Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση ολοκληρώθηκε το φεστιβάλ «Αρχαίο Δράμα για παιδιά και νέους και ανθρώπινα δικαιώματα: δημιουργούμε και παρουσιάζουμε» το οποίο αποτέλεσε μια ζωντανή γιορτή δημιουργίας, συνεργασίας και έμπνευσης. Η συμμετοχή και η συμβολή όλων υπήρξαν καθοριστικές για την επιτυχία του, αναδεικνύοντας τη δύναμη της συλλογικής προσπάθειας.
Το φετινό Φεστιβάλ διοργανώθηκε στο πλαίσιο του Ερευνητικού Προγράμματος «Πειραματική Εφαρμογή της Θεατρικής Αγωγής» στις 30-31 Μαρτίου & 1-2 Απριλίου 2026 στην Aula της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ, από το πρόγραμμα προπτυχιακών και μεταπτυχιακών σπουδών του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών, με τη θερμή υποστήριξή του από τον Πρόεδρο του Τμήματος και Διευθυντή ΠΜΣ, καθηγητή Γ. Π. Πεφάνη, και υπό την επιστημονική ευθύνη της αναπληρώτριας καθηγήτριας, Κλειώς Φανουράκη και της Ίλιας Λακίδου, μέλος ΕΔΙΠ του Τμήματος θεατρικών Σπουδών. Στο φεστιβάλ συμμετείχαν 61 σχολεία γενικής και ειδικής αγωγής, επαγγελματικά λύκεια, διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, μουσικά και καλλιτεχνικά, πρότυπα και πειραματικά.
Θα θέλαμε να εκφράσουμε τις θερμές μας ευχαριστίες προς τους εκπαιδευτικούς, που με αφοσίωση και όραμα καθοδήγησαν και στήριξαν κάθε δράση. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στους εκπαιδευτικούς θεατρικής αγωγής και μέντορες διδακτικής άσκησης του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών, οι οποίοι με την πολύτιμη καθοδήγηση και υποστήριξή τους συνέβαλαν ουσιαστικά στην εφαρμογή των δράσεων στα δημοτικά σχολεία.
Θερμές ευχαριστίες απευθύνουμε, επίσης, στους εκπαιδευτικούς της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, που στήριξαν δυναμικά τη δράση και συνέβαλαν ουσιαστικά στην επιτυχία του φεστιβάλ.
Ευχαριστούμε θερμά τις φοιτήτριες και τους φοιτητές, οι οποίοι με ενθουσιασμό, δημιουργικότητα και ενεργή παρουσία συνέβαλαν καθοριστικά στη ζωντάνια του φεστιβάλ. Παράλληλα, ευχαριστούμε τις διευθύντριες και τους διευθυντές για τη διαρκή υποστήριξη και τη συμβολή τους στην οργάνωση και υλοποίηση των δράσεων. Θερμές ευχαριστίες στους γονείς παιδιών, εφήβων και φοιτητών που με την παρουσία τους στήριξαν τα θεατρικά δρώμενα και ανέδειξαν τη σημασία του πολιτισμού σε όλη την εκπαιδευτική διαδρομή.
Ευχαριστούμε ολόψυχα τα μέλη της Οργανωτικής Επιτροπής Δέσποινα Κοσμοπούλου και Τζίνα Κουλαρμάνη, αποσπασμένες εκπαιδευτικούς στο ΤΘΣ ΕΚΠΑ, για τη στήριξη και την ένθερμη συμβολή τους.
