Η επιλογή του για τον τόπο της συζήτησής μας δεν θα μπορούσε να ήταν πιο συμβολική. Με τον πρύτανη του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών καθηγητή Γεράσιμο Σιάσο – τον νεότερο στην ιστορία του Πανεπιστημίου – συναντηθήκαμε αργά το μεσημέρι στο μόλις ανακαινισμένο εστιατόριο του Πολιτιστικού Κέντρου «Κωστής Παλαμάς» του Πανεπιστημίου, στην Ακαδημίας.
Υστερα από μια σύντομη ξενάγηση στο γραφείο του Κωστή Παλαμά, ο οποίος επί 31 χρόνια διετέλεσε γενικός γραμματέας του Πανεπιστημίου Αθηνών, η κουβέντα με τον πρύτανη ξεκίνησε από το νέο, πολύ σημαντικό, εγχείρημα του ΕΚΠΑ.
«Το Πανεπιστήμιό μας εδώ και ενάμιση χρόνο έχει εντάξει στο στρατηγικό του σχέδιο την ίδρυση και λειτουργία του πρώτου παραρτήματος σε μια ξένη χώρα. Και η ομόφωνη απόφαση της Συγκλήτου ήταν να ιδρύσουμε ένα παράρτημα ως Πανεπιστήμιο στην Κύπρο», τονίζει. «Οι λόγοι, πέραν της διεθνοποίησης που προσφέρει στο Ίδρυμα μας μια τέτοια κίνηση και της δυνατότητας να προσεγγίσουμε φοιτητές, όχι μόνο από την Κύπρο αλλά και από περιοχές της Ασίας και της Αφρικής που βρίσκονται κοντά στη Μεγαλόνησο, είναι ότι πρόκειται για ένα εγχείρημα που έχει και εθνική σημασία. Είναι γνωστό, επίσης, ότι το Πανεπιστήμιό μας έχει ακατάλυτους θεσμούς δύο αιώνων με την Κύπρο, έχει εκπαιδεύσει δεκάδες χιλιάδες Κυπρίους, έχει λάβει μέρος, ως Πανεπιστήμιο, σε όλους τους κυπριακούς αγώνες – άρα η πορεία του είναι συνυφασμένη και με την ιστορία της Κύπρου».
Όπως αναφέρει ο κ. Σιάσος, είναι εντυπωσιακή η αποδοχή και βούληση της κυπριακής κοινωνίας για τη λειτουργία του Πανεπιστημίου Αθηνών στη Μεγαλόνησο. Αναφέρει την πολύ θερμή υποδοχή της κυβέρνησης και τη συνεχή στήριξη του προέδρου της Κύπρου Νίκου Χριστοδουλίδη, της Αρχιεπισκοπής και του Αρχιεπισκόπου Γεωργίου, όλων των τοπικών αρχών και των επιστημονικών φορέων. Μιλά, επίσης, για τα αποτελέσματα παγκύπριας δημοσκόπησης, η οποία κατέγραψε ότι 9 στους 10 Κυπρίους επιθυμούν να ιδρυθεί παράρτημα του ΕΚΠΑ στο νησί. «Ανυπομονούν να δουν να λειτουργεί στην πατρίδα τους το Πανεπιστήμιο, στο οποίο σπούδασαν οι ίδιοι, τα παιδιά, τα εγγόνια τους, οι γονείς τους», λέει ο πρύτανης.
Σε πρώτη φάση θα λειτουργήσουν οκτώ τμήματα – Οικονομικών Επιστημών, Διοίκησης, Ναυτιλίας και Λιμένων, Παιδαγωγικό, Ψυχολογίας, Ιατρική Σχολή, Νοσηλευτική και αγγλόφωνο τμήμα κλασικών σπουδών (Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Λογοτεχνίας της αρχαίας Ελλάδας). Το παράρτημα του Πανεπιστημίου είναι έτοιμο να λειτουργήσει στην Κύπρο μέσα στο 2025 ορισμένα τμήματα, μετά και την προχθεσινή ολοκλήρωση της διαδικασίας πιστοποίησης, ενώ όλα τα τμήματα θα λειτουργούν το 2026.
