Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών υπογραμμίζει τον καθοριστικό ρόλο της εκπαίδευσης, της έρευνας και του δημόσιου διαλόγου στην πρόληψη και την αντιμετώπιση κάθε μορφής διάκρισης, ρατσισμού, ξενοφοβίας και μισαλλοδοξίας.
Η 21η Μαρτίου, η οποία καθιερώθηκε σε ανάμνηση της σφαγής στο Σάρπβιλ της Νότιας Αφρικής το 1960, όταν ειρηνικοί διαδηλωτές κατά του απαρτχάιντ έχασαν τη ζωή τους από πυρά της αστυνομίας, αποτελεί ημέρα μνήμης για τα θύματα των φυλετικών διακρίσεων. Ταυτόχρονα, αναδεικνύει τη διαρκή ευθύνη για τη διασφάλιση μιας κοινωνίας που σέβεται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ισότητα και τα θεμελιώδη δικαιώματα όλων. Υπενθυμίζει ότι οι αξίες αυτές δεν είναι αυτονόητες, αλλά ιστορικές και κοινωνικές κατακτήσεις που απαιτούν συνεχή εγρήγορση, παιδεία και συλλογική δράση.
Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί σε θεσμικό επίπεδο, φαινόμενα διακρίσεων και κοινωνικού αποκλεισμού εξακολουθούν να εκδηλώνονται σε πολλαπλές εκφάνσεις της καθημερινότητας, επηρεάζοντας δυσανάλογα άτομα και ομάδες που βρίσκονται σε ευάλωτη θέση. Οι διακρίσεις αυτές εκτείνονται σε κρίσιμους τομείς, όπως η εκπαίδευση, η εργασία, η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής φροντίδας, η στέγαση και η συμμετοχή στον δημόσιο βίο, αναπαράγοντας ανισότητες και περιορίζοντας την ουσιαστική άσκηση θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εντεινόμενη διάδοση στερεοτύπων, παραπληροφόρησης και ρητορικής μίσους στον ψηφιακό χώρο, όπου η ταχύτητα διάχυσης της πληροφορίας, η ανωνυμία και η περιορισμένη λογοδοσία ενισχύουν τον κοινωνικό διχασμό. Η αντιμετώπιση αυτών των φαινομένων προϋποθέτει την ανάπτυξη ψηφιακού γραμματισμού, την ενίσχυση της κριτικής ικανότητας των πολιτών και τη διαμόρφωση ενός πλαισίου υπεύθυνης και δημοκρατικής δημόσιας επικοινωνίας.
Το ΕΚΠΑ, ως ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα με μακρά ιστορική και κοινωνική παρουσία, συμβάλλει ενεργά στην προώθηση της ισότητας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μέσω της διδασκαλίας, της έρευνας και της συμμετοχής σε δράσεις ευαισθητοποίησης. Δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και τη διαμόρφωση ενός συμπεριληπτικού ακαδημαϊκού περιβάλλοντος που σέβεται και αναδεικνύει τη διαφορετικότητα.
Στο πλαίσιο αυτό, το Πανεπιστήμιο:
• αναπτύσσει και υποστηρίζει εκπαιδευτικά και ερευνητικά προγράμματα που εστιάζουν στα ανθρώπινα δικαιώματα, την κοινωνική δικαιοσύνη και τη διαπολιτισμική κατανόηση,
• ενισχύει δομές και μηχανισμούς πρόληψης και αντιμετώπισης περιστατικών διακρίσεων εντός της πανεπιστημιακής κοινότητας,
• προάγει συνεργασίες με διεθνείς και εθνικούς οργανισμούς, πανεπιστήμια και φορείς της κοινωνίας των πολιτών,
• διοργανώνει δράσεις ενημέρωσης, διαλόγου και ευαισθητοποίησης με στόχο την ενδυνάμωση της δημοκρατικής συνείδησης.
Η εκπαίδευση αποτελεί θεμελιώδες εργαλείο για την καλλιέργεια αξιών ισότητας, σεβασμού και αλληλεγγύης. Μέσα από την ενίσχυση της επιστημονικής γνώσης και την προώθηση της κοινωνικής υπευθυνότητας, τα πανεπιστήμια καλούνται να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση ενεργών πολιτών με δημοκρατική παιδεία και κοινωνική ευαισθησία.
Σε μια περίοδο έντονων κοινωνικών, οικονομικών και πολιτισμικών μεταβολών, το ΕΚΠΑ επαναβεβαιώνει τη δέσμευσή του στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ακαδημαϊκής ελευθερίας. Καλεί την πανεπιστημιακή κοινότητα, καθώς και την κοινωνία ευρύτερα, να συμβάλουν ενεργά στην αντιμετώπιση κάθε μορφής διάκρισης, ενισχύοντας πρακτικές συμπερίληψης και αλληλοσεβασμού.
Η καταπολέμηση των φυλετικών διακρίσεων δεν αποτελεί μόνο ηθική υποχρέωση, αλλά και αναγκαία προϋπόθεση για την οικοδόμηση μιας δίκαιης, συνεκτικής και δημοκρατικής κοινωνίας. Η γνώση, η παιδεία και ο διάλογος παραμένουν τα ισχυρότερα μέσα για την υπέρβαση των προκαταλήψεων και την προώθηση της ισότητας.
Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών συνεχίζει να υπηρετεί με συνέπεια τον ρόλο του ως φορέας γνώσης, δημοκρατίας και κοινωνικής ευθύνης.
