Εκδόσεις Πανεπιστημίου Αθηνών / Νέα Έκδοση: Πολιτισμός, Μνήμη, Ανώτατη Εκπαίδευση – «Η παρουσία και η συμβολή των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής στην Ελλάδα του 20ού αιώνα»

Κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών το συλλογικό έργο Πολιτισμός, Μνήμη, Ανώτατη Εκπαίδευση. Η παρουσία και η συμβολή των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής στην Ελλάδα του 20ού αιώνα, με επιστημονική επιμέλεια των Βαγγέλη Καραμανωλάκη, Λάμπρου Λιάβα, Έρης Σταυροπούλου και Ευάνθη Χατζηβασιλείου.

Η έκδοση αποτελεί καρπό του επιστημονικού συνεδρίου που διοργάνωσε το ΕΚΠΑ στην Αθήνα, από τις 30 Μαρτίου έως την 1η Απριλίου 2023, στο πλαίσιο των δράσεών του για την εκατονταετηρίδα της Μικρασιατικής Καταστροφής και με αφορμή τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από την Ανταλλαγή των Πληθυσμών και τη Συνθήκη της Λωζάνης. Περιλαμβάνει τις εισηγήσεις του συνεδρίου, επεξεργασμένες σε επιστημονικά άρθρα, και προλογίζεται από τον Πρύτανη του ΕΚΠΑ, Γεράσιμο Σιάσο.

Στο επίκεντρο του έργου βρίσκονται οι άνθρωποι που, μετά τον ξεριζωμό, ανασυγκρότησαν τη ζωή τους στην Ελλάδα, διατήρησαν και μετέδωσαν τη μνήμη των τόπων καταγωγής τους και συνέβαλαν καθοριστικά στη διαμόρφωση της ελληνικής κοινωνίας και του πολιτισμού. Με τη συνάντηση διαφορετικών επιστημονικών πεδίων και την αξιοποίηση αρχειακών τεκμηρίων, μαρτυριών, λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων, η έκδοση εξετάζει τόσο τις δυσκολίες της εγκατάστασης και της ενσωμάτωσης όσο και τις πολλαπλές μορφές δημιουργίας που συνδέθηκαν με την προσφυγική παρουσία.

Η ύλη οργανώνεται σε έξι θεματικές ενότητες: από την εγκατάσταση στην αποκατάσταση· παράδοση, κειμήλια και διαχείριση της μνήμης του προσφυγικού ελληνισμού· τόποι μνήμης και λαογραφικές καταγραφές της προσφυγικής ζωής· αναπαραστάσεις της προσφυγικής εμπειρίας· υγεία και περίθαλψη· το Πανεπιστήμιο Αθηνών και η Μικρά Ασία.

Οι μελέτες φωτίζουν την εγκατάσταση των προσφύγων και την οργάνωση της καθημερινής ζωής τους, τη δράση των συλλόγων, τη διατήρηση των κειμηλίων και τη συγκρότηση τόπων μνήμης. Εξετάζουν τη μετάδοση της προσφυγικής εμπειρίας στις επόμενες γενιές και την παρουσία της σε μουσεία, εκθέσεις και εκπαιδευτικούς θεσμούς. Παράλληλα, αναδεικνύουν τα αποτυπώματά της στη λογοτεχνία, στις εικαστικές τέχνες, στη μουσική, στον χορό και στον κινηματογράφο. Ξεχωριστή ενότητα αφιερώνεται στη δημόσια υγεία, στις συνθήκες περίθαλψης και στη λειτουργία των νοσοκομείων μετά την Καταστροφή.

Ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνει η μακρά και αμφίδρομη σχέση του Πανεπιστημίου Αθηνών με τον ελληνισμό της Μικράς Ασίας, πριν και μετά το 1922. Οι σχετικές συμβολές εξετάζουν τις διαδρομές σημαντικών πανεπιστημιακών προσωπικοτήτων και την υποδοχή προσφύγων φοιτητών και φοιτητριών, αναδεικνύοντας τη σημασία της πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση για την κοινωνική ένταξη και κινητικότητα. Ταυτόχρονα, φωτίζουν τον τρόπο με τον οποίο η ίδια η πανεπιστημιακή κοινότητα μεταβλήθηκε από την παρουσία τους.

Στοιχεία έκδοσης

Επιστημονική επιμέλεια: Βαγγέλης Καραμανωλάκης, Λάμπρος Λιάβας, Έρη Σταυροπούλου, Ευάνθης Χατζηβασιλείου.

Φιλολογική επιμέλεια: Σπύρος Κακουριώτης.

Εκδότης: Εκδόσεις ΕΚΠΑ, Αθήνα, Σεπτέμβριος 2026

Σελίδες: 666 | Διαστάσεις: 17 × 24 εκ. | Γλώσσα: Ελληνική
ISBN: 978-960-466-410-8