Δύο χρόνια λειτουργίας του CIVIS: Δημιουργώντας το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο του μέλλοντος

Το ΕΚΠΑ έχει ήδη χαράξει μια ξεχωριστή πορεία δύο ετών με τη συμμετοχή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο CIVIS. Μια συμμαχία που δίνει έμφαση στην καινοτομία, τη διεπιστημονικότητα, το ομαδικό πνεύμα και τη συνεργασία της πανεπιστημιακής κοινότητας (ακαδημαϊκοί, φοιτητές, ερευνητές, διοικητικοί) με την κοινωνία των πολιτών σε έναν κοινό ευρωπαϊκό χώρο εκπαίδευσης και έρευνας. Το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο των Πολιτών του CIVIS προάγει τα ευρωπαϊκά ιδεώδη και φιλοδοξεί να διαδραματίσει ρόλο καταλυτικό στη διαμόρφωση της Ανώτατης Εκπαίδευσης, όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και διεθνώς. Το CIVIS δε συνιστά ένα ακόμη ευρωπαϊκό πρόγραμμα, αλλά αποτελεί ένα εκπαιδευτικό δίκτυο ευρωπαϊκού επιπέδου που θα μπορεί να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις προκλήσεις του 21^ου αιώνα.

Η ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου των Πολιτών, του CIVIS, έχει προχωρήσει με ταχύτατους ρυθμούς κατά τα δύο πρώτα χρόνια της λειτουργίας του. Έως σήμερα, έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικά βήματα και έχουν ληφθεί αποφάσεις τόσο σε οργανωτικό-διοικητικό επίπεδο, όσο και σε επίπεδο εκπαιδευτικό.

Οργανωτικό/ θεσμικό επίπεδο

Αρχικά, σε ό,τι αφορά στoν ευρύτερο συντονισμό, την  ενημέρωση και διαχείριση της επικοινωνίας στο ΕΚΠΑ σε σχέση με το CIVIS, έχει οργανωθεί και λειτουργεί το γραφείο του CIVIS στον ισόγειο χώρο του κεντρικού κτηρίου του ΕΚΠΑ στην οδό Πανεπιστημίου. Ταυτόχρονα, για τη συχνή ενημέρωση της ακαδημαϊκής κοινότητας του ΕΚΠΑ, αποστέλλονται στους φακέλους ΔΕΠ, ΕΔΙΠ, ΕΕΠ, ΕΤΕΠ σε τακτά χρονικά διαστήματα ενημερώσεις (e-mails) για ευκαιρίες συμμετοχής σε δράσεις του CIVIS και αναρτώνται στον φάκελο «Announcements/CIVIS». Συγκεκριμένα, διοργανώνονται στο CIVIS δράσεις διασύνδεσης και εύρεσης συνεργατών που παρέχουν τη δυνατότητα συμμετοχής τόσο των Τμημάτων/Τομέων, όπως τα Disciplinary Meetings, όσο και μεμονωμένων των μελών ΔΕΠ, όπως τα CIVIS Initiatives, καθώς και προσκλήσεις συμμετοχής (Calls) για την κατάθεση προτάσεων εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων και μαθημάτων για τα HUBS του CIVIS και για τα προγράμματα βραχυχρόνιας κινητικότητας (Short Term Mobilities και Short Term Courses). Επιπρόσθετα, διοργανώνονται και τα ερευνητικού ενδιαφέροντος Webinars RIS4CIVIS/ “Cup n Cakes”, που συνεχώς ανανεώνονται. Τέλος, έχει δημιουργηθεί και λειτουργεί σελίδα για το CIVIS στην κεντρική ιστοσελίδα του ΕΚΠΑ, με τα βασικά στοιχεία και τους συνδέσμους ανά κατηγορία που παραπέμπουν στην επίσημη ιστοσελίδα του CIVIS.

Σε ό,τι σχετίζεται με τις αναγκαίες θεσμικές αλλαγές που πρέπει να πραγματοποιηθούν, δόθηκε έμφαση στη λήψη κάποιων σημαντικών αποφάσεων συνυφασμένων και με τις προτεραιότητες της ΕΕ, καθώς κεντρικός στόχος του CIVIS είναι η εξωστρέφεια και η ενδυνάμωση της κινητικότητας κυρίως των φοιτητών, αλλά και των διδασκόντων και του λοιπού προσωπικού των πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων. Συγκεκριμένα, εγκρίθηκε η ένταξη ξενόγλωσσων μαθημάτων, ως μαθημάτων επιλογής, στο πρόγραμμα προπτυχιακών σπουδών των Τμημάτων. Μετά από τη σχετική απόφαση της Συγκλήτου της 27-5-2021, εστάλη ενημερωτικό έγγραφο σε όλα τα μέλη ΔΕΠ για την ένταξη μαθημάτων επιλογής στα προγράμματα σπουδών. Επίσης, με την ίδια απόφαση επικυρώθηκε και η δημιουργία του πλαισίου για τη συνεπίβλεψη Διδακτορικών Διατριβών ανάμεσα στα Ιδρύματα του CIVIS.  

