Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Τμήμα Διαχείρισης Λιμένων και Ναυτιλίας τιμούν την ‘Παγκόσμια Ημέρα Ναυτιλίας’ (World Maritime Day). Η ‘Παγκόσμια Ημέρα Ναυτιλίας’ καθιερώθηκε από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (International Maritime Organization, ΙΜΟ) και εορτάζεται κάθε χρόνο την τελευταία εβδομάδα του Σεπτεμβρίου. Το κεντρικό θέμα για την τρέχουσα χρονιά είναι ‘Πλοηγώντας προς το μέλλον: Η ασφάλεια πρώτα !’ (Navigating the future: safety first!).
Η θάλασσα ενώνει ανθρώπους και πολιτισμούς ανά τους αιώνες, συμβάλλοντας καθοριστικά στην ενίσχυση του διεθνούς εμπορίου, την απρόσκοπτη λειτουργία της εφοδιαστική αλυσίδας, την οικονομική ανάπτυξη και την ευημερία της κοινωνίας των πολιτών σε παγκόσμια κλίμακα. Σε διεθνείς κρίσεις, πανδημίες, γεωπολιτικές εντάσεις και συνθήκες έντονης αβεβαιότητας και διακυμάνσεων, η ναυτιλία λειτουργεί ως φάρος σταθερότητας.
Είναι αξιοσημείωτο ότι ποσοστό άνω του 90% των παγκόσμιων εμπορικών ροών των προϊόντων και αγαθών διακινείται μέσω θαλάσσιων οδών, διασυνδέοντας τα σημαντικά κέντρα παραγωγής με τους τελικούς καταναλωτές ανά την υφήλιο, μεταφέροντας έγκαιρα και με ασφάλεια, μεταξύ άλλων, γεωργικά και διατροφικά προϊόντα, βιομηχανικές πρώτες ύλες, ενεργειακούς πόρους, όπως πετρέλαιο και φυσικό αέριο, μεταλλεύματα, φαρμακευτικό υλικό, τεχνολογικό εξοπλισμό, οχήματα κ.α.
Η σημαντική γεωστρατηγική θέση της Ελλάδας στον παγκόσμιο χάρτη και το επιτυχημένο επιχειρηματικό πνεύμα των Ελλήνων στις θαλάσσιες δραστηριότητες, καθιστούν διαχρονικά την ελληνική ναυτιλία κορυφαία δύναμη στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές. Η Ελλάδα παραμένει συστηματικά η κορυφαία ναυτιλιακή χώρα, με ποσοστό 21% του παγκόσμιου στόλου, σε όρους χωρητικότητας (dwt) και με 5.514 πλοία. Ο ελληνόκτητος στόλος καλύπτει, επίσης, το 60% του στόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ελλάδα είναι παγκόσμια ηγέτιδα δύναμη επίσης σε κρίσιμους επιμέρους κλάδους της ναυτιλίας, όπως το τεμάς των ξηρών φορτίων (lulk carriers), των υγρών φορτίων (tanker) και του φυσικού αερίου (LNG/LPG). Οι ελληνικές ναυτιλιακές εταιρίες υλοποιούν, συστηματικά, δυναμικά επενδυτικά προγράμματα σε όλους τους τύπους πλοίων, μεγαλύτερης αποδοτικότητας και φιλικότερων προς το περιβάλλον (green ships).
Η απρόσκοπτη ανάπτυξη της ναυτιλίας είναι επίσης άρρηκτα συνδεδεμένη με την αποτελεσματική λειτουργία των λιμένων και των παρεχόμενων λιμενικών υπηρεσιών, καθώς οι λιμένες αναδεικνύονται ως κρίσιμοι στρατηγικοί κόμβοι (‘hubs’) στις θαλάσσιες μεταφορές και την εφοδιαστική αλυσίδα. Και στο πεδίο αυτό η Ελλάδα ανάγεται σε σημαντικό γεωστρατηγικό κόμβο στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, με λιμένες που καταγράφουν σημαντική συμβολή στις διεθνείς εμπορικές ροές, όπως οι λιμένες, Πειραιώς, Θεσσαλονίκης, Ηρακλείου, Ηγουμενίτσας, Αλεξανδρούπολης, Καβάλας, Βόλου και Λαυρίου, μεταξύ άλλων. Όλες οι πτυχές του ευρύτερου ναυτιλιακού οικοσυστήματος καταγράφουν σταθερή ανάπτυξη.
