Μια νέα θεραπευτική επιλογή για την πρόληψη υποτροπής ισχαιμικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου: asundexian, ένας αναστολέας του παράγοντα XI.

Οι ασθενείς που έχουν υποστεί ισχαιμικό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο υποτροπής, ιδιαίτερα κατά τους πρώτους μήνες μετά το αρχικό συμβάν. Η πρόληψη των υποτροπών βασίζεται κυρίως στη χορήγηση αντιαιμοπεταλιακής αγωγής, ωστόσο ο υπολειπόμενος κίνδυνος παραμένει σημαντικός.

Τα τελευταία χρόνια, το ενδιαφέρον έχει στραφεί σε νέες αντιθρομβωτικές θεραπείες που στοχεύουν τον παράγοντα XI της πήξης, με στόχο την πρόληψη της θρόμβωσης χωρίς αύξηση του αιμορραγικού κινδύνου. Το asundexian αποτελεί έναν εκλεκτικό αναστολέα του ενεργοποιημένου παράγοντα XI (factor XIa), ο οποίος φαίνεται να διαχωρίζει τη θρομβωτική διαδικασία από τη φυσιολογική αιμόσταση.

Πρόσφατα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό New England Journal of Medicine τα αποτελέσματα της της πρώτης, φάσης 3, τυχαιοποιημένης, δίπλα-τυφλής κλινικής μελέτης OCEANIC-STROKE, η οποία αξιολόγησε την αποτελεσματικότητα και ασφάλεια του asundexian για τη δευτερογενή πρόληψη ισχαιμικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου.

Στη μελέτη συμμετείχαν συνολικά 12.327 ασθενείς από 702 κέντρα σε 37 χώρες, οι οποίοι είχαν υποστεί μη καρδιοεμβολικό ισχαιμικό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή υψηλού κινδύνου παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο και ελάμβαναν αντιαιμοπεταλιακή αγωγή. Οι ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν σε asundexian ή εικονικό φάρμακο και παρακολουθήθηκαν για διάστημα περίπου 1,5 έτους.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η χορήγηση asundexian οδήγησε σε σημαντική μείωση του κινδύνου υποτροπής ισχαιμικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου (6,2% έναντι 8,4%, σχετικός κίνδυνος 0,74, p<0,001). Επιπλέον, παρατηρήθηκε μείωση και στο σύνθετο καταληκτικό σημείο καρδιαγγειακού θανάτου, εμφράγματος του μυοκαρδίου ή εγκεφαλικού επεισοδίου.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι το όφελος αυτό δεν συνοδεύτηκε από αύξηση του κινδύνου σοβαρής αιμορραγίας, καθώς η συχνότητα μείζονος αιμορραγίας ήταν παρόμοια μεταξύ των δύο ομάδων (1,9% έναντι 1,7%) .

Τα ευρήματα της μελέτης υποδεικνύουν ότι η αναστολή του παράγοντα XIa αποτελεί μία πολλά υποσχόμενη θεραπευτική στρατηγική για τη δευτερογενή πρόληψη αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, προσφέροντας αποτελεσματική αντιθρομβωτική δράση χωρίς σημαντική επιβάρυνση σε αιμορραγικές επιπλοκές.

Σημαντική ήταν και η συμβολή της Ελλάδας στη διεξαγωγή της μελέτης, καθώς η χώρα κατετάγη 8η παγκοσμίως ως προς τον αριθμό των ασθενών που εντάχθηκαν στη μελέτη, ενώ η Β’ Νευρολογική Κλινική του ΕΚΠΑ, στο ΠΓΝ «Αττικόν», κατέλαβε την 1η θέση παγκοσμίως σε αριθμό συμμετεχόντων ασθενών.

Τα αποτελέσματα αυτά αναδεικνύουν τη σημαντική ερευνητική δραστηριότητα των ελληνικών κέντρων στον τομέα της αγγειακής νευρολογίας και τη δυνατότητα συμμετοχής των ασθενών σε καινοτόμες θεραπευτικές προσεγγίσεις.

Το asundexian αναμένεται να αδειοδοτηθεί εντός του 2027 τόσο από τον Αμερικανικό όσο και από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων.

Γεώργιος Τσιβγούλης, MD, PhD, MSc, FESO, FEAN, FAAN

Καθηγητής Νευρολογίας και Διευθυντής Β’ Νευρολογικής Κλινικής ΕΚΠΑ,

ΠΓΝ “Αττικόν”,

Ιατρική Σχολή, Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα, Ελλάδα

Λίνα Παλαιοδήμου, MD, PhD

Επίκουρη Καθηγήτρια Νευρολογίας – Αγγειακών Εγκεφαλικών Νοσημάτων ΕΚΠΑ

ΠΓΝ “Αττικόν”,

Ιατρική Σχολή, Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα, Ελλάδα