Αναφορικά με την ευρύτερη διαμόρφωση της στρατηγικής, έχουν αναλυθεί οι προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τον θεσμό των Ευρωπαϊκών Πανεπιστημίων και στο πλαίσιο αυτό έχουν οριστεί οι προτεραιότητες του CIVIS. Οι εν λόγω προτεραιότητες ενσωματώθηκαν στις δράσεις και τον σχεδιασμό του CIVIS για το επόμενο διάστημα.

Ολοκληρώθηκε η ανάλυση των διαθέσιμων επιλογών σχετικά με τη μορφή που θα λάβει το CIVIS ως νέα νομική οντότητα. Συγκεκριμένα, προτάθηκε η δημιουργία Διεθνούς Ένωσης Μη Κερδοσκοπικού Σκοπού (AISBL Association Internationale Sans But Lucratif) διεπόμενη από το βελγικό δίκαιο και εδρεύουσα στο Βέλγιο. Σημαντικό είναι να αναφερθεί πως έχει αποσταλεί επίσημο έγγραφο από το ΕΚΠΑ στο Υπ. Παιδείας για τις νομοθετικές αλλαγές που πρέπει να γίνουν ώστε να  καταστεί δυνατή η ένταξη του ΕΚΠΑ στην υπό σύσταση Εταιρεία (μέλη της οποίας θα είναι τα Πανεπιστήμια του CIVIS).

Στο πλαίσιο του CIVIS δημιουργούμε το Ψηφιακό Πανεπιστήμιο (Digital Campus), που βρίσκεται προ των πυλών και αναμένεται να εκκινήσει το φθινόπωρο του 2021, με την ένταξη όλων των ιδρυμάτων στην Ευρωπαϊκή Φοιτητική Κάρτα (European Student Card). Ταυτόχρονα, εξετάζονται οι δυνατότητες δια-λειτουργικότητας των διαφορετικών συστημάτων κάθε ιδρύματος. Το προηγούμενο διάστημα ζητήθηκε από τα μέλη ΔΕΠ να καταγράψουν μαθήματα που μπορούν να ενταχθούν στο Digital Campus (Open Course Catalog). Συγκεκριμένα, πραγματοποιήθηκε καταγραφή των ψηφιακών (live) διαλέξεων (σύγχρονη διδασκαλία) και μαγνητοσκοπημένων ξενόγλωσσων μαθημάτων (ασύγχρονη διδασκαλία), που θα μπορούσαν να προσφερθούν σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο στους φοιτητές του CIVIS. Έχουν πραγματοποιηθεί οι πρώτες καταχωρήσεις, αλλά η διαδικασία δήλωσης και καταγραφής μαθημάτων παραμένει ανοιχτή.

Αναφορικά με την περαιτέρω δημιουργία/ανάπτυξη νέων ιδρυματικών έργων χρηματοδότησης, (που διευκολύνουν την επικοινωνία μεταξύ των μελών ΔΕΠ, Υποψηφίων Διδακτόρων, Μεταδιδακτόρων και ευρύτερα των Ερευνητικών ομάδων) και την κατάθεση νέων προτάσεων, έχουν εγκριθεί δύο νέα ιδρυματικά έργα το RIS4CIVIS και το CIVIS3i, ενώ πλήθος άλλων επιμέρους έργων έχουν κατατεθεί από μέλη ΔΕΠ και ερευνητικές ομάδες του CIVIS. Μάλιστα, υλοποιήθηκε σεμινάριο, ανοιχτό στην Ακαδημαϊκή κοινότητα του CIVIS σχετικά με τις ευκαιρίες για το νέο πρόγραμμα του Erasmus+ και επιπλέον διοργανώνεται για δεύτερη χρονιά το πρόγραμμα Μεταδιδακτορικών Υποτροφιών MSCA IF , που αφορά τους νέους ερευνητές και θα ολοκληρωθεί στις αρχές του Οκτωβρίου.

