Ο επίσημος εορτασμός για την Εθνική Επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940 πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΠΑ την Τετάρτη, 26 Οκτωβρίου 2022, στις 12.00 μ.
Στην εκδήλωση συμμετείχαν ο Γενικός Γραμματέας Ανώτατης Εκπαίδευσης, Εκπρόσωπος του Προέδρου της Κυβερνήσεως, κ. Οδυσσέας Ιωάννης Ζώρας, ο Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης πατέρας Θεολόγος, Εκπρόσωπος του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος, η Βουλευτής κ. Θεανώ Φωτίου, Εκπρόσωπος του Αρχηγού της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης και Προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, ο Γραμματέας του Τομέα Άμυνας του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής κ. Θωμάς Χατζηαθανασίου, Εκπρόσωπος του Πρόεδρου του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, ο Υπαρχηγός ΓΕΕΘΑ Αντιναύαρχος Ιωάννης Δρυμούσης, Εκπρόσωπος του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ, ο Αντιστράτηγος Γεώργιος Κωστίδης, Εκπρόσωπος του Αρχηγού ΓΕΣ, ο Υποναύαρχος Χρήστος Σασσιάκος, Εκπρόσωπος του Αρχηγού ΓΕΝ και ο Ταξίαρχος Βασίλειος Σκουφαράς, Εκπρόσωπος του Αρχηγού ΓΕΑ.
Το πρόγραμμα της τελετής περιελάμβανε τον χαιρετισμό του Πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών καθηγητή Μελέτιο-Αθανάσιο Κ. Δημόπουλο και την ομιλία του καθηγητή του Τμήματος Φιλοσοφίας της Φιλοσοφικής Σχολής Ιωάννη Καλογεράκου με τίτλο: «Το πνεύμα του ’40 και η ελληνική φιλοσοφία».
Ο Πρύτανης στον χαιρετισμό του ανέφερε μεταξύ άλλων και τα εξής:
Η 28η Οκτωβρίου του 1940 ένα ακόμα αδιάλειπτο σύμβολο του αγώνα και της θέλησης των Εθνών που επέλεξαν να αγωνισθούν για να μπορούν να ζουν ελεύθερα. Αποτέλεσε δε η Εθνική μας Αντίσταση καταλυτικό γεγονός για την κάμψη του φασισμού και του ναζισμού.
Αυτός είναι και ο λόγος που στη Χώρα μας εορτάζουμε εκτός από την Εθνική Επέτειο της Ανεξαρτησίας, την χαρακτηριστική επέτειο κάθε Έθνους, και την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου του 1940. Γιατί συμβολίζει αυτή ακριβώς τη βούληση του Έθνους μας να ζει και να στοχάζεται ελύθερα, μακριά από τυράννους και απολυταρχίες.
[…]
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών συμμετείχε ενεργά στον πόλεμο ενάντια στον κατακτητή. Χιλιάδες φοιτητές, διοικητικό και διδακτικό προσωπικό στρατεύθηκαν στον αγώνα. Οι φοιτήτριές του συνέβαλαν στον αγώνα στα μετόπισθεν. Προσωπικό του Πανεπιστημίου συμμετείχε στην παθητική αεράμυνα. Πολλοί καθηγητές ανέλαβαν εξειδικευμένους ρόλους σε ευαίσθητους τομείς, όπως οι τηλεπικοινωνίες και η ηλεκτροδότηση. Ένας ιδιαίτερα κρίσιμος τομέας ήταν εκείνος της ιατρικής περίθαλψης των τραυματιών του πολέμου, όπου συγκροτήθηκαν ειδικές επιτροπές, όπως λ.χ. για την αντιμετώπιση των κρυοπαγημάτων. Επιτάχθηκε το Αρεταίειο Νοσοκομείο για τη νοσηλεία τραυματιών πολέμου, ενώ το Αιγινήτειο διέθεσε κλίνες για τη νοσηλεία ψυχικά νοσούντων «εκ του πολέμου». Εργαστήρια του Πανεπιστημίου τέθηκαν στη διάθεση του Στρατού, ενώ το ίδρυμα κατέθεσε και σημαντικό οικονομικό ποσό για την ενίσχυση της εθνικής άμυνας.
Ιδιαίτερα, όμως σημαντικές, ήταν οι θυσίες του ιδρύματος σε ανθρώπινο δυναμικό.
Καταρχάς από τους δεκάδες φοιτητές που σκοτώθηκαν στον ελληνοϊταλικό και στη συνέχεια στον ελληνογερμανικό πόλεμο. Στο Ιστορικό Αρχείο του Πανεπιστημίου μας διασώζεται η συγκινητική αλληλογραφία των πρυτανικών αρχών με τους συγγενείς τους.
Επιτρέψτε μου να σταθώ ιδιαίτερα στη θυσία του καθηγητή της Ιατρικής και έφεδρου αρχίατρου Ξενοφώντα Κοντιάδη που σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια βομβαρδισμού ενώ χειρουργούσε ασθενή.
Και οι θυσίες δεν σταμάτησαν εδώ. Ας προσθέσω δυο ακόμη ονόματα σε αυτό τον μακρύ κατάλογο του ηρωϊσμού. O Δημήτρης Κωνσταντινίδης, φοιτητής της Νομικής Σχολής σκοτώθηκε στο συλλαλητήριο της 22ης Δεκεμβρίου του 1942 ενάντια στην επιστράτευση των Ελλήνων από τους Γερμανούς, ενώ ο Δημήτρης Λόης, φοιτητής και αυτός της ίδιας σχολής, εκτελέστηκε επειδή είχε συμμετάσχει ως μέλος τής Π.Ε.Α.Ν. στην ανατίναξη των γραφείων της Ε.Σ.Π.Ο, μία από τις πρώτες μεγάλες αντιστασιακές πράξεις σε ολόκληρη την Ευρώπη. Τα ονόματα των δυο τελευταίων κοσμούν σήμερα δυο δρόμους της Πανεπιστημιούπολης με βάση πρόσφατη απόφαση της Συγκλήτου.
[…]
Είναι ύψιστο χρέος μας σήμερα ως Εθνικού Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος να αναδεικνύουμε του Αγώνες και τις Θυσίες του Έθνους μας για τις Αξίες της Ελευθερίας και της Δημοκρατίας και για την προάσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Η ιστορική Μνήμη πρέπει να στηρίζεται στην Παιδεία του Λαού και στην πληρότητα της Εκπαίδευσης, έτσι ώστε να αποφύγουμε τα λάθη του Παρελθόντος, διδασκόμενοι και εμπνεόμενοι από τις ένδοξες σελίδες της Ιστορίας που έγραψαν οι προγονοί μας ενωμένοι, με ομοψυχία.
[…]
Η ιστορική μνήμη και οι αγώνες των προγόνων μας αποτελούν για εμάς πολύτιμη παρακαταθήκη!
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τον Εθνικό Ύμνο, παίζει Κουαρτέτο Εγχόρδων του Τμήματος Μουσικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.
