Από την έρευνα στην καινοτομία: Κοινός οδικός χάρτης για τη συνεργασία Πανεπιστημίου Αθηνών και Φαρμακευτικής Βιομηχανίας

Η ενίσχυση της διασύνδεσης μεταξύ της ακαδημαϊκής έρευνας και της φαρμακοβιομηχανίας βρέθηκε στο επίκεντρο της ετήσιας εκδήλωσης παρουσίασης του χαρτοφυλακίου διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας του ΕΚΠΑ στις Επιστήμες Υγείας σε εταιρείες και φορείς του Φαρμακευτικού Κλάδου. Την εκδήλωση πραγματοποίησε για τέταρτη συνεχή χρονιά η Μονάδα Μεταφοράς Τεχνολογίας & Καινοτομίας «Αρχιμήδης» του ΕΚΠΑ, ενώ για δεύτερη συνεχή χρονιά γίνεται στο πλαίσιο των δράσεων του Δικτύου Γέφυρα Τεχνολογίας με τη συμμετοχή των θεσμικών εκπροσώπων της Φαρμακευτικής Βιομηχανίας, ΣΦΕΕ και ΠΕΦ, της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Καινοτομίας, της Διοίκησης του ΕΚΠΑ, και της Ακαδημαϊκής Κοινότητας.

Η φετινή εκδήλωση με τίτλο «Bridging Innovation: Ακαδημία και Φαρμακευτική Βιομηχανία σε Συνεργασία» που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 10 Ιουλίου στο Κεντρικό Κτήριο του ΕΚΠΑ εστίασε όχι μόνο στην παρουσίαση των νέων καινοτόμων τεχνολογιών που κατοχυρώθηκαν το 2025, αλλά και στη συνεργασία της ακαδημαϊκής κοινότητας με την φαρμακευτική βιομηχανία, αναδεικνύοντας τόσο τη σημασία της για τη μετατροπή της έρευνας σε καινοτομία όσο και τον ενισχυτικό ρόλο της Πολιτείας.  Στόχος της συζήτησης ήταν η ανάδειξη των προκλήσεων αλλά και των προϋποθέσεων που θα επιτρέψουν τη μετατροπή της ελληνικής ερευνητικής αριστείας σε καινοτόμα προϊόντα, υπηρεσίες και επενδύσεις με ουσιαστικό κοινωνικό και οικονομικό αποτύπωμα.

Την εκδήλωση χαιρέτισαν οι κ.κ. Καθ. Νικόλαος Θωμαΐδης, Αναπλ. Πρόεδρος του Συμβουλίου Διοίκησης του ΕΚΠΑ, και Καθ. Δημήτριος Καινούργιος, Μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του ΕΚΠΑ, οι οποίοι αναφέρθηκαν στην ανάγκη καλλιέργειας κουλτούρας συνεργασιών με τη Βιομηχανία για την ωρίμανση και αξιοποίηση της παραγόμενης υψηλού επιπέδου έρευνας.

Στη συνέχεια, ο Ομ. Καθ. Νικόλαος Μυλωνάς, συντόνισε το πάνελ συζήτησης με συμμετέχοντες τους κ.κ. Χρήστο Γεωργακόπουλο, Διευθυντή Market Access του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας, Δρ. Αθανάσιο Κοτσιαρό, Γεν. Διευθυντή της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ), Δρ. Αντώνιο Γυπάκη, Προϊστάμενο Διευθ/σης Σχεδιασμού της ΓΓΕΚ, και τους κ.κ. Καθ. Νικόλαο Θωμαΐδη, και Καθ. Νικόλαο Αρκαδόπουλο, Πρόεδρο της Ιατρικής Σχολής, εκπροσωπώντας της Διοίκηση και την Ακαδημαϊκή Κοινότητα του ΕΚΠΑ. Οι συμμετέχοντες περιέγραψαν την υφιστάμενη κατάσταση στις συνεργασίες μεταξύ Πανεπιστημίων και Φαρμακοβιομηχανίας, και, ειδικότερα του ΕΚΠΑ, ανέδειξαν τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες στα θέματα επιτάχυνσης και απλούστευσης των διαδικασιών, την απαιτούμενη εμπιστοσύνη, αλλά σημείο αναφοράς αποτέλεσαν οι προτάσεις για την ενίσχυση και υποστήριξη των συνεργασιών μέσω της αξιοποίησης τόσο υφιστάμενων (Προγράμματα Ερευνώ-Καινοτομώ και Επενδυτικό Clawback) όσο και νέων χρηματοδοτικών εργαλείων (Proof Of Concept Fund) που υποστηρίζουν τις συμπράξεις ακαδημαϊκής κοινότητας και επιχειρήσεων.

