Το διεθνούς εμβέλειας ανασκαφικό έργο του ΕΚΠΑ παρουσιάστηκε από τον Πρύτανη και την αντιπροσωπεία του ΕΚΠΑ στην επίσκεψη του Ανώτατου Πολιτειακού Άρχοντα του Βελγίου στην Ελλάδα

Η Τρίτη 3 Μαΐου, δεύτερη ημέρα της επίσημης επίσκεψης του Ανώτατου Πολιτειακού Άρχοντα του Βελγίου στην Ελλάδα, ως επικεφαλής πολυμελούς αντιπροσωπείας αποτελούμενη από 10 πρυτάνεις και πολλούς καθηγητές βελγικών πανεπιστημίων, ήταν αφιερωμένη στην αρχαιολογία και πιο συγκεκριμένα στο θέμα «Connecting past and future. The impact of New Technologies on Archaeology and Heritage Conservation».

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο ξενοδοχείο Cape Sounio Grecotel. Στην εκδήλωση αυτή, πέντε από τα σημαντικότερα ερευνητικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα του Βελγίου, τα Πανεπιστήμια Βρυξελλών (UNIVERSITÉ LIBRE DE BRUXELLES), Γάνδης (GHENT UNIVERSITY), Λουβαίν (UNIVERSITÉ CATHOLIQUE DE LOUVAIN), Λέβεν (KU LEUVEN) και η Βελγική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών παρουσίασαν στο βασιλικό ζεύγος και τους επίσημους προσκεκλημένους το ανασκαφικό τους έργο στην Ελλάδα και την επίδραση των νέων τεχνολογιών σε αυτό. Από την ελληνική πλευρά προσκλήθηκαν να συμμετάσχουν το ΕΚΠΑ και η Ακαδημία Αθηνών. Το κάθε ίδρυμα αντιπροσωπεύθηκε στο ανώτατο δυνατό επίπεδο, από τον πρύτανη, ο οποίος υποδέχθηκε το βασιλικό ζεύγος και τη συνοδεία τους, και ένα καθηγητή αρχαιολογίας ο οποίος παρουσίασε το ανασκαφικό έργο του ιδρύματος και τις εφαρμογές των νέων τεχνολογιών στην αρχαιολογία.

Εκτός από το βασιλικό ζεύγος, στους επίσημους προσκεκλημένους περιλαμβάνονταν:

από βελγικής πλευράς οι: HE Pierre-Yves JEHOLET, Minister President of the Wallonia-Brussels Federation; HE Françoise GUSTIN, Ambassador of Belgium to the Hellenic Republic, EMBASSY OF THE KINGDOM OF BELGIUM TO THE HELLENIC REPUBLIC; Representative of the Minister for Foreign Affairs, European Affairs and Foreign Trade, and the Federal Cultural Institutions, FEDERAL GOVERNMENT; Ms. Pascale DELCOMMINETTE, CEO of WBI και από ελληνικής πλευράς οι: Mrs Lina G. MENDONI, Minister of Culture; Mr. Dimitrios LOUKAS, Mayor of Lavrion

Από τα Βελγικά πανεπιστήμια παρουσιάστηκαν οι ανασκαφές που διεξάγονται σε αρχαιολογικές θέσεις στην Ελλάδα, όπως στον Θορικό Αττικής, και στην Ίτανο και το Σίσι Λασιθίου.

Το ΕΚΠΑ εκπροσωπήθηκε από τον πρύτανη, καθηγ. Μελέτιο-Αθανάσιο Δημόπουλο, και τον διευθυντή του Τομέα Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης, αναπλ. καθηγ. Γιάννη Παπαδάτο. Ο κ. Δημόπουλος καλωσόρισε το βασιλικό ζεύγος και τη συνοδεία τους και παρουσίασε με συντομία το ανασκαφικό έργο του μελών ΔΕΠ του ΕΚΠΑ, το οποίο κάθε χρόνο περιλαμβάνει περί τις 15 ανασκαφές και αρχαιολογικές έρευνες, σε όλη την Ελλάδα από τη Θράκη μέχρι την Κρήτη, και από την Ήπειρο μέχρι τις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα, αλλά και εκτός Ελλάδας, στο Ιρακινό Κουρδιστάν, την Παλαίπαφο της Κύπρου και την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Οι τρεις τελευταίες ανασκαφές, σε συνδυασμό με την υποστήριξη δύο αγγλόφωνων προγραμμάτων σπουδών, ενός προπτυχιακού και ενός μεταπτυχιακού, δείχνουν την έντονη εξωστρέφεια του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ, η οποία αναγνωρίστηκε πρόσφατα από τον οργανισμό Quacquarelli Symonds World University Rankings, ο οποίος κατέταξε το ΕΚΠΑ στις θέσεις 51-80 στο αντικείμενο «Classics and Ancient History» (Κλασικές Σπουδές και Αρχαία Ιστορία) και 101-150 στο αντικείμενο «Archaeology» (Αρχαιολογία).

