Αξιολόγηση των γνώσεων των μαθητών για την υγεία των νεφρών

Vassilikopoulos, T.; Kalokairinou, A.; Kourlaba, G.; Grapsa, E. Evaluation of Pupils’ Knowledge about Kidney Health. Int. J. Environ. Res. Public Health 2021, 18, 12811. https://doi.org/10.3390/ijerph182312811

https://www.mdpi.com/1390576

Θεόδωρος Βασιλικόπουλος¹, Αθηνά Καλοκαιρινού², Γεωργία Κουρλαμπά³, Ειρήνη Γράψα⁴

¹Σχολικός Νοσηλευτής ΠΕ25, MSc, Υποψήφιος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ

²Καθηγήτρια Κοινοτικής Νοσηλευτικής, Τμήμα Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ

³Βιοστατιστικός – Ακαδημαϊκή Υπότροφος Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ

⁴Καθηγήτρια Νεφρολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Διευθύντρια Νεφρολογικής Κλινικής Αρεταίειον Νοσοκομείο, ΕΚΠΑ

            Η Χρόνια Νεφρική Νόσος (ΧΝΝ) είναι ένα αυξανόμενο παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας. Πάνω από το 50% των χρόνιων νεφρικών παθήσεων στα παιδιά είναι είτε κληρονομικές είτε συγγενείς. Τα παγκόσμια επιδημιολογικά δεδομένα για το φάσμα τόσο της ΧΝΝ όσο και της οξείας νεφρικής βλάβης στα παιδιά είναι επί του παρόντος περιορισμένα, αν και βαίνουν συνεχώς αυξανόμενα.   Ο επιπολασμός της ΧΝΝ στην παιδική ηλικία  δεν είναι συχνός  και η συχνότητα  αναφαίρετε   15-74,7 ανά εκατομμύριο παιδιά. Η καλύτερη κατανόηση της επιδημιολογίας της ΧΝΝ στα παιδιά είναι απαραίτητη προκειμένου να γίνει ακριβής και έγκαιρη διάγνωση, να εντοπιστούν αποτρέψιμες ή αναστρέψιμες αιτίες εξέλιξης, να προαχθεί η πρόγνωση της νόσου και να υποστηριχθεί η συμβουλευτική των παιδιών και των οικογενειών τους.

Οι ειδικοί τόσο της δημόσιας υγείας όσο και της σχολικής εκπαίδευσης για την υγεία έχουν τονίσει εδώ και καιρό τον ρόλο που πρέπει να διαδραματίσει η σχολική εκπαίδευση για την υγεία στη διασφάλιση ενός υγιούς πληθυσμού με προγράμματα αγωγής υγείας.

Το πλαίσιο “Σχολεία Προαγωγής Υγείας” αποτελεί μέρος της Παγκόσμιας Πρωτοβουλίας για την Υγεία στα Σχολεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και έχει στόχο την ενίσχυση των δραστηριοτήτων προαγωγής της υγείας και εκπαίδευσης σε κάθε επίπεδο, από τοπικό έως παγκόσμιο. Οι συνιστώσες για την παροχή ενός σχολείου που προάγει την υγεία είναι: οι πολιτικές υγείας, το φυσικό περιβάλλον, το κοινωνικό περιβάλλον, η συμμετοχή της κοινότητας, το πρόγραμμα σπουδών για την ανάπτυξη δεξιοτήτων υγείας και η παροχή υπηρεσιών υγείας στο σχολείο.

Είναι σημαντικό για τους μαθητές να αποκτήσουν γνώσεις σχετικά με τη λειτουργία όλων των συστημάτων του ανθρώπινου σώματος, όπως το ουροποιητικό σύστημα και πιο συγκεκριμένα τη σημασία της νεφρικής λειτουργίας.

Σε πολλές χώρες, οι δραστηριότητες προαγωγής της υγείας και πρόληψης στα σχολεία αποτελούν μέρος του επαγγέλματος του σχολικού νοσηλευτή.

Σκοπός της μελέτης ήταν η διερεύνηση του επιπέδου γνώσης της νεφρικής λειτουργίας των μαθητών της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Πραγματοποιήθηκε μια συγχρονική μελέτη με δείγμα ευκολίας 220 μαθητές, της Ε’ και της ΣΤ’ τάξης, σχολείων γενικής εκπαίδευσης. Χρησιμοποιήθηκε  ένα  ερωτηματολόγιο αποτελούμενο από 11 ερωτήσεις.. Ωστόσο, με βάση μια ανάλυση των τιμών του Cronbach alpha που ελήφθησαν όταν διαγράφηκαν μεμονωμένες ερωτήσεις, δύο ερωτήσεις αφαιρέθηκαν από την ανάλυση και μόνο εννέα παρέμειναν για ανάλυση και συμμετείχαν στον υπολογισμό της βαθμολογίας γνώσης. Επιπλέον, καταγράφηκαν το φύλο και οι καθημερινές συνήθειες των μαθητών σχετικά με την κατανάλωση νερού και τη συχνότητα της ούρησης. Οι μαθητές είχαν υψηλό ποσοστό σωστών απαντήσεων σχετικά με τις γνώσεις για τον αριθμό των νεφρών (95,2%), εάν ένα παιδί μπορεί να έχει προβλήματα με τους νεφρούς (85,5%) και εάν ένα άτομο μπορεί να επιβιώσει με έναν νεφρό (68,5%). Χαμηλά επίπεδα γνώσης παρατηρήθηκαν στη λειτουργία και τον ρόλο των νεφρών (36,4%), καθώς και στο σημείο του σώματος που βρίσκονται οι νεφροί (30,9%). Η διάμεση συνολική βαθμολογία των γνώσεων (διατεταρτημόριο εύρος IQR) ήταν 6 (5–7), χωρίς να εντοπιστεί διαφορά μεταξύ των δύο φύλων (p = 0,135). Μια στατιστικά σημαντική διαφορά βρέθηκε μεταξύ των μαθητών της Ε’ και της Στ’ τάξης, (p = 0,035).

Η παρούσα έρευνα καταδεικνύει ότι οι γνώσεις των μαθητών για τη νεφρική λειτουργία και την προστασία των νεφρών τους χρειάζονται βελτίωση. Επίσης η έρευνα απέδειξε την έλλειψη γνώσεων των Ελλήνων μαθητών σχετικά με την λειτουργία των νεφρών και την προστασία των νεφρών τους. Επομένως, υπάρχει σαφής ανάγκη για εκπαίδευση και ενημέρωση από τους σχολικούς νοσηλευτές. Ωστόσο, περισσότερες μελέτες που αφορούν μεγαλύτερο αριθμό παιδιών θα τονίσουν τη σοβαρότητα του προβλήματος για την αύξηση της ευαισθητοποίησης, όχι μόνο σε εθνικό αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο.