Πραγματοποιήθηκε η ημερίδα με θέμα «Ποιητικός Λόγος: Διακαλλιτεχνικές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις»

Να ξαναγεννιέται ο κόσμος…με τις λέξεις.

Ένα συναρπαστικό ταξίδι στις λέξεις του Οδυσσέα Ελύτη βίωσαν όσοι συμμετείχαν στην Επιστημονική Ημερίδα που διοργάνωσε ο Τομέας Ανθρωπιστικών Σπουδών του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του ΕΚΠΑ, την Πέμπτη 20 Απριλίου 2023 στο αμφιθέατρο Άλκης Αργυριάδης του κεντρικού κτιρίου του Πανεπιστημίου Αθηνών. Η Ημερίδα, με θέμα «Ποιητικός Λόγος: Διακαλλιτεχνικές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις», πραγματοποιήθηκε με απόλυτη επιτυχία υπό την επιστημονική ευθύνη της Καθηγήτριας Τζίνας Καλογήρου, η οποία, αφού ανέδειξε στην εισαγωγική ομιλία της την ενσώματη διάσταση της ποιητικής ανάγνωσης, προσέφερε στους παρευρισκόμενους τη μοναδική εμπειρία μιας επιστημονικής συνάντησης που χάρισε «νέες αδοκίμαστες στροφές» στον νου αλλά και στις αισθήσεις τους.

Η Επιστημονική Ημερίδα πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή όλων των μελών του Τομέα Ανθρωπιστικών Σπουδών του ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ. O Κοσμήτορας της Σχολής Επιστημών της Αγωγής, Καθηγητής Θωμάς Μπαμπάλης και ο Πρόεδρος του ΠΤΔΕ Καθηγητής Κώστας Σκορδούλης απηύθυναν χαιρετισμό, ενώ  η Διευθύντρια του Τομέα και Αν. Καθηγήτρια Μαίρη Δημάκη- Ζώρα κήρυξε την έναρξη των εργασιών της Ημερίδας με την εξαιρετική της εισήγηση «Ποίηση και Θέατρο», ταξιδεύοντάς μας στην ιστορία του ποιητικού και θεατρικού φαινομένου και αναδεικνύοντας τη διαλεκτική σχέση μεταξύ τους. Η Καθηγήτρια Βίκυ Πάτσιου και η Βάσω Οικονομοπούλου, μέλος Ε.ΔΙ.Π του ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ, μας ξενάγησαν «Στο Ελυτονήσι…», σε εκείνο το ποιητικό νησί όπου «αρκούν δυο λέξεις […], όπου οι συντελεστές όλοι- γλωσσικός, εικονιστικός, συλλογιστικός, ηχητικός- συνεργούν στη σύμπηξη μιας άρτιας, όπως θα λέγαμε, φραστικής ποιητικής μονάδας» (Οδ. Ελύτης, Εν λευκώ). Οι εργασίες της Ημερίδας εμπλουτίστηκαν με τις καίριες παρεμβάσεις του Καθηγητή Δημοσθένη Δασκαλάκη, της Καθηγήτριας Ευγενίας Μαγουλά και της Αν. Καθηγήτριας Ρέας Κακάμπουρα.

Εκλεκτή καλεσμένη της Ημερίδας ήταν η σπουδαία ποιήτρια, συγγραφέας παραμυθιών και δοκιμιογράφος Ιουλίτα Ηλιοπούλου, που μας ταξίδεψε στις σελίδες του βραβευμένου βιβλίου της Ο Ελύτης για παιδιά και συζήτησε με θέρμη μαζί μας για τις ερμηνευτικές και τις παιδαγωγικές προκλήσεις που γεννά η διδασκαλία της ποίησης σε παιδιά και εφήβους. Δίνοντας σάρκα και οστά στον στίχο του Οδυσσέα Ελύτη «Από παιδιά και μόνο φτιάχνεις Ιεροσόλυμα», μας έδειξε έναν δρόμο μύησης των παιδιών στην ποίηση μακριά από στείρες και κανονιστικές πρακτικές, έναν δρόμο που σφύζει από φως, ελευθερία, έμπνευση, αισθήσεις, βίωμα και παιχνίδι. Μας ενέπνευσε να μάθουμε στους μαθητές μας να παίζουν με τις λέξεις, να τολμούν την ελευθερία του λάθους στις ερμηνευτικές τους δοκιμές, να αφήνουν τις λέξεις να ζουν πρωτίστως στη στοματική τους κοιλότητα και να νιώθουν σύγκορμα τη μουσική που γεννούν και τις εικόνες που πλάθουν.

Η μεταπτυχιακή φοιτήτρια του ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ Μυρσίνη Βλασσοπούλου, στην ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εισήγησή της με τίτλο: «Ο Ελύτης για παιδιά της Ιουλίτας Ηλιοπούλου με την αξιοποίηση των ΤΠΕ: Η περίπτωση μαθήτριας Β’ Γυμνασίου», παρουσίασε ευφάνταστους τρόπους με τους οποίους οι εκπαιδευτικοί μπορούν να ενθαρρύνουν την προσωπική συνομιλία των μαθητών με το έργο του Οδυσσέα Ελύτη και να προάγουν την προσωπική τους έκφραση και δημιουργία μέσα από το βιβλίο της Ιουλίτας Ηλιοπούλου.