Τον Δεκέμβριο του 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε την ένταξη του Πανεπιστημίου της Γλασκόβης στο CIVIS, ως συνεργαζόμενου εταίρου. Η ένταξη του Πανεπιστημίου της Γλασκόβης προσφέρει αξιόλογες δυνατότητες στο CIVIS σε ό,τι αφορά στην ανάπτυξη βασικών του δράσεων στον τομέα της καινοτομίας, της εκπαίδευσης, της έρευνας και της μεγαλύτερης συμμετοχής των πολιτών. Η επέκταση και η περαιτέρω ανάπτυξη της συμμαχίας αποτελεί στόχο για το CIVIS. Το τελευταίο διάστημα έχει τεθεί υπό διαβούλευση η αναζήτηση νέων εταίρων και είναι σε εξέλιξη συζητήσεις με το Πανεπιστήμιο Paris Lodron Universität Salzburg.

Εκπαιδευτικές δραστηριότητες/εξωστρέφεια

Περιφερειακή ανάπτυξη και διασύνδεση με την τοπική κοινωνία (CIVIS local engagement and territorial impact) – Ανοικτά Εργαστήρια (Open Labs) 

Πραγματοποιήθηκε η έναρξη/ Kick Off-του Open Lab του ΕΚΠΑ με την συμμετοχή περισσότερων των 40 κοινωνικών εταίρων. Ολοκληρώθηκε η κατάθεση των προτάσεων για την πρώτη πρόσκληση (του πρώτου call) μέσα στους θερινούς μήνες. Συνολικά κατατέθηκαν 6 προτάσεις για την ανάπτυξη προγραμμάτων (projects) συνεργασίας του ΕΚΠΑ με κοινωνικούς εταίρους.

 Θεματικές Εκπαιδευτικές Ενότητες Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος (CIVIS European HUBS)

 Σε ό,τι αφορά την εξέλιξη των HUBS του CIVIS, αξίζει να αναφερθεί, πως η ανάπτυξη τους προχωρά με ταχύτερους ρυθμούς και έχει αποφασιστεί η λειτουργία  των 4 από τις 5 θεματικές εκπαιδευτικές ενότητες ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Συγκεκριμένα:

• HUB1: Κλίμα, Περιβάλλον, Ενέργεια (Climate, Environment, Energy)

Έχουν ολοκληρωθεί ήδη δύο προσκλήσεις εκδήλωσης ενδιαφέροντος (2 calls) για την ανάπτυξη από κοινού εκπαιδευτικών δράσεων. Έχουν εγκριθεί συνολικά 18 εκπαιδευτικές δράσεις, το ΕΚΠΑ συμμετέχει σε 10 από αυτές και κατέχει συντονιστικό ρόλο σε 5. Στις αρχές Ιουλίου δημοσιεύτηκε η τρίτη Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος.  Προθεσμία για την υποβολή προτάσεων: 15/10/21.

• HUB2 Κοινωνία, Πολιτισμός, Ιστορική Κληρονομιά (Society, Culture, Heritage)

Στο HUB2, του οποίου τον συντονισμό έχει αναλάβει το ΕΚΠΑ από κοινού με το Πανεπιστήμιο του Tübingen της Γερμανίας, έχει ολοκληρωθεί η χαρτογράφηση των κοινών πρακτικών και μαθημάτων (mapping) στα ιδρύματα και στα τέλη Μαρτίου δημοσιεύτηκε η πρώτη πρόσκληση (call) για κατάθεση προτάσεων από τα μέλη ΔΕΠ για δημιουργία εκπαιδευτικών δράσεων από κοινού με τα άλλα ιδρύματα. Η διαδικασία έχει ολοκληρωθεί και έχουν εγκριθεί οι αξιολογήσεις των εν λόγω προτάσεων. Από τις 18 εκπαιδευτικές προτάσεις, το ΕΚΠΑ έχει επωμιστεί τον συντονισμό σε 3 και συμμετέχει σε 8. Το φθινόπωρο του 2021 αναμένεται η δημοσίευση της δεύτερης πρόσκλησης (του 2^ου call).