Κοινή θέση όλων των συμμετεχόντων ήταν ότι η αποτελεσματική  συνεργασία προϋποθέτει σχέσεις εμπιστοσύνης, κουλτούρα επιχειρηματικότητας, αμοιβαία κατανόηση των αναγκών της έρευνας και της αγοράς και μακροπρόθεσμη στρατηγική. Η ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων, οι σαφείς όροι συνεργασίας, η απλούστευση των κανονιστικών διαδικασιών και η ύπαρξη ενός ξεκάθαρου σημείου μεταξύ ερευνητών κι επιχειρήσεων αναδείχθηκαν ως κρίσιμοι παράγοντες για την επίτευξη συνεργασιών και την ανάπτυξη νέων καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη γεφύρωσης του χρηματοδοτικού και αναπτυξιακού κενού μεταξύ της εφαρμοσμένης έρευνας και της εμπορικής αξιοποίησης των αποτελεσμάτων (valley of death), μέσα από νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, κοινά ταμεία Proof of Concept και μηχανισμούς υποστήριξης της πρώιμης έρευνας έως τη βιομηχανική κλιμάκωση. Παράλληλα έγινε λόγος για τη σημασία των κοινών ερευνητικών έργων, των συνεργασιών στις κλινικές μελέτες, της ανάπτυξης προηγμένων θεραπειών και της αξιοποίησης νέων τεχνολογιών στις βιοεπιστήμες και την υγεία.

Στο πλαίσιο της συζήτησης υπογραμμίστηκε επίσης η ανάγκη περαιτέρω θεσμικής ενίσχυσης των Γραφείων Μεταφοράς Τεχνολογίας, της αναβάθμισης των ερευνητικών υποδομών που δημιουργήθηκαν με τη βοήθεια του επενδυτικού clawback, της αξιοποίησης ψηφιακών εργαλείων συνεργασίας και της ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού με δεξιότητες που ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες της βιομηχανίας. Η αναμόρφωση των προγραμμάτων σπουδών, η καλλιέργεια επιχειρηματικής κουλτούρας στους νέους ερευνητές και η αξιοποίηση του υψηλού επιπέδου ελληνικού επιστημονικού δυναμικού αποτελούν βασικούς πυλώνες ενός ανταγωνιστικού οικοσυστήματος καινοτομίας με επίδραση στο Φαρμακευτικό κλάδο.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη σημασία ενός σταθερού θεσμικού και χρηματοδοτικού περιβάλλοντος, καθώς και στη δημιουργία κινήτρων που θα ενισχύσουν τις επενδύσεις σε δράσεις έρευνας και ανάπτυξης, θα διευρύνουν τις συμπράξεις μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και θα καταστήσουν την Ελλάδα ελκυστικό προορισμό για ερευνητικές και παραγωγικές επενδύσεις.

Το συμπέρασμα της συζήτησης ήταν κοινό: η Ελλάδα διαθέτει ισχυρό επιστημονικό κεφάλαιο και σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης. Η αξιοποίησή τους προϋποθέτει ένα λειτουργικό οικοσύστημα μεταφοράς τεχνολογίας, όπου η Ακαδημαϊκή κοινότητα, η Πολιτεία, και η Φαρμακευτική Βιομηχανία θα συνεργάζονται με εμπιστοσύνη, ταχύτητα, θεσμική συνέπεια και κοινό στόχο τη μετατροπή της γνώσης σε καινοτομία με πραγματικό όφελος για την κοινωνία και την οικονομία.

Μετά τη συζήτηση ακολούθησε το δεύτερο μέρος της εκδήλωσης όπου παρουσιάστηκαν νέες ερευνητικές εφαρμογές με προοπτικές αξιοποίησης από τη φαρμακευτική βιομηχανία. Μεταξύ αυτών ήταν μια νέα προσέγγιση ανοσοθεραπείας για τον καρκίνο του προστάτη (Καθ. Αθανάσιος Αρμακόλας, Ιατρική Σχολή), πλατφόρμα απεικόνισης για τον εντοπισμό της κυτταρικής γήρανσης (Καθ. Ιωάννης Τρουγκάκος, Τμήμα Βιολογίας ΕΚΠΑ, Καθ. Ανδρέας Τζάκος, Τμήμα Χημείας Παν. Ιωαννίνων), νέες ενώσεις από θαλάσσιους μικροοργανισμούς που στοχεύουν σε νευροεκφυλιστικές παθήσεις όπως η νόσος Πάρκινσον (Αν. Καθ. Ευαγγελία Εμμανουηλίδου, Τμήμα Χημείας, Καθ. Βασίλειος Ρούσσης και Καθ. Ευσταθία Ιωάννου, Τμήμα Φαρμακευτικής), νέα υποψήφια μόρια κατά της ηπατίτιδας Β (Καθ. Γρηγόρης Ζωΐδης, Τμήμα Φαρμακευτικής), ένα ψηφιακό εργαλείο για την παρακολούθηση της αναπνευστικής και γενικής υγείας των παιδιών στο σχολικό περιβάλλον (Καθ. Νίκος Παπαδόπουλος και Δρ. Μαρία Κρητικού, Ιατρική Σχολή), καθώς και νέες φαρμακευτικές ενώσεις για την αντιμετώπιση φλεγμονωδών νοσημάτων και παθήσεων που σχετίζονται με το οξειδωτικό στρες (Καθ. Ιωάννης Κωστάκης, Τμήμα Φαρμακευτικής).

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της Πράξης «Δίκτυο Γέφυρα Τεχνολογίας» με Κωδικό ΟΠΣ 6018942, η οποία έχει ενταχθεί στο Πρόγραμμα «ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το Δίκτυο Γέφυρα Τεχνολογίας, που συντονίζει το ΕΚΠΑ, περιλαμβάνει ως μέλη του τα ιδρύματα: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Πολυτεχνείο Κρήτης, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Ίδρυμα ΙατροΒιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και Πανεπιστήμιο Αιγαίου.