Πρόκειται για το επιστέγασμα των ενεργειών διεθνοποίησης του Πανεπιστημίου και όπως αναφέρει «όλα είναι αποτέλεσμα των προσπαθειών των συναδέλφων σε όλα τα τμήματα». «Το τελευταίο διάστημα έχουμε πολύ σημαντικές επιτυχίες όσον αφορά κοινά ξενόγλωσσα εκπαιδευτικά προγράμματα με τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου», επισημαίνει ο κ. Σιάσος.
Αναφέρει τέσσερα πρόσφατα παραδείγματα. Το Harvard, με το οποίο το ΕΚΠΑ ξεκίνησε κοινό εκπαιδευτικό πρόγραμμα στην κλινική επιδημιολογία. Το Yale – η νέα πρόεδρός του επισκέφθηκε πρόσφατα τη χώρα μας και υπόγραψαν με το Πανεπιστήμιο Αθηνών κοινό μεταπτυχιακό πρόγραμμα master στην περιβαλλοντική υγεία. Με το τρίτο, το Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, ξεκίνησε συνεργασία εκπαίδευσης τόσο φοιτητών όσο και μελών ακαδημαϊκού προσωπικού. Τέλος, η αντιπρύτανης του Columbia επισκέφθηκε πρόσφατα το Πανεπιστήμιο και ξεκίνησαν συνεργασία για ανταλλαγές φοιτητών και εκπαιδευτικού προσωπικού.
Ο καθηγητής υπενθυμίζει, επίσης, το πρόσφατο Συνέδριο των Πρυτάνεων και Αντιπρυτάνεων των Πανεπιστημίων των πρωτευουσών της Ευρώπης, που έγινε για πρώτη φορά στην Ελλάδα τα τελευταία 35 χρόνια και το οποίο φιλοξενήθηκε από το ΕΚΠΑ. «Με όλες αυτές τις κινήσεις θεωρούμε ότι το Πανεπιστήμιό μας ενισχύεται ακόμα περισσότερο στο κομμάτι της διεθνοποίησης», τονίζει ο κ. Σιάσος.
Επίσης, αναφέρεται με περηφάνια στους σχεδόν 8.000 αλλοδαπούς φοιτητές που εκπαιδεύονται στα ξενόγλωσσα προγράμματα σπουδών (3 προπτυχιακά και 33 μεταπτυχιακά). Παράλληλα, όπως λέει: «Το ΕΚΠΑ συνεχώς ανεβαίνει, παραμένοντας στα 200 καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου στις διεθνείς λίστες αξιολόγησης – και μάλιστα βελτιώνοντας συνεχώς τη θέση του. Ιδιαίτερα για το 2025, είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι γιατί στην QS που θεωρείται στις τρεις πιο έγκυρες διεθνείς λίστες αξιολόγησης, λάβαμε τον τίτλο του πιο βελτιωμένου Πανεπιστημίου της Ευρώπης, και αυτό είναι το αποτέλεσμα της προσπάθειας όλου του προσωπικού του Πανεπιστημίου».
Η συζήτηση μεταφέρεται σε ένα θέμα που συζητήθηκε κατά κόρον στη διάρκεια της προηγούμενης ακαδημαϊκής χρονιάς, την παραβατικότητα στα ΑΕΙ. «Με συντονισμένες ενέργειες, τόσο της παρούσας κυβέρνησης, όσο και των πανεπιστημίων, τα περιστατικά βίας και παραβατικότητας στα ΑΕΙ τα τελευταία χρόνια έχουν μειωθεί πάρα πολύ», απαντά. «Σε αυτό συνετέλεσε ιδιαίτερα η κατάργηση του επονομαζόμενου ασύλου. Ηταν κάτι σωστό και μια βασική προϋπόθεση που έδωσε τη δυνατότητα στην πολιτεία να επεμβαίνει και μέσα στα πανεπιστήμια (όπως παρεμβαίνει και σε οποιοδήποτε άλλο χώρο της επικράτειας), όταν υπάρχουν παραβατικές συμπεριφορές. Αυτή τη στιγμή, λοιπόν, εάν μιλάμε για βία και παραβατικότητα, μάλλον είναι άλλες «περιοχές» στις οποίες θα πρέπει να εστιάσουμε την προσοχή μας – κι όχι τα πανεπιστήμια. Ωστόσο, τόσο το δικό μας πανεπιστήμιο, όσο και όλα τα άλλα, έχουν προχωρήσει σε σημαντικά μέτρα για την εξάλειψη και των τελευταίων φαινομένων βίας και παραβατικότητας, όπου υπάρχουν, με εφαρμογή των σχεδίων ασφαλείας, τα οποία έχουμε επικαιροποιήσει».