Κατόπιν, ο κ. Παπαδάτος, ο οποίος είναι και διευθυντής της ανασκαφής Μαραθώνα, παρουσίασε τις προκλήσεις και τις απαιτήσεις που αντιμετωπίζονται στην πανεπιστημιακή ανασκαφή του ΕΚΠΑ στον εμβληματικό χώρο του Μαραθώνα, και τον τρόπο με τον οποίο η εφαρμογή των νέων τεχνολογιών έχει συντελέσει στην αντιμετώπισή τους και στην βελτίωση του αρχαιολογικού έργου.

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Πανεπιστημιακή ανασκαφή Μαραθώνα σχετίζονται αφενός με τις ιδιαιτερότητες του αρχαιολογικού χώρου, αφετέρου με τους στόχους που καλείται να καλύψει. Πιο συγκεκριμένα ο αρχαιολογικός χώρος του Μαραθώνα αποτελεί ένα παλίμψηστο άνω των 2.500 χρόνων, από το τέλος της Νεολιθικής Εποχής (3.000 π.Χ) μέχρι και τους Ελληνιστικούς χρόνους (200 π.Χ.), με διαδοχικές φάσεις ανθρώπινης δραστηριότητας που περιλαμβάνουν οικισμό της Πρώιμης και Μέσης Εποχής του Χαλκού (3.000-1.700 π.Χ.), νεκροταφείο της πρώιμης Μυκηναϊκής περιόδου (1.700-1.500 π.Χ.), οικισμό της ώριμης Μυκηναϊκής περιόδου (1.500-1.200 π.Χ.), νεκροταφείο της Πρωτογεωμετρικής περιόδου (1.100-900 π.Χ.), ιερό της Γεωμετρικής και Αρχαϊκής περιόδου (800-490 π.Χ.) και χώρο βιοτεχνικών δραστηριοτήτων της Ύστερης Κλασικής και Ελληνιστικής περιόδου (350-200 π.Χ.). Η ποικιλία των ευρημάτων, η πολυπλοκότητα της στρωματογραφίας και ο όγκος των αρχαιολογικών δεδομένων δημιουργούν αυξημένες απαιτήσεις στην καταγραφή, διαχείριση και διάχυση των ανασκαφικών πληροφοριών.

Σημαντική πρόκληση είναι επίσης το γεγονός ότι πρόκειται για μία εκπαιδευτική ανασκαφή που κάθε χρόνο έχει στόχο την πρακτική εκπαίδευση 120 φοιτητών αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ, και συνεργαζόμενων ξένων πανεπιστημίων, στις ανασκαφικές μεθόδους και τεχνικές.

Τέλος, μία ακόμα σημαντική παράμετρος είναι η προσπάθεια που γίνεται για την ευαισθητοποίηση του κοινού στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, στο πλαίσιο ενός προγράμματος Δημόσιας Αρχαιολογίας, που περιλαμβάνει εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές δημοτικού και γυμνασίου.

Για την αντιμετώπιση των παραπάνω ιδιαίτερων συνθηκών και προκλήσεων, οι συντελεστές της ανασκαφής έχουν εφαρμόσει μια σειρά νέων τεχνολογιών. Πιο συγκεκριμένα η χρήση διαφορικών δεκτών GNSS επιτρέπει τοπογραφικές μετρήσεις και λήψη συντεταγμένων με ακρίβεια εκατοστού. Η χρήση φωτογραμμετρικών μεθόδων επιτρέπει την γεωαναφερμένη αποτύπωση όλων των ανασκαφικών στοιχείων σε δισδιάστατα και τρισδιάστατα μοντέλα. Η εφαρμογή μεθόδων γεωδιασκόπησης, σε συνεργασία με το Εργαστήριο Γεωφυσικής του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος, επιτρέπει τον εντοπισμό αρχαιοτήτων στο υπέδαφος, πριν την διεξαγωγή ανασκαφών. Τέλος, η περισυλλογή δεδομένων με ψηφιακό τρόπο στο πεδίο, με τη χρήση ταμπλετών και έξυπνων κινητών καθώς και ειδικών προγραμμάτων, και η χρήση βάσεων δεδομένων και Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (GIS) επιτρέπει την online πρόσβαση και διαχείριση των ανασκαφικών δεδομένων από όλα τα μέλη της ανασκαφικής ομάδας (διευθυντές, επιστημονικοί συνεργάτες, φοιτητές) καθώς και την αποτελεσματική διάχυση των πληροφοριών στο κοινό, ακόμα και τους μικρούς μαθητές που συμμετέχουν στα εκπαιδευτικά παιχνίδια κατά τη διάρκεια της ανασκαφής.