63 ομιλήτριες και ομιλητές από 23 χώρες και πέντε ηπείρους συναντήθηκαν στο Τρικούπειο Πολιτιστικό Κέντρο της Ι.Π. Μεσολογγίου, 1–4 Οκτωβρίου 2026
Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών και τον Δήμο της Ιεράς Πόλης Μεσολογγίου, διοργάνωσε με μεγάλη επιτυχία, από την 1η έως τις 4 Οκτωβρίου 2026, το διεθνές επιστημονικό συνέδριο «200 Χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου: Ιστορία, Μνήμη, Κληρονομιά». Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε στο Τρικούπειο Πολιτιστικό Κέντρο, στον ίδιο τόπο όπου, δύο αιώνες πριν, γράφτηκε μία από τις πιο σημαδιακές σελίδες της ελληνικής ιστορίας, και, όπως απέδειξαν οι τέσσερις αυτές ημέρες, μία από τις πιο ζωντανές ακόμη και σήμερα, πέρα από τα ελληνικά σύνορα.
Πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής ήταν ο Καθηγητής του ΕΚΠΑ Ιωάννης Δ. Τσόλκας, υπό τη μέριμνα του οποίου συγκροτήθηκε ένα πρόγραμμα 63 ομιλητριών και ομιλητών από 23 χώρες και πέντε ηπείρους — από την Ιταλία, τη Γαλλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία έως τη Γερμανία, τη Σουηδία, την Πολωνία, τη Ρουμανία, τη Σερβία, τη Βουλγαρία, τη Ρωσία, αλλά και την Αίγυπτο, την Ινδία, τη Βραζιλία και την Κίνα.
Ιδιαίτερη στήριξη στη διοργάνωση προσέφερε προσωπικά ο Πρύτανης του ΕΚΠΑ, Καθηγητής Γεράσιμος Σιάσος, ο οποίος έλκει την καταγωγή του από την περιοχή του Μεσολογγίου και ο οποίος υπογράμμισε την ιδιαίτερη σημασία και σχέση του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών με την Ι.Π. Μεσολογγίου διαμέσου προσωπικοτήτων, με κορυφαίους τον Επαμεινώνδα Δεληγιώργη και τον Χαρίλαο Τρικούπη, που φοίτησαν στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, όπως και μέσω μεγάλων ποιητών μας, με μέγιστο τον Κωστή Παλαμά, διατελέσαντα Γενικό Γραμματέα του Πανεπιστημίου μας επί 31 χρόνια.
Δύο άξονες, μία ιστορία
Οι εργασίες αρθρώθηκαν γύρω από δύο άξονες: «Το Μεσολόγγι και η Ελλάδα», με έμφαση στην πολιορκία και την Έξοδο ως θεμελιώδες γεγονός της εθνικής μνήμης, και «Το Μεσολόγγι και ο Κόσμος», που ανέδειξε τη διεθνή απήχηση του γεγονότος και τη συμβολή του στην ανάπτυξη του φιλελληνικού κινήματος σε ολόκληρη την Ευρώπη και πέραν αυτής, από τον Giuseppe Mazzini, που μίλησε για το Μεσολόγγι ως «ιερή συμμαχία της ποίησης με την υπόθεση των λαών», έως τον Delacroix, τον Πούσκιν και τον Γκαίτε, που έκαναν το όνομα του Μεσολογγίου σύμβολο σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Ξεχωριστή ήταν και η συνεδρία αφιερωμένη στην απήχηση της Εξόδου πέρα από την Ευρώπη: ο Shaker Moussa (Al Azhar University, Κάιρο) μίλησε για το Μεσολόγγι ως σύμβολο ηρωισμού στην αραβική γραμματεία, η Sofia Raquel Oliveira Dias (Universidad de Salamanca) για την απήχησή του στον βραζιλιάνικο Τύπο, ο Anil Kumar Singh (Jawaharlal Nehru University, Νέο Δελχί) για την ινδική πρόσληψη του Μεσολογγίου, η Olga Petrunina (Κρατικό Πανεπιστήμιο της Μόσχας Lomonosov) για το Μεσολόγγι και τη ρωσική κοινωνία, και ο Wang Yong (Southwest University, Chongqing) για την απήχηση του Μεσολογγίου στους κινεζικούς λογοτεχνικούς κύκλους στην Ρεπουμπλικανική εποχή.