Έναν ζωτικό αέρα ανανέωσης στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ποίηση μας χάρισε η Svetlana Kalezic Radonjic, η χαρισματική ποιήτρια, καλλιτέχνιδα και Αν. Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Montenegro, που τίμησε την Ημερίδα με την εξωστρεφή παρουσία της. Η εισήγησή της με τίτλο «Ποίηση: Μια προσωπική και επιστημονική διαδρομή» μας προσκάλεσε να βηματίσουμε κατά μήκος της ιστορίας του ποιητικού φαινομένου και να ιχνηλατήσουμε τις πατριαρχικές κοινωνικές δομές που για αιώνες αντιμετώπιζαν τη θηλυκή φύση ως ένα μονοδιάστατο συνώνυμο της μητρότητας, κρατώντας τη γυναικεία ποιητική φωνή στο περιθώριο της λογοτεχνίας. Η ανάγνωση προσωπικών ποιημάτων της, η προβολή ενός video clip του μουσικού της συγκροτήματος και η συζήτησή μας μαζί της ήταν μια συναρπαστική εμπειρία γνωριμίας με μια ποιητική φωνή που περιγράφει συνταρακτικά τι σημαίνει να είσαι γυναίκα, να ζεις μέσα από το σώμα μιας γυναίκας, να βιώνεις τον πόνο που συνυφαίνεται με το σώμα αυτό και τελικά να γεννάς με ωδίνες το ποίημα, όπως ακριβώς γεννάς ένα παιδί…

«Οι άγγελοι τραγουδάνε. Και οι ερωτευμένοι επίσης.» έγραφε ο Ελύτης (Τα Ρω του Έρωτα, 1972).  «Πίσω από κάθε ανάταση, από κάθε μεράκι, μια κιθάρα περιμένει έτοιμη να πάρει τα λόγια και να τα ταξιδέψει από χείλη σε χείλη.» Κάπως έτσι, μερικές κιθάρες και νεαρές φιγούρες περίμεναν έτοιμες ανάμεσα στο πλήθος του αμφιθεάτρου, για να πάρουν τους στίχους του Ελύτη και να τους ταξιδέψουν στα χείλη όλων μας. Το αμφιθέατρο γέμισε με στίχους και μελωδίες, όταν φοιτητές και φοιτήτριες του ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ, ο Πάνος Κορογιαννάκης, η Ηρώ Κόκκινου, ο Πάρις Γαρός, ο Κωστής Ντούπας και ο Δημήτρης Καρασμαΐλης, παρουσίασαν ευφάνταστα θεατρικά δρώμενα εμπνευσμένα από το βιβλίο της Ιουλίτας Ηλιοπούλου «Ο Ελύτης για παιδιά», υπό την καθοδήγηση του εξαιρετικού σκηνοθέτη και μέλους Ε.Ε.Π. του ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ Τάκη Τζαμαργιά. Ήταν μαγική η στιγμή που οι θεατές, σαν να είχαν όλοι μαζί μια φωνή και ένα ζευγάρι χέρια, συνόδευαν με το τραγούδι και το ρυθμικό τους χειροκρότημα τον Πάνο Κορογιαννάκη που τραγουδούσε στίχους του Οδυσσέα Ελύτη, μελοποιημένους από την Νένα Βενετσάνου:  «Ανοίξτε πύλες κι εκκλησιές ν’ ανάψω ένα κεράκι/ να κάνει θαύμα στα κρυφά για με το μαγισσάκι/ Που να κοιμάμαι ξυπνητός να τρέχω ξαπλωμένος/ και να με λεν χωρίς καρδιά μα να ‘μαι ερωτευμένος…»

Την ευθύνη για τη διοργάνωση και τη διεξαγωγή της Ημερίδας ανέλαβαν οι Υποψήφιοι Διδάκτορες του Τομέα Ανθρωπιστικών Σπουδών του ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ Κωνσταντίνα Αντωνοπούλου, Αρετή Δούκα, Κατερίνα Κουτουμάνου, Ελένη Μητσούλα, Μένη Πουρνή, Αντώνης Σταυριανός, Μαριάννα Τουτζιαράκη και Τίνα Χρηστίδη. Ιδιαίτερα πολύτιμη ήταν η συνεισφορά της μεταπτυχιακής φοιτήτριας, ποιήτριας και μεταφράστριας Ιωάννας Καραμαλή, καθώς και της δρ. ΠΤΔΕ/ΕΚΠΑ Νεφέλης Γκάτσου.

Ακολουθούν στιγμιότυπα από την εκδήλωση και οι αφίσες με το πρόγραμμα της Ημερίδας και τα βιογραφικά των προσκεκλημένων εισηγητριών.