Η ‘Παγκόσμια Ημέρα Ναυτιλίας’ δίνει έμφαση στην καινοτομία, την ασφάλεια στη ναυτιλία και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Πρωτίστως, η ναυτιλιακή Κοινότητα αναγνωρίζει την αναντικατάστατη συνεισφορά του ναυτικού επαγγέλματος, καθώς το σύνολο των ανδρών και γυναικών της θάλασσας είναι η κινητήρια δύναμη της ναυτιλίας.
Ένας σημαντικός αριθμός νέων στρέφεται με ισχυρό ενδιαφέρον στις ναυτιλιακές σπουδές. Η ναυτιλία παρέχει περί τις 250.000 θέσεις εργασίας σε τομείς άμεσα ή έμμεσα συνδεδεμένους με ναυτιλιακές δραστηριότητες. Εντούτοις, η ζήτηση για καταρτισμένα στελέχη με ναυτιλιακές σπουδές εκτιμάται ότι θα ενισχυθεί σημαντικά, καθώς η διεθνής ναυτιλία επεκτείνεται με δυναμικούς ρυθμούς, ενώ, παράλληλα, αυξάνονται οι απαιτήσεις για διεπιστημονικές γνώσεις των νέων στελεχών.
Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών συμβάλλει ουσιαστικά στις ακαδημαϊκές ναυτιλιακές σπουδές στην Ελλάδα. Το ταχέως αναπτυσσόμενο Τμήμα Διαχείρισης Λιμένων και Ναυτιλίας (www.pms.uoa.gr), της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του ΕΚΠΑ, παρέχει προπτυχιακά, μεταπτυχιακά, διδακτορικά και μεταδιδακτορικά προγράμματα σπουδών, με εστίαση στη ναυτιλία, τους λιμένες και την εφοδιαστική αλυσίδα που αποτελούν κεντρικούς πυλώνες των συστημάτων θαλασσίων μεταφορών. Στην ευρεία διεπιστημονικότητα των γνωστικών αντικειμένων περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η οργάνωση και διοίκηση ναυτιλιακών, λιμενικών και εφοδιαστικών επιχειρήσεων, χρηματοοικονομική διοίκηση, λογιστική και επιχειρηματικότητα, γαλάζια οικονομία, πράσινο περιβάλλον, κλιματική αλλαγή και βιωσιμότητα, ποσοτικές μέθοδοι, πληροφορικές εφαρμογές και τεχνολογικές καινοτομίες, αρχές δικαίου, ιστορία διεθνών σχέσεων και γεωπολιτική (email: secr@pms.uoa.gr, τηλ: 22280-21860).
Το Τμήμα Διαχείρισης Λιμένων και Ναυτιλίας διοργανώνει, επίσης, το Εντατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών ‘Διοίκηση σε Ναυτιλία και Λιμένες’ (https://spm.pms.uoa.gr), σε συνεργασία με το Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οργανισμών του ΕΚΠΑ. Το ΠΜΣ παρέχει σύγχρονες ακαδημαϊκές γνώσεις, με ευέλικτη μεταπτυχιακή εξειδίκευση, υψηλή κατάρτιση και σύνθετες επαγγελματικές δεξιότητες, για τη δυναμική ανέλιξη των αποφοίτων στην αγορά εργασίας του ευρύτερου διεθνούς ναυτιλιακού ‘cluster’, συμβάλλοντας έτσι στην κάλυψη των διαρκώς αυξανόμενων αναγκών για στελέχη με ισχυρό διεπιστημονικό υπόβαθρο σε στρατηγικά κρίσιμους τομείς της οικονομίας (email: spm@pms.uoa.gr, τηλ: 22280-21861).
Το ΕΚΠΑ ολοκλήρωσε πρόσφατα μία ιδιαίτερα σημαντική στρατηγική κίνηση διεθνοποίησης, εξωστρέφειας και επέκτασης των ακαδημαϊκών δραστηριοτήτων του, ιδρύοντας Παράρτημα ΕΚΠΑ στην Κύπρο (σε Λευκωσία και Λάρνακα). Σε συνέχεια της προηγηθείσας αξιολόγησης και πιστοποίησής του από την ΔΙΠΑΕ Κύπρου, το Τμήμα Διαχείρισης Λιμένων και Ναυτιλίας του ΕΚΠΑ προγραμματίζει να ξεκινήσει τη λειτουργία του, από το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027, και να παρέχει τις εκπαιδευτικές, διδακτικές και ερευνητικές του υπηρεσίες και στην Κύπρο (Λάρνακα), μια χώρα που επίσης αποτελεί σημαντική ναυτιλιακή δύναμη και καταγράφει ισχυρή ζήτηση για στελέχη με διεπιστημονική εκπαίδευση στις ακαδημαϊκές ναυτιλιακές σπουδές.
