Την Παρασκευή 22 Μαΐου 2026, στην Ένωση Ποντίων Μελισσίων, πραγματοποιήθηκε ομιλία με θέμα «Η Ιατρική στον Πόντο», στο πλαίσιο των δράσεων του Σπουδαστηρίου Ποντιακής Ιστορίας και Πολιτισμού. Ομιλήτρια ήταν η Μαρία Αντωνιάδου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τμήματος Οδοντιατρικής της Σχολής Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Η ομιλία επικεντρώθηκε στον ρόλο των Ποντίων ιατρών και υγειονομικών, στη συμβολή τους στις τοπικές κοινωνίες, καθώς και στις διώξεις που υπέστησαν κατά την περίοδο 1914–1923. Παρουσιάστηκαν ιστορικά τεκμήρια, μαρτυρίες και στοιχεία που αναδεικνύουν όχι μόνο την επιστημονική τους παρουσία, αλλά και τη σημασία της ιατρικής ως πράξης κοινωνικής ευθύνης, προσφοράς και ανθρωπισμού.
Μελετώντας τις μαρτυρίες για τις διώξεις των Ποντίων υγειονομικών, αντιλαμβάνεται κανείς ότι στόχος δεν ήταν μόνο η εξόντωση ανθρώπων, αλλά και η αποδυνάμωση ολόκληρης της πνευματικής και κοινωνικής συνοχής του ελληνισμού του Πόντου. Γιατροί, φαρμακοποιοί και οδοντίατροι – πολλοί απόφοιτοι σπουδαίων πανεπιστημίων της Αθήνας (ΕΚΠΑ), του Παρισιού ή της Λυών – εκδιώχθηκαν, εξορίστηκαν, βασανίστηκαν ή εκτελέστηκαν, παρότι συχνά είχαν περιθάλψει χωρίς διάκριση ακόμη και Τούρκους στρατιώτες και πολίτες.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους είχαν τη δυνατότητα να φύγουν, να σωθούν ή να εγκαταλείψουν τον τόπο τους. Κι όμως παρέμειναν δίπλα στις κοινότητές τους μέχρι τέλους, υπηρετώντας ανθρώπους μέσα σε πολέμους, επιδημίες, εξορίες και συνθήκες ακραίας βίας. Εκεί συνειδητοποιεί κανείς ότι για εκείνη τη γενιά η ιατρική δεν ήταν μόνο επαγγελματική αποκατάσταση. Ήταν χρέος, αποστολή και στάση ζωής.
Αυτό που τελικά αναδύεται μέσα από την ιστορία τους δεν είναι μόνο η εξέλιξη της ιατρικής γνώσης σε μια ιστορική περίοδο. Είναι η δύναμη του ανθρώπου να παραμένει χρήσιμος όταν όλα γύρω του δοκιμάζονται. Είναι η επιστήμη ως πράξη ευθύνης και όχι μόνο ως επαγγελματική ιδιότητα.
Οι μορφές αυτές της ποντιακής ιστορίας δεν άφησαν πίσω τους μόνο επιστημονικό έργο.
Άφησαν παράδειγμα ήθους, κοινωνικής προσφοράς και βαθιάς αίσθησης καθήκοντος προς την κοινότητα. Και ίσως αυτό να αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο ουσιαστικά μηνύματα και για εμάς που υπηρετούμε την εκπαίδευση των νέων επιστημόνων υγείας.
Γιατί το πανεπιστήμιο δεν οφείλει μόνο να παράγει άριστους τεχνικά επαγγελματίες. Οφείλει να διαμορφώνει ανθρώπους με κρίση, ανθρωπιά, ιστορική συνείδηση και κοινωνική ευθύνη. Επιστήμονες που θα θυμούνται ότι η πραγματική αξία της γνώσης φαίνεται στον τρόπο με τον οποίο αυτή επιστρέφει πίσω στην κοινωνία.
Και αυτό αντικειμενικά αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα μηνύματα και προκλήσεις και για όλους εμάς στον ακαδημαϊκό χώρο: να εκπαιδεύουμε νέους επιστήμονες που δεν θα αναζητούν μόνο επαγγελματική επιτυχία, αλλά και ουσιαστικό κοινωνικό αποτύπωμα.
Η φράση του Μάρκου Αυρήλιου:
«Πεποίηκά τι κοινωνικώς; ουκούν ωφέλημαι»
(«Έκανα κάτι για το κοινωνικό σύνολο; άρα είμαι ωφελημένος»)
μοιάζει να συνοψίζει ιδανικά αυτή τη φιλοσοφία ζωής και προσφοράς των Ποντίων υγειονομικών.
Η μεγαλύτερη δικαίωση ενός επιστήμονα και δη υγειονομικού, που του έχει δοθεί η τιμή να υπερασπίζεται το ανθρώπινο σώμα και την υγεία των συνανθρώπων του, δεν βρίσκεται μόνο σε τίτλους, θέσεις ή διακρίσεις, αλλά στο ανθρώπινο αποτύπωμα που αφήνει πίσω του…
Η ομάδα Dentist Edu & Leader Edu του ΚΕΔΙΒΙΜ ΕΚΠΑ είναι χορηγός του Σπουδαστήριο Ποντιακής Ιστορίας και Πολιτισμού, το οποίο τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και του Δήμος Πεντέλης.
Μία εξαιρετική πρωτοβουλία του Κωνσταντίνου Φωτιάδη, ομότιμου καθηγητή Νεότερης Ιστορίας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας., διακεκριμένου ιστορικού και ερευνητή του ποντιακού ελληνισμού, με φορέα υλοποίησης την Ένωση Ποντίων Μελισσίων.
Το πρόγραμμα του Ιουνίου, με τις τελευταίες εισηγήσεις αυτού του κύκλου θα το βρείτε εδώ: https://www.dentist-edu.cce.uoa.gr/2026/02/08/spoudastirio-pontiakis-istorias-kai-politismou/