Αναφέρει μάλιστα το κερδισμένο «στοίχημα», όπως το χαρακτηρίζει, της απόδοσης στην πανεπιστημιακή κοινότητα του «αυτοδιαχειριζόμενου κυλικείου» της Νομικής, το οποίο για πολλά χρόνια τελούσε υπό κατάληψη. Σήμερα στον πλήρως ανακαινισμένο χώρο, λειτουργεί και αίθουσα διδασκαλίας και ιατρεία φοιτητών και νόμιμο κυλικείο. «Ήταν κάτι το οποίο το αποφασίσαμε ως Πανεπιστήμιο και το υλοποιήσαμε», λέει.
Στην ερώτηση μας αν το σχέδιο ασφαλείας προβλέπει την είσοδο των φοιτητών με κάρτα απαντά: «Έχουμε συγκροτήσει σχέδιο ασφαλείας, στο οποίο υπάρχουν χώροι, οι οποίοι θα είναι ελεγχόμενοι με κάρτες – όπως συμβαίνει σε όλα τα πανεπιστήμια του κόσμου. Βέβαια, όπως γνωρίζετε, επειδή το Πανεπιστήμιό μας έχει κτίρια έκτασης σχεδόν ενός εκατομμυρίου τετραγωνικών μέτρων, κάτι τέτοιο θα ήταν αδύνατο να γίνει σε όλους τους χώρους. Θα προσπαθήσουμε να γίνει κατά προτεραιότητα σε χώρους όπου σύμφωνα με τους ειδικούς ασφάλειας υπάρχει ανάγκη. Πρέπει να πούμε, όμως, ότι για την πλήρη εφαρμογή όλων των σχεδίων ασφαλείας απαιτούνται επιπλέον πόροι. Αυτή τη στιγμή, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών έχουμε έλλειμμα όσον αφορά τον αριθμό των φυλάκων και σε συνεργασία με την πολιτεία αυτό το κομμάτι θα ενισχυθεί».
Υποδομές όσο ένα… Νέο Ψυχικό
Το τεράστιο μέγεθος ή πιο σωστά, η μεγάλη έκταση των κτιριακών υποδομών του ΕΚΠΑ (έκταση όση όλα τα κτίρια στον Δήμο Νέου Ψυχικού, για παράδειγμα), γεννά και θέμα συντήρησης. «Αυτό αποτελεί το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε σήμερα», επισημαίνει. «Γιατί, ναι μεν οι δύο αιώνες που λειτουργεί το Πανεπιστήμιο του προσδίδουν κύρος αλλά, από την άλλη, οι νεότερες υποδομές μας είναι 50 ετών και οι αρχαιότερες 200 ετών. Είναι, λοιπόν, αφενός πολύ ενεργοβόρες και αφετέρου έχουν τεράστιο κόστος συντήρησης. Αυτό απαιτεί σημαντική χρηματοδότηση για την αναβάθμισή τους. Βρισκόμαστε σε συνεχή επικοινωνία με την πολιτεία και το τελευταίο διάστημα έχουν γίνει πολλά βήματα στον τομέα των υποδομών. Να τονίσω ότι με την ηγεσία του υπουργείου Παιδείας έχουμε εξαιρετική επικοινωνία, άλλωστε η κυρία Ζαχαράκη είναι και απόφοιτος του Πανεπιστημίου μας».
Αναφέρει ενδεικτικά το ανακαινισμένο κτίριο της Σχολής Επιστημών Αγωγής, το Ευγενίδειο νοσοκομείο που ανακαινίστηκε πλήρως, το νέο κτίριο της Οδοντιατρικής Σχολής που προχωρά η ανέγερσή του, το νέο κτίριο στο κέντρο της Αθήνας για τη στέγαση δύο τμημάτων, τους ανακαινισμένους χώρους άθλησης, τους υπό ανακαίνιση χώρους υγιεινής στην Πανεπιστημιούπολη Ζωγράφου και, επίσης πολύ σημαντικό, μία από τις φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου, που ανακαινίζεται πλήρως. «Ετσι σε ένα χρόνο θα παραδοθεί στους φοιτητές η πρώτη φοιτητική εστία στην Ελλάδα με μηδενικό ενεργειακό αποτύπωμα».