Στον ίδιο άξονα, η Milagro Martín Clavijo, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Σαλαμάνκα, παρουσίασε τον γυναικείο συμβολισμό στην μεξικάνικη λογοτεχνική πρόσληψη της πολιορκίας. Πέντε ήπειροι, μία κοινή ερώτηση: πώς μια πολιορκία σε μια μικρή πόλη στα δυτικά παράλια της Ελλάδας έγινε μάθημα ελευθερίας για ανθρώπους που δεν θα την επισκέπτονταν ποτέ.
Η ταυτόχρονη διερμηνεία, σε συνεργασία με το Τμήμα Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας του Ιονίου Πανεπιστημίου, εξασφάλισε την ουσιαστική συμμετοχή όλων των συνέδρων.
Τρεις κεντρικές ομιλίες
Το συνέδριο άνοιξε με την κεντρική ομιλία του ποιητή και δοκιμιογράφου Παντελή Μπουκάλα, γεννημένου στο Λεσίνι Μεσολογγίου και βραβευμένου με το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων 2024, με θέμα «Ο Αγώνας των παιδιών στο πολιορκημένο Μεσολόγγι». Ακολούθησε η εισαγωγική ομιλία της διεθνώς καταξιωμένης συγγραφέως Victoria Hislop, και, το Σάββατο βράδυ, η ξεχωριστή παρουσία του Νίκου Αλιάγα — γεννημένου στο Παρίσι από γονείς Μεσολογγίτες — ο οποίος έδωσε στο συνέδριο μία επιπλέον διάσταση διεθνούς προβολής.
«Από τη μικρότητα του τόπου, ο οποίος παλεύει με μεγάλαις εναντίαις δύναμες, θέλει εβγούν οι Μεγάλαις Ουσίαις.»
Διονύσιος Σολωμός, Στοχασμοί του Ποιητή για το έργο «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» — από τον χαιρετισμό έναρξης του συνεδρίου
Η στήριξη της τοπικής κοινωνίας
Καθοριστική ήταν η συμβολή του Δήμου της Ιεράς Πόλης Μεσολογγίου, ο οποίος κάλυψε τη διαμονή και τη φιλοξενία των συνέδρων, εξασφάλισε την έκδοση των πρακτικών και πλαισίωσε το συνέδριο με παράλληλες πολιτιστικές εκδηλώσεις: χορωδιακό φεστιβάλ, συναυλίες τοπικών μουσικών σχημάτων και της Δημοτικής Φιλαρμονικής «Χρήστος Καψάλης», καθώς και ξεναγήσεις στις εκθέσεις «Έξοδος 1826–2026» και «Ο Βύρων και η Ελλάδα» στο Μέγαρο Χρυσόγελου, και στην έκθεση «Το Μεσολόγγι της Ελευθερίας και της Οικουμένης» στο Τρικούπειο, με εκατό φιλελληνικά εκθέματα και την «Έξοδο» του Θεόδωρου Βρυζάκη.
Πέρα από την ακαδημαϊκή του διάσταση, το συνέδριο λειτούργησε ως ζωντανή συνάντηση του κόσμου με το Μεσολόγγι: οι σύνεδροι περπάτησαν στον Κήπο των Ηρώων, γνώρισαν από κοντά τον τόπο που αποτελεί το ίδιο το αντικείμενο της επιστημονικής τους έρευνας, και βίωσαν, όπως σημειώθηκε κατά την έναρξη, το Μεσολόγγι όχι μόνο ως αντικείμενο μελέτης αλλά και ως εμπειρία.
Τι ακολουθεί
Στην έναρξη αλλά και στο κλείσιμο των εργασιών του συνεδρίου διατυπώθηκε η πρόταση για τη δημιουργία ενός διεθνούς «Φόρουμ Οικουμενικότητας του Μεσολογγίου», στα πρότυπα αντίστοιχων διεθνών θεσμών μνήμης, με στόχο η Ιερά Πόλη να καθιερωθεί ως μόνιμος τόπος διεθνούς επιστημονικού και πολιτιστικού διαλόγου γύρω από την ιστορική της κληρονομιά για έννοιες που το Μεσολόγγι ενσαρκώνει διαχρονικά: την Ελευθερία, τη Θυσία, την Αντίσταση, την Ανθρώπινη Αξιοπρέπεια, την Αλληλεγγύη ανάμεσα σε λαούς.
Τα πρακτικά του συνεδρίου αναμένεται να εκδοθούν εντός του 2027, με την υποστήριξη του Δήμου της Ιεράς Πόλης Μεσολογγίου.
