Με μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκαν στις 26, 27 και 28 Αυγούστου 2026 στη Νάξο οι εργασίες της ΙΒ΄ Θερινής Συνάντησης του Studium Historicorum Ecclesiasticorum, με τίτλο «Κληρονόμοι Ελευθερίας: 250 έτη από τη γέννηση του Ιωάννη Καποδίστρια (1776–1831)». Τη Συνάντηση διοργάνωσαν καθηγητές του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, υπό την αιγίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Παροναξίας. Οι εργασίες φιλοξενήθηκαν στις Κατασκηνώσεις της Ιεράς Μητροπόλεως Παροναξίας «ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ», στην περιοχή της Πλάκας Νάξου.
Το θέμα επιλέχθηκε με αφορμή τη συμπλήρωση διακοσίων πενήντα ετών από τη γέννηση του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδος, ως ευκαιρία αναστοχασμού επί του έργου, του οράματος και της ιστορικής σημασίας της πολιτικής και εκκλησιαστικής του κληρονομιάς. Την έναρξη των εργασιών κήρυξε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Παροναξίας κ. Καλλίνικος, ενώ την εισαγωγική ομιλία εκφώνησε ο Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας του ΕΚΠΑ, Καθηγητής Ιωάννης Παναγιωτόπουλος.
Στις συνεδρίες του τριημέρου παρουσιάστηκαν εισηγήσεις καθηγητών, ερευνητών, υποψηφίων διδακτόρων και μεταπτυχιακών φοιτητών των δύο συνεργαζομένων Τμημάτων. Τα θέματα κάλυψαν το εκπαιδευτικό και προνοιακό έργο της καποδιστριακής διακυβέρνησης —την Εκκλησιαστική Σχολή του Πόρου, τα διδακτικά εγχειρίδια της περιόδου, το Ορφανοτροφείο της Αίγινας—, τη σχέση του Κυβερνήτη με τη δυτική ιεραποστολική δραστηριότητα, καθώς και τη διεθνή διάσταση του έργου του, από τη διπλωματία της Αγίας Πετρούπολης και την ιδέα της συλλογικής ασφάλειας έως τη συγκριτική εξέταση της αμερικανικής και της ελληνικής ανεξαρτησίας. Μεταξύ των ανακοινώσεων ξεχώρισε η παρουσίαση αδημοσίευτου τεκμηρίου από το Διπλωματικό και Ιστορικό Αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών, σχετικού με αντικαποδιστριακό δημοσίευμα του London Courier του 1831.
Των συνεδριών προήδρευσαν ο Καθηγητής Βασίλειος Κουκουσάς, Πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας, η Καθηγήτρια του Τμήματος Θεολογίας του ΕΚΠΑ Βασιλική Σταθοκώστα, ο Univ.-Prof. Dr. Pablo Argárate, προκοσμήτωρ της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Karl-Franzens του Graz, και ο Καθηγητής Ιωάννης Παναγιωτόπουλος. Την τελευταία ημέρα, μετά τη Θεία Λειτουργία, οι σύνεδροι επισκέφθηκαν τη Χώρα της Νάξου, όπου ξεναγήθηκαν στο Ιστορικό Αρχείο Νάξου και σε σημαντικά προσκυνήματα και μνημεία της πόλεως. Στις εργασίες συμμετείχαν μεταξύ άλλων ο Καθηγητής του ΕΚΠΑ Μιχάλης Μαριόρας, ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Ταλαντίου κ. Θεολόγος και ο Ανεξάρτητος Βουλευτής Νικόλαος Βρεττός.
Το Studium Historicorum Ecclesiasticorum ξεκίνησε το ακαδημαϊκό έτος 2010–2011 με πρωτοβουλία του Καθηγητή Ιωάννη Παναγιωτόπουλου, έπειτα από αίτημα των ίδιων των φοιτητών, και από το 2011–2012 συνδιοργανώνεται με το Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού του ΑΠΘ. Στόχος του είναι η καλλιέργεια «φυτωρίου» νέων ερευνητών με ενδιαφέρον για την Εκκλησιαστική Ιστορία και η παροχή βήματος για την παρουσίαση της έρευνάς τους. Από το 2011 έχουν διοργανωθεί διεθνείς συναντήσεις σε τόπους όπως η Ανάφη, η Χάλκη, η Ρώμη, το Ακριτοχώρι Σερρών, η Θράκη, η Καλαμάτα και πλέον σταθερά η Νάξος, ενώ παράλληλα εκδίδεται η επιστημονική σειρά Studia Historicorum Ecclesiasticorum με μελέτες νέων ερευνητών.
