Οι Μικροί Αρθρωτοί Αντιδραστήρες και η ελληνική πραγματικότητα

Γράφει ο Ευστάθιος Γ. Στυλιάρης, Καθηγητής του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Εφημερίδα «Πανεπιστήμιο Αθηνών», Φύλλο 8, κυκλοφόρησε με «Το Βήμα της Κυριακής» 31 Μαΐου 2026.

Στο πρόσφατο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) του 2026, η πυρηνική ενέργεια περιλαμβάνεται πλέον ως δυνητική επιλογή για την περίοδο μετά το 2030-2035.

Η κοινή γνώμη στην Ελλάδα σχετικά με την αποδοχή της πυρηνικής ενέργειας στο πλαίσιο της ενεργειακής αυτονομίας διανύει μια φάση βίαιης ωρίμανσης. Ενώ για δεκαετίες η πυρηνική ενέργεια ήταν συνυφασμένη με τον φόβο πυρηνικών ατυχημάτων, η ενεργειακή κρίση και η κλιματική πίεση έχουν αρχίσει να μετατοπίζουν τις ισορροπίες. Στο πρόσφατο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) του 2026, η πυρηνική ενέργεια περιλαμβάνεται πλέον ως δυνητική επιλογή για την περίοδο μετά το 2030-2035. Αν και οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) παραμένουν η προτεραιότητα, το σχέδιο αναγνωρίζει ότι για την πλήρη απεξάρτηση της βαριάς βιομηχανίας και της ναυτιλίας από τους υδρογονάνθρακες, οι πυρηνικοί αντιδραστήρες νέας γενιάς, γνωστοί ως Μικροί Αρθρωτοί Αντιδραστήρες (Small Modular Reactors – SMR), αποτελούν μια ρεαλιστική λύση φορτίου βάσης.

Για να πεισθούν όμως οι πολίτες πως μια τέτοια στροφή προς τους SMR δεν είναι μια στείρα πολιτική απόφαση, επιβάλλεται σοβαρή προετοιμασία, έγκυρη επιστημονική προσέγγιση και μελέτη του θέματος προς δύο βασικές κατευθύνσεις: Την τεχνοοικονομική σύγκριση με άλλες ενεργειακές πηγές και την υιοθέτηση ενός αυστηρού ρυθμιστικού πλαισίου. Παρόλο που οι SMR σχεδιάζονται με παθητικά συστήματα ασφαλείας, τα οποία λειτουργούν με φυσικούς νόμους χωρίς ανάγκη ρεύματος ή ανθρώπινης παρέμβασης, η σεισμικότητα της Ελλάδας αποτελεί μια συνεχή, κύρια ανησυχία. Πρωτίστως λοιπόν, μια σοβαρή μελέτη πρέπει να αναδεικνύει την εφικτότητα της εγκατάστασης σε κατάλληλο γεωλογικό υπόβαθρο, ακολουθώντας διεθνή πρότυπα θωράκισης που εφαρμόζονται σε χώρες όπως η Ιαπωνία.

Η διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων και η σύγκρισή τους με αυτά των συμβατικών μεγάλων αντιδραστήρων αποτελεί μια εξίσου σημαντική παράμετρο. Σύμφωνα με μελέτες του Πανεπιστημίου Stanford, οι SMR ενδέχεται να παράγουν μεγαλύτερο όγκο αποβλήτων ανά μονάδα ενέργειας σε σύγκριση με τους μεγάλους αντιδραστήρες. Στην ελληνική πραγματικότητα, όπου η διαχείριση ακόμα και των αστικών απορριμμάτων προκαλεί κοινωνικές εντάσεις, η χωροθέτηση και η ανακύκλωση πυρηνικών αποβλήτων φαντάζει τρομακτική. Εδώ είναι που χρειάζεται το αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο. Η Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ) ως ο αρμόδιος φορέας στην Ελλάδα πρέπει να επεκτείνει το ισχύον νομικό πλαίσιο και προς την κατεύθυνση αυτή, εναρμονιζόμενη πάντα με τους κανονισμούς της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) και την Euratom.

Πρέπει, τέλος, να τεκμηριωθεί η συμπληρωματικότητα των SMR έναντι των ΑΠΕ και να αναλυθεί το συνολικό κόστος συστήματος. Μια πειστική επιστημονική προσέγγιση πρέπει να αναδεικνύει τα οφέλη της πυρηνικής ενέργειας και πώς αυτά θα συμπληρώσουν κατά το βέλτιστο δυνατό τρόπο τις ήδη υπάρχουσες ήπιες μορφές ενέργειας. Μέλημα της πολιτείας είναι να εμπλέξει όλο το εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό της χώρας. Αποφεύγοντας τον τεχνοκρατικό ελιτισμό, πρέπει να τεκμηριώσει αντικειμενικά στον απλό πολίτη την αναγκαιότητά της πυρηνικής ενέργειας όχι ως πανάκεια, αλλά ως εναλλακτικό εγχείρημα με συγκεκριμένη διακινδύνευση και σαφείς διαχειριστικές λύσεις.

Οι Μικροί Αρθρωτοί Αντιδραστήρες και η ελληνική πραγματικότητα