Νέα δεδομένα από την ελληνική γλώσσα για τον λόγο στη νόσο Αλτσχάιμερ
Ο Σεπτέμβριος έχει καθιερωθεί διεθνώς ως Παγκόσμιος Μήνας για τη νόσο Αλτσχάιμερ και η 21η Σεπτεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα. Η διεθνής αυτή εκστρατεία αποσκοπεί στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού για τη νόσο Αλτσχάιμερ και τις άλλες μορφές άνοιας, αλλά και στην καταπολέμηση του στίγματος και των προκαταλήψεων που εξακολουθούν να τις περιβάλλουν. Η νόσος Αλτσχάιμερ αποτελεί την πιο συχνή μορφή άνοιας και χαρακτηρίζεται από προοδευτική έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών, η οποία εκδηλώνεται αρχικά κυρίως στη μνήμη και, με την εξέλιξη της νόσου, επηρεάζει τον λόγο, την κρίση και άλλες πτυχές της καθημερινής και κοινωνικής λειτουργικότητας.
Το Εργαστήριο Ψυχογλωσσολογίας και Νευρογλωσσολογίας του Τμήματος Φιλολογίας στο ΕΚΠΑ μελετά τον λόγο και την αλληλεπίδραση γλωσσικών και γνωστικών λειτουργιών στη νόσο Αλτσχάιμερ.
Σε πρόσφατη δημοσίευσή τους, ερευνητές του εργαστηρίου διερεύνησαν τον τρόπο με τον οποίο άτομα με ήπια έως μέτρια νόσο Αλτσχάιμερ χρησιμοποιούν τη γλώσσα στις αφηγήσεις τους (Fragkopoulou, Manouilidou, Markopoulos & Varlokosta, 2026). Στη μελέτη συμμετείχαν 19 ελληνόφωνοι ασθενείς με Αλτσχάιμερ και 19 υγιείς ηλικιωμένοι, οι οποίοι κλήθηκαν να αφηγηθούν προσωπικές ιστορίες, να περιγράψουν εικόνες και να αναδιηγηθούν μια ιστορία.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα άτομα με νόσο Alzheimer χρησιμοποιούν πολύ συχνότερα αντωνυμίες αντί για ουσιαστικά σε σύγκριση με τους υγιείς συνομηλίκους τους, ενώ η αυξημένη χρήση αντωνυμιών διαφοροποιείται και στις δύο ομάδες ανάλογα με το κειμενικό είδος και τις γνωστικές απαιτήσεις της εκάστοτε δοκιμασίας. Στους ασθενείς με νόσο Αλτσχάιμερ, η υψηλότερη αναλογία αντωνυμιών-ουσιαστικών παρατηρήθηκε στην αναδιήγηση ιστορίας, ενώ οι διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων ως προς την αναλογία αντωνυμιών-ουσιαστικών ήταν μεγαλύτερες στην περιγραφή εικόνας και στην αναδιήγηση ιστορίας.
Ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα ήταν ότι, στην προσωπική αφήγηση, η αυξημένη χρήση αντωνυμιών συνδεόταν με δυσκολίες στην κατονομασία και στην εργαζόμενη μνήμη. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η συχνότερη χρήση αντωνυμιών δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο γλωσσικό έλλειμμα, αλλά πιθανότατα αντανακλά την αλληλεπίδραση γλωσσικών και γνωστικών δυσκολιών, ιδιαίτερα όταν το άτομο χρειάζεται να αναζητήσει συγκεκριμένες λέξεις και ταυτόχρονα να διατηρήσει και να οργανώσει πληροφορίες στον λόγο.
Η μελέτη αναδεικνύει έτσι τη σημασία της ανάλυσης του συνεχούς λόγου ως συμπληρωματικού εργαλείου για τη μελέτη και την αξιολόγηση των γλωσσικών ελλειμμάτων στη νόσο Αλτσχάιμερ. Παράλληλα, τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι η αξιολόγηση διαφορετικών τύπων κειμένων μπορεί να προσφέρει πιο ολοκληρωμένη εικόνα των γλωσσικών και γνωστικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν τα άτομα με νόσο Alzheimer.
Διαβάστε περισσότερα: https://doi.org/10.1016/j.jneuroling.2026.101365
