης για την εξέλιξη σε κοινωνικοεπιστημονικό πλαίσιο.

Τα κοινωνικοεπιστημονικά ζητήματα (socioscientific issues – SSI) βρίσκονται στο επίκεντρο της επιστημονικής εκπαίδευσης κι έτσι πολλοί σύγχρονοι ερευνητές της εκπαίδευσης επιδιώκουν να δημιουργήσουν μαθησιακές ευκαιρίες μέσω των SSI αξιολογώντας τα αντίστοιχα μαθησιακά αποτελέσματα. Με άλλα λόγια, γίνονται προσπάθειες να εμπλακούν οι μαθητές μέσω των SSI σε πραγματικές καταστάσεις, χρησιμοποιώντας παράλληλα τις σχολικές γνώσεις για να διατυπώσουν τις απόψεις τους, να συμμετάσχουν σε διαλόγους και να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις. Η διδασκαλία μέσω των SSI συνδυάζεται συχνά με την ενίσχυση των δεξιοτήτων επιχειρηματολογίας, η οποία αποτελεί απαίτηση και αναπόσπαστο χαρακτηριστικό των σημερινών μαθητών και ενεργών μελλοντικών πολιτών. Συνεπώς γίνονται προσπάθειες για την ενσωμάτωση των SSI τόσο στην τυπική όσο και στη μη τυπική εκπαίδευση. Δεδομένου ότι η τα μουσεία αποτελούν εξαιρετικά περιβάλλοντα για τη μη τυπική εκπαίδευση, προσφέρουν την ευκαιρία να αναπτυχθούν διαφορετικά SSI για την ενίσχυση της μάθησης. Αν και τα περισσότερα μουσεία δεν έχουν ακόμη ενσωματώσει εκπαιδευτικά προγράμματα που χρησιμοποιούν SSI, υπάρχουν ήδη ορισμένα το έχουν πράξει. Σε αυτό το κεφάλαιο, χρησιμοποιείται η έννοια της βιοποικιλότητας που σχετίζεται άμεσα με την εξέλιξη ως παράδειγμα για να παρουσιαστούν διάφορες περιπτώσεις περιβαλλόντων μη τυπικής εκπαίδευσης, ιδίως μουσεία, τα οποία έχουν αναπτύξει δραστηριότητες γύρω από SSI με επίκεντρο τη βιοποικιλότητα.

Γενικότερα ο τόμος, στον οποίο συμμετέχουν 35 συγγραφείς και 30 reviewers από 15 χώρες, απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης αλλά και σε ερευνητές της εκπαίδευσης, είναι ελεύθερα προσβάσιμος  (Learning_evolution_through_SSI.pdf (ua.pt) ) ενώ χρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ στο πλαίσιο της COST Action CA17127, Building on scientific literacy in evolution towards scientifically responsible Europeans (EuroScitizen). Πληροφορίες για το έργο EuroScitizen που αξιολογήθηκε ως μία από τις επιτυχημένες δράσεις του COST θα βρείτε στο σύνδεσμο https://www.cost.eu/evolutionary-biology-citizen-science/  καθώς και στο Hub του ΕΚΠΑ https://hub.uoa.gr/cost-euroscitizen/ . Στόχος του τόμου είναι η συνολική πρόταση σύγχρονων εκπαιδευτικών πρακτικών όπως τα κοινωνικοεπιστημονικά ζητήματα,  που συνδέουν επιστήμη και κοινωνία, για την προώθηση και ενίσχυση της γνώσης γύρω από την εξέλιξη. Αποτελείται από 6 κεφάλαια θεωρητικού υποβάθρου και 6 κεφάλαια πρακτικών δραστηριοτήτων που μπορούν να βρουν άμεση εφαρμογή στη σχολική τάξη, προσφέροντας θεωρητικές πληροφορίες αλλά και πολύτιμες ιδέες πραγματικής εφαρμογής για κάθε βαθμίδα.