Ο πρύτανης αναφέρεται, εν τάχει, και σε μια σειρά ακόμα πρόσφατες πρωτοβουλίες, όπως την ψηφιοποίηση μεγάλου μέρους των διαδικασιών του Πανεπιστημίου, τα ψηφιοποιημένα πτυχία των τελευταίων 25 ετών που είναι πλέον προσβάσιμα μέσω του gov.gr, την επιμόρφωση του προσωπικού στην ΑΙ. «Με όλα αυτά ευελπιστούμε ότι θα βελτιώσουμε σημαντικά την καθημερινότητα και τις διαδικασίες στο Πανεπιστήμιο», επισημαίνει.
Στη συζήτηση για την ιστορικότητα του ΕΚΠΑ και το κύρος του, ο κ. Σιάσος αναφέρει μια σειρά σπουδαίων προσωπικοτήτων που πέρασαν από τα έδρανα του. Από τον Χαρίλαο Τρικούπη, τον Ελευθέριο Βενιζέλο και την Αμαλία Φλέμιγκ, μέχρι τον Οδυσσέα Ελύτη, τον Γιώργο Σεφέρη, τον Μανόλη Ανδρόνικο, τον Γιώργο Παπανικολάου, τον Θεόδωρο Αρεταίο, τον Νίκο Καζαντζάκη, την Μαρία Πολυδούρη, τη Διδώ Σωτηρίου κ.λπ. Θυμίζει πως όλοι οι Πρόεδροι της Δημοκρατίας (πλην ενός) και μεγάλος αριθμός πρωθυπουργών και υπουργών υπήρξαν απόφοιτοι του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου. Κι αν αγαπάτε τα στοιχεία: υπολογίζεται πως τα τελευταία 30 χρόνια έχουν αποφοιτήσει και βρίσκονται στη ζωή περίπου 400 χιλιάδες απόφοιτοι του ΕΚΠΑ. «Ολους αυτούς θέλουμε να τους αναζητήσουμε, να τους φέρουμε πάλι κοντά μας. Γι’ αυτό ιδρύσαμε τμήμα αποφοίτων. Εχουμε υπογράψει μάλιστα μνημόνιο συνεργασίας με το υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο θα συνδράμει ώστε να προσεγγίσουμε και επιστημονικό δυναμικό το οποίο αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιό μας και βρίσκεται στην Ευρώπη, στην Αμερική, στην Αυστραλία, παντού στον κόσμο. Ολους αυτούς θέλουμε να μπορέσουμε να ξανασυνδέσουμε με το Πανεπιστήμιό τους και, εν τέλει, με την Ελλάδα».
Για το τέλος, κρατήσαμε μια προσωπική ερώτηση: τι θυμάται ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών από τα χρόνια που ήταν ο ίδιος φοιτητής του; «Τη χαρά όταν τελειώναμε την εξεταστική, που στην Ιατρική διαρκούσε περίπου δυο μήνες, κι έτσι άρχιζε ένα μικρό διάστημα ανάπαυλας μιας, δυο εβδομάδων. Τις πολύ ισχυρές παραστάσεις, τη σημαντική εμπειρία και την πολύ καλή εκπαίδευση στις κλινικές της Ιατρικής (έχουμε 70 κλινικές σε 16 διαφορετικά νοσοκομεία). Και κάτι που, πιστεύω, δεν το ξεχνάει κανένας φοιτητής: τη μέρα της ορκωμοσίας. Ήταν Ιούλιος του 2003. Βέβαια, είναι αλήθεια ότι δεν περίμενα πως ακριβώς 20 χρόνια μετά, το 2023 θα βρεθώ πάλι στην ίδια αίθουσα, ως πρύτανης».
Πηγή: https://www.tanea.gr/print/2025/09/06/interviews/entyposiaki-lfi-ypodoxi-lftou-ekpa-lfstin-kypro/