Θερμές ευχαριστίες απευθύνουμε στους καθηγητές που με την παρουσία τους τίμησαν το φεστιβάλ και απηύθυναν χαιρετισμούς τόσο στην έναρξη όσο και κατά τη διάρκεια των τεσσάρων ημερών των εκδηλώσεων: Δημήτρης Δρόσος, Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής και καθηγητής Τμήματος Ισπανικής Γλώσσας και Φιλολογίας, Θεόδωρος Γραμματάς, ομότιμος καθηγητής του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΚΠΑ, Βάσω Στρακαντούνα, Αντιδήμαρχος Πολιτισμού και δράσεων ζωοφιλίας Δήμου Ζωγράφου – Προϊσταμένη Βιβλιοθήκης Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ, Παναγιώτης Ματσούκας, Πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής Καλλιτεχνικής Παιδείας του Υπουργείου Παιδείας και μέλος ΕΔΙΠ του Τμήματος Ψηφιακών και Παραστατικών Τεχνών Σχολής Καλών Τεχνών Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, ΕΚΠΑ, Σίμος Παπαδόπουλος, καθηγητής του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Δημοκρίτειο Πανεπιστημίου Θράκης, Μάριος Κουκουνάρας – Λιάγκης, καθηγητής Τμήματος Θεολογίας ΕΚΠΑ.
Ιδιαίτερα, θερμό χαιρετισμό απηύθυνε ο Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής, καθηγητής Δημήτρης Δρόσος, χαιρετίζοντας εγκάρδια τη δράση και δίνοντας έμφαση στη σημασία της συνεργασίας, της καλλιτεχνικής έκφρασης και της παιδαγωγικής αξίας του θεάτρου στην εκπαίδευση.
Εκφράζουμε, επίσης, θερμές ευχαριστίες στους συναδέρφους που απηύθυναν καταληκτικούς λόγους στη λήξη των εργασιών του φεστιβάλ, κλείνοντας έναν κύκλο δημιουργίας, έκφρασης και ουσιαστικού παιδαγωγικού διαλόγου, οι: Τάκης Τζαμαργιάς, σκηνοθέτης και τ. μέλος ΕΕΠ ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ, Καίτη Διαμαντάκου, καθηγήτρια ΤΘΣ ΕΚΠΑ, Γωγώ Βαρζελιώτη, αναπληρώτρια καθηγήτρια ΤΘΣ ΕΚΠΑ, Βασίλης Ζακόπουλος, επίκουρος καθηγητής ΤΘΣ ΕΚΠΑ, Λίλυ Αλεξιάδου, μέλος ΕΔΙΠ ΤΘΣ ΕΚΠΑ, Μάρω Λιάτσου, σύμβουλος εκπαίδευσης Θεατρικής Αγωγής και υποψήφια διδάκτωρ ΤΘΣ ΕΚΠΑ.
Στην εκδήλωση, μαζί μας ήταν και η Σίσσυ Χατζηχρήστου, καθηγήτρια του Τμήματος Ψυχολογίας ΕΚΠΑ, η Τζίνα Καλογήρου, καθηγήτρια του ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ, η Ιωάννα Μενδρινού, Σύμβουλος Εκπαίδευσης ΠΕ60 στη ΔΙ.Π.Ε. Δ΄ Αθήνας, η Μαριλένα Τριανταφυλλίδου, πρόεδρος του ελληνικού τμήματος της ASSITEJ-Ελληνικoύ Δικτύου Θεάτρου για Παιδιά και Νεαρά Άτομα, καθώς και η Μαρία Δημοπούλου και η Βούλα Κωνσταντίνου από τα σχολεία προσχολικής εκπαίδευσης της Εταιρείας Αξιοποίησης και Διαχείρισης της Περιουσίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, οι οποίες αγκάλιασαν με ενθουσιασμό την εκδήλωση και τη χειροκρότησαν θερμά.
Θερμή ήταν, επίσης, η συμμετοχή των μελών του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ, της επίκουρης καθηγήτριας Αλεξίας Αλτουβά, του επίκουρου καθηγητή Παναγιώτη Μιχαλόπουλου, του μέλους ΕΕΠ Κατερίνας Καρρά, της επίκουρης καθηγήτριας Στεριανής Τσιντζιλώνη, οι οποίοι ενίσχυσαν θερμά φοιτητές, φοιτήτριες, μαθητές και μαθήτριες με τα θετικά τους σχόλια.