• HUB3 Υγεία (Health)

Έχει ολοκληρωθεί η χαρτογράφηση των κοινών πρακτικών και μαθημάτων (mapping) στα ιδρύματα και έχει δημοσιευτεί η πρώτη πρόσκληση (το 1^ο call). Προθεσμία για κατάθεση προτάσεων: 31/9/2021. Μέχρι σήμερα το ΕΚΠΑ εκπροσωπούν 66 μέλη ΔΕΠ, από 9 Σχολές και Τμήματα (Ιατρική, Οδοντιατρική, Φαρμακευτική, Νοσηλευτική, Ψυχολογία, Βιολογία, Χημεία, Γεωλογία και Παιδαγωγική) που έχουν αρχίσει ήδη να συνεργάζονται με συναδέλφους από τα υπόλοιπα πανεπιστήμια της συμμαχίας για τη δημιουργία κοινών εκπαιδευτικών δράσεων.

• HUB4 Πόλεις, Περιφέρειες, Κινητικότητα (Cities, Territories, Mobilities)

Έχει ολοκληρωθεί η χαρτογράφηση των κοινών πρακτικών και μαθημάτων (mapping) στα ιδρύματα της συμμαχίας του CIVIS και η κατάθεση προτάσεων για τη δημιουργία από κοινού εκπαιδευτικών δράσεων για την πρώτη πρόσκληση (το 1^ο call) από τα μέλη ΔΕΠ.

Το CIVIS μια γέφυρα ανάμεσα στην Ευρώπη, και τις χώρες της Αφρικής και της ευρύτερης περιοχής της Μεσογείου (CIVIS, a bridge towards the Mediterranean and African regions)

Έχει ολοκληρωθεί ο σχεδιασμός και έχουν εγκριθεί από την αρμόδια επιτροπή τα επόμενα βήματα για την ανάπτυξη της συνεργασίας με ιδρύματα της περιοχής. Επιπλέον, παρουσιάστηκε ο σχεδιασμός για την πρώτη πρόσκληση (call) που θα δημοσιευτεί το Σεπτέμβριο του 2021 και αφορά την ανάπτυξη συνεργασιών με χώρες της Αφρικής και της ευρύτερης περιοχής της Μεσογείου.

Κινητικότητα (Mobility)

Με δυσκολίες εξαιτίας της υγειονομικής κρίσης COVID-19 προχωρά η κινητικότητα φοιτητών, ακαδημαϊκών και διοικητικών, μέσα από το πρόγραμμα Erasmus+, μεταξύ των ιδρυμάτων-μελών του CIVIS. Ενθαρρυντικά, ωστόσο, είναι τα στοιχεία από τη χρονιά που παρήλθε (2020-21), καθώς 179 φοιτητές του ΕΚΠΑ έκαναν αίτηση για να πραγματοποιήσουν κινητικότητες Erasmus σε ιδρύματα του CIVIS για την νέα ακαδημαϊκή χρονιά 2021-22. Έχουν ολοκληρωθεί ήδη οι δύο πρώτες προσκλήσεις (calls) για εκπαιδευτικές δράσεις βραχυχρόνιας κινητικότητας φοιτητών, όπου εγκρίθηκαν συνολικά 31, εκ των οποίων το ΕΚΠΑ είναι συντονιστής σε 4 και συμμετέχει σε 19. Παράλληλα, έχει ολοκληρωθεί και η τρίτη πρόσκληση (3^ο call) για προγράμματα και εκπαιδευτικές δράσεις βραχυπρόθεσμης κινητικότητας (STMs), όπου κατατέθηκαν συνολικά 6 νέες προτάσεις η αξιολόγηση των οποίων βρίσκεται σε εξέλιξη, σε 3 από αυτές το ΕΚΠΑ κατέχει συντονιστικό ρόλο, ενώ συμμετέχει σε άλλη μία. Επιπλέον, έχουν ολοκληρωθεί οι διαδικασίες επιλογής των Πρεσβευτών του CIVIS (βλ. CIVIS Ambassadors) και έχουν οριστεί τα βασικά σημεία του Διαβατηρίου CIVIS (CIVIS Passport). Τέλος, σημαντικό είναι να αναφερθεί πως στο προσεχές διάστημα θα εκκινήσει η συζήτηση για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση θεμάτων που προκύπτουν από την ανάπτυξη κοινών εκπαιδευτικών δράσεων και αφορούν κυρίως την αυτόματη αναγνώριση ECTS.

Η Αριστεία στην Εκπαίδευση (Teaching excellence)–Καινοτόμες Εκπαιδευτικές Μέθοδοι (Innovative pedagogues) 

Έχει πραγματοποιηθεί η χαρτογράφηση (mapping) των πρακτικών που εφαρμόζονται στα ιδρύματα του CIVIS και έχει συνταχθεί ο σχετικός οδηγός. Τους τελευταίους μήνες υλοποιούνται σεμινάρια στο θέμα αυτό για όλη την ακαδημαϊκή κοινότητα. Η σχετική ενημέρωση αποστέλλεται στα e-mails των μελών ΔΕΠ.

