Με επιτυχία ολοκληρώθηκε στις 3 Ιουλίου 2026 το Blended Intensive Programme (BIP) της Συμμαχίας CIVIS με τίτλο «Climate Change and Coastal Landscape Evolution in the Mediterranean Context», το οποίο οργανώθηκε από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών με συντονίστρια την Καθηγήτρια Νίκη Ευελπίδου, σε συνεργασία με τη Δρ. Άννα Καρκάνη του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ.
Το πρόγραμμα πραγματοποιήθηκε σε δύο φάσεις. Το διαδικτυακό μέρος υλοποιήθηκε από τις 4 Μαΐου έως τις 12 Ιουνίου 2026, ενώ από τις 29 Ιουνίου έως τις 3 Ιουλίου 2026 πραγματοποιήθηκε η δια ζώσης εκπαιδευτική εβδομάδα στη Νάξο, συνδυάζοντας θεωρητική κατάρτιση με εκπαίδευση στο πεδίο. Στο πλαίσιο του διαδικτυακού σκέλους του BIP αναπτύχθηκε ειδικά διαμορφωμένο ηλεκτρονικό μάθημα στην πλατφόρμα GUNET, το οποίο συγκέντρωσε το εκπαιδευτικό υλικό του προγράμματος, όπως παρουσιάσεις, εργασίες, πολυμεσικό περιεχόμενο και χρήσιμους συνδέσμους, καθώς και ασκήσεις για τους συμμετέχοντες. Στην πλατφόρμα είναι επίσης διαθέσιμο το υλικό των διαδικτυακών διαλέξεων που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του προγράμματος.
Στο BIP συμμετείχαν 26 φοιτητές και φοιτήτριες από επτά πανεπιστήμια: το ΕΚΠΑ, το Πανεπιστήμιο του Βουκουρεστίου, το Πανεπιστήμιο Aix-Marseille της Μασσαλίας, το Πανεπιστήμιο Sapienza της Ρώμης, το Eberhard Karls Πανεπιστήμιο του Tübingen, το Πανεπιστήμιο Paris Lodron του Salzburg και το Πανεπιστήμιο Hassan II της Καζαμπλάνκα.
Κεντρικός στόχος του προγράμματος ήταν η κατανόηση της επίδρασης της κλιματικής αλλαγής στο ανάγλυφο και στα παράκτια περιβάλλοντα της Μεσογείου. Οι συμμετέχοντες εκπαιδεύτηκαν, μεταξύ άλλων, στην κλιματική αλλαγή και την εξέλιξη του αναγλύφου, στους κινδύνους που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή και την τεκτονική, στα παράκτια περιβάλλοντα και τις γεωμορφές, καθώς και στους δείκτες μεταβολής της θαλάσσιας στάθμης.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην επιτόπια παρατήρηση, με τους φοιτητές και τις φοιτήτριες να εφαρμόζουν στην πράξη μεθόδους και τεχνικές σε παράκτια περιβάλλοντα, μεταξύ άλλων τη χρήση συστημάτων τοπογραφικής αποτύπωσης υψηλής ανάλυσης και τη δειγματοληψία υλικού για ανάλυση και χρονολόγηση.
Στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής εβδομάδας πραγματοποιήθηκαν επίσης δύο θαλάσσιες μετακινήσεις, οι οποίες επέτρεψαν την επιτόπια παρατήρηση του παράκτιου περιβάλλοντος των Κουφονησίων και της ανατολικής Πάρου, προσφέροντας στους συμμετέχοντες μια ολοκληρωμένη εικόνα της ακτογραμμής, των γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών της και των διεργασιών που τη διαμορφώνουν.
Στη δια ζώσης φάση συμμετείχαν επτά διδάσκοντες από το ΕΚΠΑ, το Πανεπιστήμιο του Βουκουρεστίου, το Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης και το Πανεπιστήμιο Aix-Marseille της Μασσαλίας, ενώ το πρόγραμμα εμπλουτίστηκε με τη συμμετοχή τριών προσκεκλημένων καθηγητών από το Ιόνιο Πανεπιστήμιο, το Geological Survey of Israel και το University of Montpellier Paul-Valéry.