Ευχαριστούμε θερμά για τη συμμετοχή τους, συναδέρφους, συμμετέχοντες και θεατές, που μας τίμησαν με την παρουσία τους.
Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στις πρωτότυπες διασκευές που συνδημιούργησαν οι ομάδες εφαρμογής με αφορμή τα προτεινόμενα έργα (Αριστοφάνης: Όρνιθες – Λυσιστράτη – Βάτραχοι – Πλούτος. Ευριπίδης: Τρωάδες – Άλκηστις. Σοφοκλής: Αντιγόνη. Αισχύλος: Προμηθέας Δεσμώτης), αναδεικνύοντας τη δημιουργικότητα και τη φαντασία των συμμετεχόντων. Παράλληλα, αναδείχθηκαν σημαντικές θεματικές, έννοιες και αξίες, όπως η Δημοκρατία και η Ελευθερία, τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, η αποδοχή του Άλλου, καθώς και ζητήματα ταυτότητας και διαπολιτισμικότητας, αναδεικνύοντας τη θεατρική αγωγή ως έναν ουσιαστικό «δρόμο» για την καλλιέργεια δημοκρατικής αντίληψης, ειρηνικής συνύπαρξης και την ενίσχυση αντιεκφοβιστικών στάσεων και συμπεριφορών.
Ξεχωριστή υπήρξε, επίσης, η συγκινητική συμμετοχή των μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου, οι οποίοι ανέδειξαν το υψηλό επίπεδο έκφρασης και συνεργασίας που καλλιεργείται μέσα από τις τέχνες. Οι δημιουργίες των μαθητών του Δημοτικού επιβεβαίωσαν, για δεύτερη συνεχή χρονιά, ότι η συστηματική ενασχόληση με τη θεατρική αγωγή σε όλες τις τάξεις συμβάλλει ουσιαστικά στην καλλιέργεια της αισθητικής παιδείας, καθώς και στην ανάπτυξη της κριτικής και δημιουργικής σκέψης. Η αλληλεπίδραση μεταξύ των ομάδων και των διαφορετικών ηλικιών κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ αποδείχθηκε ιδιαίτερα γόνιμη, ενισχύοντας τη συνεργασία, τη διάδραση και την ανταλλαγή εμπειριών.
Η επιτυχία του φεστιβάλ ανήκει σε όλους. Ανυπομονούμε να συνεχίσουμε μαζί αυτό το όμορφο ταξίδι δημιουργίας και να συναντηθούμε ξανά σε μελλοντικές δράσεις.
Η θεατρική αγωγή αναδεικνύεται ως μια ισχυρή «απελευθερωτική παιδαγωγική», που καλλιεργεί μια συνείδηση χωρίς φόβο και καταπίεση τόσο στους μαθητές όσο και στους εκπαιδευτικούς. Λειτουργεί ως γέφυρα ανακούφισης και έκφρασης, αλλά και ως πεδίο αναζήτησης πιθανών λύσεων σε φαινομενικά αδιέξοδες καταστάσεις. Παράλληλα, γίνεται γέφυρα ανάμεσα σε πολιτισμούς, ταυτότητες και προσωπικότητες, προάγοντας τον διάλογο, την κατανόηση και τον αλληλοσεβασμό.
Την ίδια στιγμή, λειτουργεί ως αγωγός γνώσης και πολιτισμού, ανοίγοντας πεδία μάθησης σχεδόν «αθόρυβα», «χωρίς οι συμμετέχοντες να αντιλαμβάνονται ότι κάνουν μάθημα». Αυτό επιτυγχάνεται μέσα από τον κύκλο και τους κύκλους της ομάδας, με λόγο και χωρίς λόγο, με αφηγήσεις αλλά και πέρα από αυτές. Με τη δύναμη της επικοινωνίας, της αποδοχής και της αγάπης, και με σταθερή έμφαση στη δύναμη του θετικού και στις δυνατότητες κάθε συμμετέχοντα/-χουσας.
