Με αφορμή τη «Διεθνή Ημέρα Ειρηνικής Συμβίωσης» 16/05/2022

Δημήτρης Ν. Χρυσοχόου

Καθηγητής Θεωρίας και Θεσμών της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Honorary University Fellow στο College of Social Sciences and International Studies του Πανεπιστημίου Exeter (2014-22), Επισκέπτης Καθηγητής στο Κέντρο Έρευνας Δημοκρατίας και Δικαίου του Πανεπιστημίου Μακεδονίας (Μάρτιος-Ιούλιος 2022) και Ανώτερος Εταίρος στο Κυπριακό Κέντρο Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας (Μάρτιος-Δεκέμβριος 2022).

στα ίδια μελήματα
       στις ίδιες σπονδές
μοιραζόμαστε

Η σημερινή ημέρα έχει ανακηρυχθεί από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών ως «Διεθνής Ημέρα Ειρηνικής Συμβίωσης» (Α/RES/72/130). «Συμβίωση»: προσήλωση στις απαιτήσεις του κοινού βίου: σε ό,τι δύναται να μοιρασθεί. Συγκροτεί(ται σε) κοινά μελήματα: (σε) ό,τι συνέχει το «μοίρασμα» ως γνωριμία με και προσφορά προς άλλους, ως υποδοχή φιλάλληλων αποκρίσεων. Κι έτσι πλοηγεί τη «μοναξιά» της ενικότητας στη «συντροφιά» της πολλαπλότητας. Γράφει ο Martin Buber (1987:139), «το Εγώ υπάρχει μόνο στην σχέση του με το Εσύ […] Μόνο ο άνθρωπος με τον άνθρωπο αποτελεί πλήρη εικόνα». Ή, από τον Κωνσταντίνο Τσάτσο (1993:131): «Το άτομο είναι παροδικό· είναι ένα απόσπασμα ζωής, και ολοκληρώνεται μόνον εκεί όπου υπάρχει μια κοινωνία ανθρώπων που αμοιβαία συμπληρώνουν τις ατέλειες της φυσικής της ύπαρξης». Και από το μήνυμα της Αυτού Θειοτάτης Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου προς την 7η διαθρησκευτική συνάντηση G20 Interfaith Forum τον Οκτώβριο του 2020: «Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν έχει χρώμα, φύλο, ηλικία, εθνότητα ή θρησκεία. Ο κάθε άνθρωπος έχει την ίδια αξία και επομένως ο σεβασμός και η ίση μεταχείριση προς κάθε άνθρωπο πρέπει να παρέχεται κάθε στιγμή και σε κάθε μέρος». Το να επανέλθει το χαμόγελο των παιδιών που βιώνουν τον πόλεμο, όπως εδώ και τρεις σχεδόν μήνες στην Ουκρανία μετά τη ρωσική εισβολή, το οφείλουμε στον δημόσιο πολιτισμό που γιορτάζουμε λίγες μέρες νωρίτερα, την 9η Μαΐου, Ημέρα της Ευρώπης. Κι αν μακρινό φαντάζει, ας θυμηθούμε ξανά τον Τσάτσο (1988:32): «Απάνω σε βράχους χτίζονται οι φάροι»· αλλά και τον Οδυσσέα Ελύτη (1989:15): «Αν κανένας δεν ανεβαίνει στον Όλυμπο, δε σημαίνει ότι ο Όλυμπος παύει να υπάρχει»· όπως και τον στίχο του Μενέλαου Λουντέμη (1954:65): «Κι ὅπως χιλιόφλογη, ἡ αὐγή, κι ἐδῶ θέ ν᾿ ἀνατέλλει…»· κι ας ειπωθεί, πιο προσωπικά (2020:8):

 «Λίγο πριν τον ήλιο»
–Τι κρύβεται πίσω απ’ τον ήλιο μπαμπά;
–Ένας κόσμος μακρινός, γεμάτος χρώματα.
–Μα αφού δεν φαίνεται, πώς το ξέρεις;
–Γιατί θα ’θελα να ’ναι έτσι, κι ίσως να είναι.
–Αφού το θέλεις εσύ, το θέλω κι εγώ!
–Τότε είμαι σίγουρος πως είναι!
–Κι όμως, μοιάζει τόσο μακρινός.
–Όχι αν τον κλείσεις στα χέρια σου.
–Και πώς θα το κάνω αυτό;
–Όπως εσύ εμένα.

Πηγές

Buber, Μ. (1987) [1948], Το Πρόβλημα του Ανθρώπου, μετάφραση.: Χ. Αποστολόπουλος, Αθήνα: Γνώση.
Ελύτης, Ο. (1989), Η Μαγεία του Παπαδιαμάντη, Αθήνα: Γνώση.
Λουντέμης, Μ. (1954), «Ελεύθερα Δωδεκάνησα», στο Μ. Λουντέμης, Κραυγή στα Πέρατα. Ποιήματα, Αθήνα: Παλμός.
Τσάτσος, Κ. (1988), Αποχαιρετισμός, Αθήνα: Αστρολάβος/Ευθύνη.
Τσάτσος, Κ. (1993), Η Κοινωνική Φιλοσοφία των Αρχαίων Ελλήνων, Αθήνα: Εστία.
Χρυσοχόου, Δ. Ν. (2020), Πολιτειολογία των ενώσεων, Αθήνα: Ι. Σιδέρης.