Η ενίσχυση της Πολυγλωσσίας (Multilingualism) 

Έχει πραγματοποιηθεί η χαρτογράφηση (mapping) των πρακτικών που εφαρμόζονται στα ιδρύματα του CIVIS, έχουν αναπτυχθεί σχετικές προτάσεις συνεργασίας και υλοποιούνται σεμινάρια εκμάθησης γλωσσών (–“Language Cafes”, με κύριο στόχο τους την ενίσχυση της πολυγλωσσίας στην πράξη) προσβάσιμα σε φοιτητές, διοικητικούς και την ευρύτερη ακαδημαϊκή κοινότητα.

Εικονική Κινητικότητα (Virtual Mobilities) 

Έχει συνταχθεί οδηγός που αφορά την ανάπτυξη των ψηφιακών/virtual μαθημάτων και μέσα στο Μάρτιο δημοσιεύτηκε η πρώτη πρόσκληση (το 1^οcall), ενώ παρουσιάστηκαν και τα κριτήρια αξιολόγησης των εν λόγω προτάσεων.

Κλείνοντας, ρωτήσαμε τον Επιστημονικό Υπεύθυνο του CIVIS, Αντιπρύτανη Ακαδημαϊκών Υποθέσεων και Φοιτητικής Μέριμνας Καθ. Κύριο Δημήτριο Καραδήμα, σχετικά με τις βασικές αξίες που πρεσβεύει το CIVIS αλλά και τις μελλοντικές προκλήσεις-τα εμπόδια που έχει να αντιμετωπίσει:

1. Κύριε Αντιπρύτανη, περιγράψτε μας με τρεις λέξεις τι πρεσβεύει το CIVIS;

«Με τρεις λέξεις θα έλεγα: Εκπαίδευση, Κινητικότητα, Εξωστρέφεια

Αν, όμως, μου επιτρέπατε να χρησιμοποιήσω λίγες λέξεις παραπάνω, τότε θα μπορούσα να γίνω πιο συγκεκριμένος, αναφερόμενος πάντα σε αυτούς τους τρεις  τομείς:

Σύγχρονη ποιοτική ανώτατη εκπαίδευση
Κινητικότητα για φοιτητές και προσωπικό
Έμφαση στη συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών»

• Γιατί να επιλέξει ένας φοιτητής να συμμετέχει στο CIVIS;

«Οι φοιτητές των Ιδρυμάτων-μελών του CIVIS, και βέβαια και οι φοιτητές και φοιτήτριες του ΕΚΠΑ, έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν μαθήματα σε προπτυχιακό, μεταπτυχιακό και διδακτορικό επίπεδο σπουδών σε ένα από τα οκτώ μέλη της συμμαχίας μέσω του προγράμματος Erasmus + δωρεάν. Επίσης, προσφέρονται ήδη προγράμματα σύντομης διάρκειας υψηλού επιπέδου. Τα προσφερόμενα εκπαιδευτικά προγράμματα των πανεπιστημίων της Συμμαχίας CIVIS καλύπτουν όλα τα επιστημονικά αντικείμενα δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση σε τομείς όπως αυτοί της κλιματικής αλλαγής, της υγείας,  της πολιτιστικής κληρονομιάς, της ανάπτυξης των τοπικών κοινωνιών. Στο άμεσο μέλλον, οι φοιτητές του ΕΚΠΑ, που ήδη συμμετέχουν ενεργά στα σύντομα προγράμματα σπουδών CIVIS, θα μπορούν να δημιουργούν το δικό τους πρόγραμμα σπουδών επιλέγοντας μέσα από τα προσφερόμενα μαθήματα των Πανεπιστημίων του CIVIS. Επίκειται η λειτουργία ενός δια-πανεπιστημιακού ψηφιακού Campus και η δημιουργία της ευρωπαϊκής κάρτας φοιτητή η οποία θα διευκολύνει την ένταξη των φοιτητών σε ένα δυναμικό διεθνές εκπαιδευτικό περιβάλλον.