Το μότο του φεστιβάλ, σταθερό κάθε χρόνο, παρέμεινε επίκαιρο και διαχρονικό: «Θεατρική αγωγή σε όλες τις βαθμίδες, σε όλες τις τάξεις».
Η αυλαία έπεσε, όπως και σε κάθε επιμέρους ημέρα, με τις φωνές των μαθητών και των μαθητριών να αντηχούν στις καρδιές όλων μας. Φωνές ζωντανές, αυθεντικές, που μας δίνουν δύναμη να συνεχίζουμε. Να συνεχίζουμε να οραματιζόμαστε και να διεκδικούμε μια εκπαίδευση πιο ανοιχτή, πιο συμπεριληπτική, πιο ανθρώπινη.
Στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα όπου η θεατρική αγωγή στη γενική παιδεία σταματά στην Δ΄ Δημοτικού, η ανάγκη για συνέχεια, ενίσχυση και ουσιαστική παρουσία της γίνεται ακόμη πιο επιτακτική.
«Γιατί το θέατρο στην εκπαίδευση δεν είναι πολυτέλεια — είναι ανάγκη»
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ
«Πειραματική Εφαρμογή της Θεατρικής Αγωγής»
Το διαρκές ερευνητικό πρόγραμμα Πειραματική Εφαρμογή της Θεατρικής Αγωγής ξεκίνησε τη σχολική χρονιά 2018-19 με τη συνεργασία του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, έχει υλοποιηθεί ήδη για 7 σχολικά έτη [2018-2026] σε 86 συνολικά Γυμνάσια/Λύκεια και σε 29 Δημοτικά Σχολεία της Περιφέρειας Αττικής και της Εύβοιας.
Έχουν συμμετάσχει σε αυτό ήδη 243 προπτυχιακοί μεταπτυχιακοί φοιτητές-τριες, υποψήφιοι διδάκτορες και διδάκτορες καθώς και περισσότεροι από 2880 μαθητές και μαθήτριες.
Σκοπός του ερευνητικού προγράμματος είναι η διάχυση της θεατρικής αγωγής ως αυτόνομου μαθήματος, τέχνης και μεθόδου προσέγγισης των γνωστικών αντικειμένων στο Γυμνάσιο και το Λύκειο, καθώς και η ενίσχυση του θεάτρου στις δύο τελευταίες τάξεις του Δημοτικού Σχολείου απ’ όπου απουσιάζει. Παράλληλα επιδιώκει την ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων (επίλυση συγκρούσεων, ομαδική συνεργασία, ενεργητική ακρόαση κ.ά), της συναισθηματικής νοημοσύνης (ενσυναίσθηση, αυτογνωσία, αυτορρύθμιση, κίνητρα κ.ά) καθώς και τη βελτίωση του σχολικού κλίματος.
Το Πρόγραμμα υλοποιείται με τη συμμετοχή μεταπτυχιακών φοιτητών/φοιτητριών του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος στην ειδίκευση «Διδακτική του Θεάτρου» και τελειόφοιτων προπτυχιακών φοιτητών/φοιτητριών που ολοκληρώνουν το «Πρόγραμμα Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας.»
Οι ετήσιες δράσεις έχουν κάθε χρονιά διαφορετικό άξονα ώστε να λειτουργούν και επιμορφωτικά για τους συνεργαζόμενους εκπαιδευτικούς των σχολείων που συμμετέχουν σε αυτές. Η δράση «Αρχαίο δράμα για παιδιά και νέους και ανθρώπινα δικαιώματα» πραγματοποιήθηκε και το ακαδημαϊκό έτος 2024-25.
Οι Επιστημονικά Υπεύθυνες
Κλειώ Φανουράκη & Ίλια Λακίδου
