Ο Καθηγητής Ψυχολογίας του ΠΤΔΕ/ΕΚΠΑ, Αλέξανδρος-Σταμάτιος Αντωνίου, παραχώρησε συνέντευξη στη ραδιοφωνική εκπομπή «Μένουμε Εδώ με την Έλενα Καραγιάννη» στο ΕΡΤ News 105.8, δίνοντας μια συνολική αποτίμηση για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις και τον ρόλο τους στην ψυχική υγεία των εφήβων. Ο κ. Αντωνίου τόνισε ότι οι Πανελλαδικές Εξετάσεις αποτελούν ένα ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα, καθώς συνιστούν μια κατεξοχήν στρεσογόνο συνθήκη που επηρεάζει έντονα τους σημερινούς εφήβους. Οι μαθητές/τριες βιώνουν συχνά αυξημένο στρες τόσο πριν όσο και μετά την ολοκλήρωση της εξεταστικής διαδικασίας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανίζονται ακόμη και συμπτώματα που ενίοτε προσομοιάζουν με εμπειρία μετατραυματικού στρες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην περίοδο της εφηβείας, κατά την οποία οι νέες και οι νέοι αναζητούν την ταυτότητά τους και επηρεάζονται σημαντικά από το οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον, τους συνομηλίκους τους, αλλά και την εν γένει ψυχοκοινωνική τους κατάσταση. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ο μοναδικός δείκτης προσωπικής αξίας ή μελλοντικής πορείας των διαγωνιζόμενων. «Οι Πανελλαδικές είναι ένα μεμονωμένο γεγονός, μια αποτύπωση της βαθμολογικής επίδοσης των μαθητών σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Δεν δείχνουν την συνολική αξία του παιδιού ούτε καθορίζουν αναγκαστικά το μέλλον του», υπογράμμισε χαρακτηριστικά. Ο κ. Αντωνίου αναφέρθηκε, επίσης, στον καθοριστικό ρόλο των γονέων, οι οποίοι καλούνται να λειτουργήσουν υποστηρικτικά, παρέχοντας στα παιδιά τους συναισθηματική ασφάλεια, άνευ όρων αποδοχή και ουσιαστική ενίσχυση. Συγκεκριμένα, κάνοντας μνεία στη θεωρία του αυτοκαθορισμού, επισήμανε ότι οι γονείς χρειάζεται να στηρίζουν τα παιδιά τους σε κάθε απόφασή τους, εφόσον έχει προηγηθεί διάλογος, ενημέρωση και επαγγελματικός προσανατολισμός.
Παράλληλα, ανέδειξε τη σημασία της ψυχικής ανθεκτικότητας, τόσο έναντι της επιτυχίας όσο και έναντι της αποτυχίας. Όπως σημείωσε, δεν συμβάλλει ούτε η απαξίωση της διαδικασίας από συμμαθητές/τριες ή γονείς ούτε η υπερβολική κριτική, η αυτοκριτική και η παραίτηση των μαθητριών/τών. Αντιθέτως, οι εξετάσεις θα μπορούσαν να ιδωθούν ως μια διαδικασία οργανωμένης προσπάθειας, αυτοβελτίωσης, αυτοπραγμάτωσης και αναστοχασμού. Επισημάνθηκε ακόμη η ανάγκη αποσύνδεσης της εκπαιδευτικής αυτής διαδικασίας από ένα μονοσήμαντο αξιακό σύστημα, κατευθυνόμενο αποκλειστικά προς συγκεκριμένες -προβεβλημένες συνήθως- επαγγελματικές επιλογές ή στενά οικονομικά κριτήρια. Η ύπαρξη εναλλακτικών επιλογών, συχνά, συμβάλλει στην αποφόρτιση των μαθητριών/τών καθώς τους επιτρέπει να ατενίζουν προς το μέλλον με μεγαλύτερη αισιοδοξία και ελπίδα.
Κλείνοντας, ο κ. Αντωνίου υπογράμμισε ότι τελική επιδίωξη είναι να έχουμε χαρούμενους εφήβους με υψηλά επίπεδα ευεξίας και πολύπλευρης δημιουργικότητας καθώς και τη δυνατότητα να επιλέγουν οι ίδιοι/ίδιες ό,τι τους εκφράζει καλύτερα. Η προσπάθειά τους θα πρέπει να γίνεται σεβαστή από όλους/όλες, με περισσότερη ενσυναίσθηση και ουσιαστική στήριξη. Σημαντικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία μπορεί να διαδραματίσει και το σχολείο, μέσα από οργανωμένα προγράμματα κοινωνικής και συναισθηματικής αγωγής, ενδυναμώνοντας τους/τις μαθητές/τριες όχι μόνο γνωστικά, αλλά και ψυχοσυναισθηματικά.
