Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος: Πραγματοποιήθηκε η ημερίδα του Εργαστηρίου της Τάφρου του Κορινθιακού Κόλπου

Πραγματοποιήθηκε η ημερίδα του Εργαστηρίου της Τάφρου του Κορινθιακού Κόλπου – (Corinth Rift Laboratory) CRL στο Αμφιθέατρο «Ιωάννης Δρακόπουλος» του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών στις 11 Ιουνίου 2024.

Οι κύριοι οργανωτές ήταν ο Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος κ. Γεώργιος Καβύρης και ο Εντεταλμένος Ερευνητής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών κ. Παναγιώτης Ηλίας. Χαιρετισμό απηύθυναν η Πρόεδρος του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος Καθηγήτρια κ. Ασημίνα Αντωναράκου και ο Διευθυντής του Τομέα Γεωφυσικής και Γεωθερμίας Καθηγητής κ. Νικόλαος Βούλγαρης. Συμμετείχαν, με φυσική παρουσία ή διδικτυακά, 24 ερευνητές από όλα τα συνεργαζόμενα ινστιτούτα από την Ελλάδα (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και Πανεπιστήμιο Πατρών), τη Γαλλία (Γαλλικό Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών, CNRS) και την Τσεχία (Πανεπιστήμιο Charles της Πράγας), καθώς και εξωτερικός συνεργαζόμενος ερευνητής από την Ιταλία (Εθνικό Ινστιτούτο Γεωφυσικής και Ηφαιστειολογίας, INGV). Στην ημερίδα του CRL παρουσιάστηκαν επιστημονικά θέματα, καθώς και οι προηγούμενες δραστηριότητες του Εργαστηρίου, που αφορούσαν θέματα διακυβέρνησης, επιστημονικά και συντήρησης. Λήφθηκαν αποφάσεις, ενώ τέθηκαν και νέα θέματα προς συζήτηση. Αναλύθηκαν προηγούμενες και διερευνήθηκαν μελλοντικές κοινές προτάσεις για ερευνητικά Έργα. Συζητήθηκαν επίσης θέματα, όπως η λήψη στρατηγικών αποφάσεων για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του CRL, οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή υποδομή παρατήρησης της ηπειρωτικής γης EPOS, καθώς και εκπαιδευτικές και ενημερωτικές δραστηριότητες. Η ημερήσια διάταξη της ημερίδας CRL 2024 έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα https://nfo.crlab.eu/crl-general-assembly-2024. Σύντομα θα αναρτηθούν και τα πρακτικά, καθώς αποφασίστηκε να διανεμηθούν ελεύθερα.

Στην ευρύτερη περιοχή του Κορινθιακού Κόλπου, εδώ και περίπου 30 χρόνια, διενεργείται μια συντονισμένη προσπάθεια για την πληρέστερη κατανόηση των γεωφυσικών διαδικασιών (π.χ. σεισμοί, κατολισθήσεις, τσουνάμι) που λαμβάνουν χώρα στην περιοχή. Διαχρονικά, παρατηρούνται εφελκυστικές τάσεις, με αποτέλεσμα ο Βόρειος και Νότιος Κορινθιακός Κόλπος να απομακρύνονται μέχρι και 15 χιλιοστά ανά έτος, φαινόμενο μοναδικό στην Ευρώπη αλλά και στην υφήλιο για περιοχές πέρα των τεκτονικών ορίων. Ένα τμήμα της χερσαίας έκτασης του Βόρειου Κορινθιακού Κόλπου (παράκτιες περιοχές της νότιας Φωκίδας) κατέρχονται και του Νότιου (παράκτιες περιοχές της βόρειας Αχαΐας) ανέρχονται. Στον Κορινθιακό Κόλπο έχουν καταγραφεί ισχυροί και καταστρεπτικοί σεισμοί από την αρχαιότητα, με πιο πρόσφατο τον σεισμό του Αιγίου το 1995.

Για την όσο το δυνατόν πληρέστερη και ενδελεχή μελέτη, έχει εγκατασταθεί ένα μεγάλο πλήθος οργάνων (σεισμόμετρα, επιταχυνσιόμετρα, δορυφορικοί δέκτες GNSS κλπ). Οι σεισμολογικοί σταθμοί καταγράφουν την εδαφική κίνηση και οι γεωδαιτικοί σταθμοί GNSS μετράνε την εδαφική παραμόρφωση  και συμβάλουν στην κατανόηση του γεωτεκτονικού υποβάθρου της ευρύτερης περιοχής. Ανά τακτά διαστήματα αλλά και σε έκτακτες περιπτώσεις ομάδες ερευνητών επισκέπτονται την περιοχή για εγκατάσταση και συντήρηση των σταθμών, λήψεις μετρήσεων κ.α. Ταυτόχρονα, λαμβάνονται δεδομένα από δορυφόρους παρατήρησης της γης με συχνές λήψεις. Οι επίγειες και δορυφορικές παρατηρήσεις αξιοποιούνται σε ερευνητικά έργα και μελέτες από διάφορες ερευνητικές ομάδες, οι οποίες καλύπτουν ένα ευρύ επιστημονικό πεδίο με σκοπό την σε βάθος κατανόηση των γεωφυσικών διαδικασιών που λαβαίνουν χώρα. Οι πρόσφατες κοινές μελέτες της ομάδας CRL αξιοποίησαν πλήρως τις επί τόπου σεισμολογικές, γεωδαιτικές και δορυφορικές μετρήσεις της σεισμικής κρίσης 2020-2021 στην περιοχή του CRL, αποδεικνύοντας την ευαισθητοποίηση, την εγρήγορση και το υψηλό επίπεδο ενεργοποίησης των ερευνητών του δικτύου.

Το Εργαστήριο της Τάφρου του Κορινθιακού Κόλπου (Corinth Rift Laboratory, CRL) έχει αναγνωριστεί ως το μοναδικό Διεθνές Παρατηρητήριο Εγγύς Ρηγμάτων (Near Fault Observatory) από την Ευρωπαϊκή υποδομή παρατήρησης της ηπειρωτικής γης EPOS. Το σχήμα διακυβέρνησης του CRL περιλαμβάνει την Επιτροπή Διακυβέρνησης (ένα μέλος από κάθε συνεργαζόμενο ινστιτούτο) και τη Γενική Συνέλευση.