Το εν λόγω BIP αποτέλεσε μια σημαντική εκπαιδευτική δράση της Συμμαχίας CIVIS, ενισχύοντας τη διεθνή και διεπιστημονική συνεργασία και προσφέροντας στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα να συνδέσουν τη σύγχρονη επιστημονική γνώση με την πρακτική εφαρμογή και την επιτόπια μελέτη ενός ιδιαίτερα σημαντικού ζητήματος για τη Μεσόγειο, όπως είναι η κλιματική αλλαγή και η εξέλιξη των παράκτιων τοπίων.
Ομαδική φωτογραφία μετά το πέρας των μαθημάτων χορού στο Πολιτιστικό Κέντρο πρώην Σχολής Ουρσουλινών. Όταν η εκπαίδευση συναντά τον πολιτισμό, δημιουργούνται εμπειρίες που μένουν.
Στο Πυργάκι συζητήθηκαν οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στις παράκτιες περιοχές, οι σύγχρονες προκλήσεις για τις ακτές της Μεσογείου και ο τρόπος με τον οποίο η επιστημονική γνώση, όπως αποτυπώνεται στις εκθέσεις του IPCC, συμβάλλει στην κατανόηση των μελλοντικών αλλαγών και στον σχεδιασμό στρατηγικών προσαρμογής.
Εν πλω στο στενό της Παροναξίας: από την εξέλιξη του τοπίου στο πρόσφατο γεωλογικό παρελθόν έως τις γεωμορφικές διεργασίες που συνεχίζουν να διαμορφώνουν το παράκτιο περιβάλλον του Αιγαίου.
Στη λαγκούνα του αεροδρομίου, δύο διαφορετικές προσεγγίσεις αποκάλυψαν την ιστορία του ίδιου τοπίου. Πάνω, μέσα από την ιζηματολογική περιγραφή πυρήνα γεώτρησης, συζητήσαμε την παλαιογεωγραφική εξέλιξη της λιμνοθάλασσας, τη μεθοδολογία δειγματοληψίας και το πώς οι πυρήνες μάς επιτρέπουν να «διαβάζουμε» την εξέλιξη της γεωγραφίας και του περιβάλλοντος μιας περιοχής. Κάτω, το ίδιο παρελθόν αποκαλύφθηκε στο πεδίο: η εξέλιξη της ακτογραμμής στον χρόνο, οι μεταβολές της σχετικής θαλάσσιας στάθμης, η απολίθωση αρχαίων παραλιών και αμμοθινών, η αξιοποίησή τους από τον άνθρωπο του παρελθόντος, καθώς και οι διεργασίες που συνεχίζουν να αναδιαμορφώνουν το παράκτιο περιβάλλον.
Στο Γεωλογικό Μουσείο Απειράνθου, η γνωριμία με τη γεωλογία του Αιγαίου, την εξέλιξη των Κυκλάδων και το γεωλογικό υπόβαθρο της Νάξου, αποτέλεσε την απαραίτητη βάση για την κατανόηση των όσων ακολούθησαν στο ύπαιθρο.
Μια ξεχωριστή βραδιά στο παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου, στην Αγία Άννα: η επιστημονική έκθεση φωτογραφίας «Δείκτες Θαλάσσιας Στάθμης» και η προβολή ντοκιμαντέρ μικρού μήκους έδωσαν μια διαφορετική διάσταση στην κατανόηση της εξέλιξης του παράκτιου τοπίου.
Στην παραλία Πλάκα, οι ακτόλιθοι αποτέλεσαν το επίκεντρο μιας βιωματικής συζήτησης για τον τρόπο δημιουργίας τους, τον ρόλο τους ως φυσικών κυματοθραυστών και τη συμβολή τους στην προστασία της ακτής από τη διάβρωση. Η σύγκριση τμημάτων της ίδιας παραλίας με και χωρίς ακτόλιθους ανέδειξε, με τον πιο παραστατικό τρόπο, πώς οι φυσικοί αυτοί σχηματισμοί επηρεάζουν την εξέλιξη της ακτογραμμής.
Στο στενό της Παροναξίας, η γεωλογική ιστορία γίνεται μάθημα: πώς η εξέλιξη του τοπίου στο πρόσφατο γεωλογικό παρελθόν μάς βοηθά να κατανοήσουμε τις σημερινές φυσικές και ανθρωπογενείς πιέσεις και να σχεδιάσουμε τη βιώσιμη διαχείριση των ακτογραμμών του μέλλοντος.
