Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε το εργαστήριο συνδημιουργίας (co-creation workshop) του έργου «Combating Health Misinformation», το οποίο υλοποιείται στο πλαίσιο του CIVIS Open Lab, με στόχο την ανάπτυξη καινοτόμων ψηφιακών εργαλείων για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης στον τομέα της υγείας. Το έργο αποτελεί συνεργασία του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, του Sapienza University of Rome και του University of Bucharest, αξιοποιώντας τη διεπιστημονική συνεργασία και τη συμμετοχική προσέγγιση για τον σχεδιασμό εκπαιδευτικών εφαρμογών και ψηφιακών παιχνιδιών. Επιστημονική υπεύθυνη του έργου εκ μέρους του ΕΚΠΑ είναι η Καθηγήτρια κ. Φλώρα Μαλαματένιου (Τμήμα Νοσηλευτικής), με τη συνεργασία μελών ΔΕΠ και ΕΔΙΠ από το Τμήμα Νοσηλευτικής και το Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του ΕΚΠΑ, καθώς και των άλλων συνεργαζόμενων Πανεπιστημίων, ως μελών του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου CIVIS.
Το εργαστήριο φιλοξενήθηκε στις εγκαταστάσεις του The HOME Project, με τη συμμετοχή εφήβων και επαγγελματιών που εργάζονται με νέους. Μέσα από διαδραστικές δραστηριότητες οι συμμετέχοντες μοιράστηκαν εμπειρίες από την καθημερινή τους επαφή με την παραπληροφόρηση, ανέδειξαν πραγματικά περιστατικά και συνέβαλαν ενεργά στον σχεδιασμό σεναρίων, λειτουργιών και εκπαιδευτικών μηχανισμών που θα ενσωματωθούν στη νέα εφαρμογή και το ψηφιακό παιχνίδι του έργου.
Βασικός στόχος του εργαστηρίου ήταν να διερευνηθούν:
-τα περιβάλλοντα στα οποία οι νέοι έρχονται συχνότερα αντιμέτωποι με την παραπληροφόρηση,
-οι δεξιότητες που χρειάζεται να καλλιεργηθούν,
-οι μηχανισμοί παιχνιδοποίησης που μπορούν να ενισχύσουν τη συμμετοχή,
-καθώς και οι απαιτήσεις εμπιστοσύνης, προστασίας προσωπικών δεδομένων και προσβασιμότητας που πρέπει να διαθέτει η τελική εφαρμογή.
Οι συμμετέχοντες εργάστηκαν σε μικρές ομάδες, σχεδιάζοντας ρεαλιστικά σενάρια παραπληροφόρησης, προσδιορίζοντας τις αποφάσεις που καλείται να λάβει ο χρήστης και προτείνοντας λειτουργίες που θα ενισχύουν την κριτική σκέψη, την αξιολόγηση πηγών και τον ψηφιακό γραμματισμό. Οι ιδέες τους αποτυπώθηκαν σε ειδικά διαμορφωμένα φύλλα εργασίας και στη συνέχεια αξιολογήθηκαν συλλογικά, ώστε να αναδειχθούν οι προτεραιότητες για την πρώτη έκδοση της εφαρμογής.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ειδικό ερωτηματολόγιο, μέσω του οποίου καταγράφηκαν οι προτιμήσεις τους σχετικά με τον τρόπο αλληλεπίδρασης, τους μηχανισμούς παιχνιδιού, τις ανησυχίες τους για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και τα χαρακτηριστικά που θεωρούν απαραίτητα για την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής. Τα δεδομένα θα αξιοποιηθούν αποκλειστικά για τους σκοπούς του έργου και της ερευνητικής διαδικασίας, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Το έργο ακολουθεί μια πολυεπίπεδη μεθοδολογία που συνδυάζει επιστημονική τεκμηρίωση, εκπαιδευτικό υλικό, παραγωγή ενημερωτικών podcasts, ανάπτυξη εφαρμογής για κινητές συσκευές και σχεδιασμό ψηφιακού παιχνιδιού, επιδιώκοντας να μετατρέψει την επιστημονική γνώση σε ελκυστικές και διαδραστικές εμπειρίες μάθησης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ισορροπία ανάμεσα στην εκπαιδευτική αξία και τη διασκέδαση, ώστε τα τελικά εργαλεία να συμβάλλουν ουσιαστικά στην ανάπτυξη δεξιοτήτων αναγνώρισης και αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης στην υγεία.
Η δράση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της φιλοσοφίας του CIVIS Open Lab, το οποίο ενισχύει τη συνεργασία των πανεπιστημίων με την κοινωνία, προωθώντας τη συνδημιουργία και την ανάπτυξη λύσεων που ανταποκρίνονται σε πραγματικές κοινωνικές ανάγκες. Οι απόψεις και οι εμπειρίες των συμμετεχόντων θα αποτελέσουν πολύτιμη βάση για τα επόμενα στάδια ανάπτυξης της εφαρμογής και του ψηφιακού παιχνιδιού, συμβάλλοντας στη δημιουργία εργαλείων που θα ενισχύουν την ανθεκτικότητα των πολιτών απέναντι στην παραπληροφόρηση και θα προάγουν τον ψηφιακό και υγειονομικό γραμματισμό.