Εκτός από τις καθαρά εκπαιδευτικές ευκαιρίες, το CIVIS δημιουργεί παράλληλα και ευκαιρίες κοινωνικής αλληλεπίδρασης  μεταξύ των φοιτητών, με ό,τι σημαίνει αυτό για την αλληλοκατανόηση, τη διευκόλυνση της συνεργασίας και τον σεβασμό του διαφορετικού. Επίσης, σημαντικές δυνατότητες σύνδεσης με φοιτητές άλλων πανεπιστημίων του CIVIS, καθώς και με την ευρύτερη κοινωνία προσφέρονται μέσω των προγραμμάτων του CIVIS Open Lab ή άλλων δραστηριοτήτων (π.χ. ερευνητικού ενδιαφέροντος Webinars RIS4CIVIS/ “Cup n Cakes” ή σεμινάρια εκμάθησης γλωσσών “Language Cafes”).

Νομίζω ότι ένας φοιτητής ή μια φοιτήτρια του Πανεπιστημίου μας έχει πολλούς καλούς λόγους για να επιδιώξει να συμμετάσχει με κάποιο τρόπο στο CIVIS, παρόλο που είμαστε ακόμα στο ξεκίνημα. Θα βρεθεί σε ένα διεθνές εκπαιδευτικό και κοινωνικό περιβάλλον, θα παρακολουθήσει μαθήματα ή άλλες δραστηριότητες εκπαιδευτικές του υψηλού επιπέδου που προσφέρει το CIVIS, θα συμμετάσχει ενδεχομένως σε προγράμματα συνεργασίας με φοιτητές και κοινωνικούς εταίρους από άλλες χώρες, με αποτέλεσμα να αποκομίσει και ιδιαίτερες γνώσεις, αλλά και σημαντική ξεχωριστή εμπειρία επαγγελματική, ερευνητική, κοινωνική».

• Ποιες είναι οι μελλοντικές προκλήσεις ή τα εμπόδια που καλείται να αντιμετωπίσει το CIVIS;

«Δεν θα μείνω στα προβλήματα χρηματοδότησης, που πιστεύω ότι θα αντιμετωπιστούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τις εθνικές κυβερνήσεις και τους πόρους που το ίδιο το CIVIS θα εξασφαλίσει από άλλες πηγές, ούτε θα μείνω στα θεσμικά ζητήματα και τις νομοθετικές ρυθμίσεις που απαιτούνται για να αρθούν νομικά εμπόδια. Υπάρχει η πολιτική βούληση, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο εθνικών κυβερνήσεων, ώστε  να ευελπιστούμε ότι και αυτά θα ξεπεραστούν σχετικά εύκολα.  Θα ήθελα, όμως, να αναφερθώ πολύ σύντομα και κάπως σχηματικά σε μια σειρά άλλων προκλήσεων που τις θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικές (δεν είναι βέβαια οι μόνες) και τις οποίες το CIVIS θα κληθεί να αντιμετωπίσει:

Το ζητούμενο είναι η ισχυροποίηση/εμβάθυνση της συνεργασίας μεταξύ των ιδρυμάτων του CIVIS, αλλά ταυτόχρονα είναι αναγκαία και η διατήρηση της πλήρους αυτονομίας εκάστου ιδρύματος.

Επιδιώκεται η ενοποίηση της συμμαχίας του CIVIS (δημιουργία μιας ενιαίας οντότητας), αλλά ταυτόχρονα αποτελεί επιθυμία και επιδίωξη όλων η διατήρηση  της διαφορετικότητας και της ποικιλομορφίας.

Καλούμαστε να ισχυροποιήσουμε τις συνεργασίες μας εντός και εκτός του CIVIS (με άλλες συμμαχίες, άλλα ιδρύματα, κοινωνικούς εταίρους κλπ) σε μια εποχή ιδιαίτερα αυξανόμενου διεθνούς ανταγωνισμού.

Η ανάγκη της κοινωνίας για ανάπτυξη προγραμμάτων κατάρτισης θα πρέπει να καλυφθεί χωρίς επιπτώσεις στην περαιτέρω ανάπτυξη και ποιοτική αναβάθμιση της κανονικής πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και έρευνας.

Επίσης, σύντομα θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα που δημιουργείται από δύο αλληλοσυγκρουόμενους στόχους. Ο στόχος για ενθάρρυνση και  αύξηση της φυσικής κινητικότητας έρχεται σε αντίθεση με τον στόχο για μείωσης των ανθρωπογενών επιπτώσεων στο περιβάλλον».

Για περαιτέρω πληροφόρησή σας και τυχόν απορίες μπορείτε να απευθύνεστε στην ηλεκτρονική διεύθυνση του γραφείου του CIVIS για το ΕΚΠΑ civis@uoa.gr